گ.ن.پوتانين اتىنداعى پاۆلودار وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قورىندا «قاز قوناق» ورنىنان تابىلعان جادىگەرلەر ساقتاۋلى. مۋزەيدىڭ ەكسكۋرسيا ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى نادەجدا مايبانىڭ ايتۋىنشا, 1928 جىلى پالەونتولوگ يۋري ورلوۆ قالاداعى ەرتىستىڭ وڭ جاعالاۋىندا ەجەلگى زامانعى, وسىدان 5-7 ميلليون جىل بۇرىن ءومىر سۇرگەن جانۋارلاردىڭ سۇيەگىن انىقتاعان. ول جەردە قازبا جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, بارلىعى ەكى ۆاگون جانۋارلاردىڭ سۇيەگى تابىلعان.
سولاردىڭ ىشىندە ەرەكشە جادىگەرلەردىڭ ءبىرى ءۇش تۇياقتى جىلقى – گيپپاريوننىڭ سۇيەگى. قازىرگى جىلقىلاردان ايىرماشىلىعى بويى الاسا, ءۇش ساۋساعىمەن ەرەكشەلەنەدى.
«ول شاپقان كەزدە الدىڭعى ۇلكەن ساۋساعىنا كۇش سالادى, ال اقىرىن جۇرگەندە ۇشەۋىنە دە سۇيەنەدى. ءتىسىنىڭ ورنالاسۋى دا ەرەكشە بولعان. ول جۇمساق ءشوپتى ج ۇلىپ جەي بىلگەن. سوندىقتان بۇل جەردە جۇمساق وسىمدىكتەر بولدى دەپ ايتۋعا بولادى. ولار تابىن بولىپ, كوپ مولشەردە ءومىر سۇرگەن. سولتۇستىك امەريكادان ەۋروپاعا قونىستانىپ, كەيىن وسىندا كەلگەن», دەيدى نادەجدا مايبا.
سونداي-اق «قاز قوناقتا» ەجەلدە ءومىر سۇرگەن كەرىكتىڭ دە سۇيەگى تابىلعان. بۇگىندە مۋزەيدە كەرىكتىڭ جاق سۇيەگىنىڭ بولىگى مەن الدىڭعى اياعىنىڭ سۇيەگى ساقتالعان. قىزىعى «وكاپ» دەپ اتالاتىن بۇل كەرىك ءتۇرى ءالى كۇنگە دەيىن افريكادا تىرشىلىك ەتەدى. سۇيەكتىڭ ءدال وسى جانۋارلارعا تيەسىلى ەكەنى زەرتحانادا زەرتتەلىپ, دالەلدەنگەن.
بۇدان بولەك, «قاز قوناقتا» بوكەن, بۇعى, مۇيىزتۇمسىق جانە تاعى دا باسقا بارلىعى 60-قا جۋىق جانۋاردىڭ ءتۇرى ءومىر سۇرگەن.
ايتا كەتەيىك, «قاز قوناق» – الەمدە تابيعاتتاعى ۇزدىك 20 ەسكەرتكىشتىڭ قاتارىنا جاتادى. مۇنداي ورىن پاۆلوداردا جانە گرەكيانىڭ افينا قالاسىندا بار.
