استانا. 29 مامىر. بۇگىن استانادا ءۇش ەلدىڭ باسشىلارى – قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ, رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين جانە بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو دەڭگەيىندە جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ وتىرىسى وتەدى. بۇل تۋرالى BNews.kz حابارلادى.
وتىرىس بارىسىندا قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارى جاڭا ءداۋىردىڭ ەڭ ماڭىزدى قۇجاتتارىنىڭ ءبىرى – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى شارتقا قول قويادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. قۇجات, تۇتاستاي العاندا, 4 ءبولىم, 28 تاراۋ, 118 باپ جانە 32 قوسىمشادان تۇرادى. ولاردىڭ بارلىعى 700 بەتكە جۋىق مولشەردى قۇرايدى.
قازىر ومىرگە كەلگەلى جاتقان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق جوسپار بويىنشا كەلەسى, 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ جۇمىس ىستەي باستايدى.
ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, مۇنداي قۇرىلىم قۇرىپ, ورتاق وداق اياسىندا تىرشىلىك ەتۋ يەدياسىن وسىدان جيىرما جىل بۇرىن قازاقستاننىڭ مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ العاش رەت ايتقان ەدى. ءدال قازىرگى تاڭدا مۇنىڭ دا ايرىقشا ءپرينتسيپتى ءمانى بار. سەبەبى, كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ باسشىسى ءوز ەلى مەن ونىڭ حالقىنىڭ الدەكىمنىڭ قاراۋىنا قاراپ, بودان بولعانىن, وتانىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنەن ايرىلىپ, ءوزىنىڭ نومينالدى عانا باسشى بولعانىن قالامايدى. ءبىزدىڭ ەلباسشى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وسى ۇسىنىستى العا شىعارعاندا حالقىنىڭ عاسىرلار بويى كۇتكەن ەگەمەندىگىنەن ايرىلىپ قالۋىن كوزدەگەن جوق. بۇل بولاشاق وداقتىڭ ءاۋ باسىنان ساياسي سيپاتتاعى قۇرىلىم بولمايتىنىن تانىتتى. ال ارادا وسىنشاما جىلدار وتكەندە, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وسىناۋ ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا يدەياسى ءدال بۇگىنگى زاماندا الەمدىك تالقىلاۋلار ۇلاسىپ وتىر. مۇنىڭ ءوزى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كورەگەندىگىن كورسەتىپ وتىر.
ءيا, ۋاقىت ءبارىن كورسەتتى. ەلباسى ارحيتەكتۋراسىن سالعان ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا بارىسىندا قول جەتكەن جەتىستىكتەر از ەمەس جانە بۇل باسقا وداقتارعا قاراعاندا شاپشاڭ ءارى ءتيىمدى ءوربىدى. ماسەلەن, بار-جوعى ءۇش جىلدا كەدەن وداعى قۇرىلدى. ال بۇل جولدى ەۋروپا وداعى الدەقايدا ۇزاققا سوزعان بولاتىن. كەدەن وداعىنان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭىستىكتى قۇرۋعا دا شاپشاڭ كوشە الدىق. ەندىگى كەزەڭ ەكونوميكالىق وداققا قاراپ تۇر.
تاعى قايتالاپ ايتايىق, بۇدان جيىرما جىل بۇرىن جوعارىداعى يدەيانى ورتاعا تاستاعان كەزدە ەلباسى ماسكەۋدەگى عىلىمي ەليتا الدىندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تمد-دان بولەك قاعيداتتارمەن قۇرىلۋى تيىستىگىن ايتا كەلىپ, ونىڭ ەڭ ماڭىزدى ماسەلەسى رەتىندە «ەگەمەندىككە, ىشكى مەملەكەتتىك-ساياسي قۇرىلىمعا, ءار قاتىسۋشىنىڭ سىرتقى ساياساتتاعى قىزمەتىنە ەشكىمنىڭ قول سۇعۋعا قاقىسى جوق» ەكەنىن مالىمدەگەن بولاتىن.
ءسويتىپ, وسى جىلدار ىشىندە ءتۇرلى ساتىدان وتكەن ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتىڭ باعدارى ايقىندالدى. ال وداقتىڭ پايدالى تۇسى تۋرالى اڭگىمە بولعاندا جالپى حالقى 170 ملن. ادامدى قۇرايتىن ءۇش ەلگە ورتاق ەكونوميكالىق نارىق قۇرىلىپ, كاپيتال, تاۋار, جۇمىس كۇشى مەن قىزمەت ەركىن اينالاتىنى تۋرالى پىكىر ايتىلادى. كاسىپكەرلىك ءۇشىن مۇمكىندىكتەر ايتارلىقتاي كەڭەيىپ, بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق جانە كووپەراتيۆتىك جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا, ماكروەكونوميكالىق ساياسات كەلىسىمدەرىن جۇرگىزۋگە, سىرتقى نارىقتى ۇيلەستىرۋگە مۇمكىندىكتەر اشىلادى. بۇدان دا باسقا جاعىمدى قىرلارىن ماماندار ءتۇرلى-ءتۇرلى تالداۋلار ارقىلى الدىعا تارتىپ جاتقانى اقيقات.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەۋرازيالىق وداقتىڭ نەگىزگى قىزمەتىن ءاۋ باستان-اق ساياسي ەمەس, تازا ەكونوميكالىق مۇددەگە قۇرىلاتىنىن, مۇندا ەلدىڭ ەگەمەن دامۋىنا ەشقانداي سىزات تۇسپەيتىنىن ايتىپ كەلەدى. ينتەگراتسيانىڭ شىنايى ەكونوميكالىق باعىتىن جاقىندا وتكەن ءVىى استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاعى ءبىر مارتە قايتالاپ, كەيبىرەۋلەردىڭ كوكەيىندەگى كۇماندى ويلاردى كادىمگىدەي سەيىلتە ءتۇستى.
«قازاقستان ارقاشاندا «ەڭ الدىمەن ەكونوميكا» قاعيداتىن ۇستاندى. سونىڭ ارقاسىندا ءبىز بۇگىندە بەلسەندى دامۋ ۇستىندەمىز. قازاقستان وتكەن ءبىرجارىم ونجىلدىقتا نەعۇرلىم جەدەل دامۋشى ەلدەردىڭ بەستىگىنە ەندى. قازىر ءبىز «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن قابىلدادىق جانە جاپپاي جاڭعىرتۋ جونىنەن ەلەۋلى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدامىز. ءبىز الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا ەنۋگە ۇمتىلىپ وتىرمىز. جانە بۇل ماقساتقا ءبىز ءوزىمىزدىڭ كورشىلەرىمىزبەن تىعىز ينتەگراتسيا ارقىلى قول جەتكىزبەك نيەتتەمىز», - دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
بۇل رەتتە ن.نازارباەۆقازاقستاننىڭ وڭىردە نە بولىپ جاتقانىنان بەيتاراپ قالا المايتىنىن, كورشىلەردەن وزا وتىرىپ, ولاردىڭ حاوس پەن بەرەكەسىزدىككە «باتۋى» ەسەبىنەن ءوسۋ, تۇپتەپ كەلگەندە, ءوڭىر رەتىندە دە, بۇتىندەي الەم رەتىندە دە بارشانى السىزدەندىرە تۇسەتىنىن ايتتى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق بارلىق ۇلتتىق مەملەكەتتەردىڭ حالىقتارى ءۇشىن اۋىرتپالىق ەمەس, يگىلىك بولۋى تيىستىگىن ەلباسى وتكەن ءساۋىر ايىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ جاڭا پەرسپەكتيۆالارى تاقىرىبىندا وقىعان دارىسىندە دە ءسوز ەتتى. پرەزيدەنت وندا ەكونوميكالىق وداقتىڭ ءححى عاسىردىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنداعى باستى ميسسياسى ەكى ماڭىزدى اسپەكتىگە نەگىزدەلەتىندىگىن اتاپ ءوتتى. بىرىنشىدەن, ەۋرازيا كەڭىستىگى الەمنىڭ باستى ماكروەكونوميكالىق ميكرووڭىرىنىڭ ءبىرى بولۋى قاجەت. ساراپشىلاردىڭ ەسەپتەۋلەرى بويىنشا, وسى جۇزجىلدىقتا ەكونوميكالىق گراۆيتاتسيانىڭ الەمدىڭ ورتالىعى شىعىسقا, ازياعا, ونىڭ ىشىندە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا قاراي جىلجيدى. «ەكىنشىدەن, ءبىزدىڭ ينتەگراتسيالىق ميسسيانىڭ ماڭىزدى قۇرامداسى – ءاربىر قاتىسۋشى ەلدىڭ الەمنىڭ بارىنشا دامىعان مەملەكەتتەرى قاتارىنا قوسىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە نەگىزدەلگەن. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق بارلىق ۇلتتىق مەملەكەتتەردىڭ حالىقتارى ءۇشىن اۋىرتپالىق ەمەس, يگىلىك بولۋى ءتيىس», - دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سونىمەن, ىسكە ءسات!
ساكەن مايلىباي.
دەرەككوز: BNews.kz.
فوتو: forbes.kz.
