ەكولوگيا • 04 قاراشا, 2022

بالقاشتاعى سۋ دەڭگەيى قالىپتى

280 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى سەرىكقالي برەكەشەۆ جەتىسۋ وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىمەن جانە ازاماتتىق سەكتور وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, مينيسترلىك جەتەكشىلىك ەتەتىن سالالاردىڭ دامۋى تۋرالى باياندادى.

بالقاشتاعى سۋ دەڭگەيى قالىپتى

بۇگىندە وڭىردەگى ەكولوگيالىق جاعداي سالىستىرمالى تۇردە قولايلى. وبلىس لاستاۋشى زاتتار شىعارىندىلارىنىڭ ناقتى كولەمى 10,8 مىڭ توننانى قۇرايدى. بۇل بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 6,4 پايىزعا, ياكي 10,1 مىڭ تونناعا تومەن. بۇعان تابيعاتتى قورعاۋ شارالارىن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى قول جەتكىزىلگەن.

بۇرىنعى الماتى وبلىسى بو­يىنشا جول كارتاسى اياسىندا جۇ­زەگە اسىرىلعان 8 ءىس-شارانىڭ 6-ۋى جەتىسۋ وبلىسىنا تيەسىلى. ما­سەلەن, وتكەن جىلى تالدىقورعان قالاسىنىڭ, كوكسۋ جانە ەسكەلدى اۋداندارىنىڭ 6 قازاندىعى گازعا اۋىستىرىلعان. وعان قوسا ەسكەلدى اۋدانىنىڭ كارىز جەلىلەرى مەن تازارتۋ قۇرىلىستارىن قايتا جا­ڭارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. تالدىقورعان قالاسىنىڭ LED-ەكران­دارىندا قازگيدرومەت ۇسى­ناتىن اتموسفەرالىق اۋانىڭ ساپاسى تۋرالى اقپارات ورنالاستىرىلىپ جاتىر.

ۆەدومستۆو باسشىسى وبلىس­تاردىڭ ءبولىنۋىن ەسكەرە وتىرىپ, وسى جىلدىڭ قاراشا ايىنىڭ سو­ڭىنا دەيىن جۇرتشىلىقپەن بىر­لەسىپ جەتىسۋ وبلىسىنىڭ ەكو­جۇيە­سىن جاقسارتۋ بويىنشا جەكە جول كار­تاسىن ازىرلەۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.

«جالپى, جەتىسۋ وبلىسىندا بيىلعى 9 ايدىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا قايتا وڭدەۋ جانە كا­دەگە جاراتۋ ۇلەسى 5,6 پا­يىزدى قۇ­رادى, بۇل وتە تومەن كور­سەتكىش. ورتاشا رەسپۋبليكالىق دەڭگەي 24 پايىز­دى قۇرايدى. بيىل وڭىردە كوسمو­مونيتورينگپەن 142 پوليگون انىقتالدى, ونىڭ 63 پايىزى جويىل­دى (90 بىرلىك). سونى­مەن قاتار بىرقاتار قالا مەن اۋدان اكىم­دەرى پولي­گونداردى جوي­­ماعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جا­ۋاپ­­كەرشىلىككە تارتىلدى», دەدى مينيستر.

ودان بولەك كەزدەسۋگە قاتىسۋ­شىلاردىڭ نازارىن قالدىقتاردى باسقارۋدىڭ ناشار دامىعان ينفرا­قۇرىلىمى پروبلەماسىنا, قتق پوليگوندارىنىڭ نورما­لارعا سايكەس كەلمەۋىنە, رۇقسات ەتىلمەگەن پوليگونداردىڭ ەداۋىر سانىنا جانە كارىز-تازارتۋ قۇرىلىس­تارى­نىڭ توزۋىنا اۋداردى.

«قوعامدىق رەزونانس تۋدىرا­تىن تاعى ءبىر ماسەلە كارىز جانە اعىندى سۋلاردى تازارتۋ قوندىر­عى­لارىنىڭ جاعدايى بولدى. ماسەلەن, وبلىستا 358 ەلدى مە­كەن­نىڭ 13-ءى نەمەسە 3,6 پايى­زى ورتالىقتاندىرىلعان سۋ بۇرۋ­مەن قامتىلعان. تالدىقورعان قالا­سى­نىڭ تازارتۋ قۇرىلىستارى قانا­عاتتانارلىقسىز جاعدايدا. جوس­پاردان تىس تەكسەرۋ بارىسىندا «جەتىسۋ سۋ ارناسىنا» قاتىستى بىرقاتار ەكولوگيالىق بۇزۋشىلىق انىقتالدى. ولاردى جويۋ ءۇشىن جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جانە تازارتۋ قۇرىلىستارىن رەكونسترۋكتسيالاۋ تالاپ ەتىلەدى. بۇل ايتارلىقتاي قارا­جاتتى قا­جەت ەتەدى. وسىعان بايلا­نىس­تى وبلىس اكىمدىگىنە ەكولو­گيالىق تولەمدەردەن تۇسەتىن قارا­­جات ەسە­­بى­نەن قارجىلاندىرۋ ماسە­لە­سىن قا­راستىرۋ ۇسىنىلدى», دەدى س.برەكەشەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, بالقاش كولىنىڭ وڭتايلى دەڭگەيى بالتىق جۇيەسى بويىنشا 341 م بەلگىگە تەڭ. سوڭعى 10 جىلداعى دەرەكتەر كول دەڭگەيى بۇل بەلگىدەن تومەن تۇسپەگەنىن كورسەتەدى. كولدىڭ تۇراق­تى دەڭگەيدە ساقتالۋىنا ىلە وزەنىنىڭ جىل سايىنعى اعىنى, سۋ كولەمى كەمىندە 12 تەكشە شاقى­رىم بولۋى كەپىلدىك بەرەدى. «دوبىن» شەكارا ماڭى بەكەتىندەگى گيدرولوگيالىق دەرەكتەردى تالداۋ وزەننىڭ ورتاشا كوپ جىلدىق اعىنى نەمەسە 2001-2021 جىلدار كەزەڭىندە جىلىنا 13,8 تەكشە شاقىرىمدى قۇراعانىن كورسەتكەن. سونداي-اق «جاسىل قازاقستان» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا بالقاش كولىنە جىلىنا كەمىندە 12 تەكشە شاقىرىم سۋ اعىزۋ ءۇشىن ونىڭ ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلىپ, 12 سۋ وبەكتىسىندە تازارتۋ جۇمىستارى اتقارىلعان. بال­قاش كولى باسسەينىندەگى 12 كانال جون­دەلمەك.

قىتاي تاراپىمەن سۋ ءبولۋ جونىندەگى كەلىسىم جوباسىن ودان ءارى كەلىسۋ كەزىندە بالقاش كولى­نىڭ ەكوجۇيەلەرىن دامىتۋ جانە ساقتاۋ مۇددەلەرى ەسكەرىلەتىن ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزىلگەن. سونىمەن قاتار پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا مينيسترلىك توپىراق ەروزياسىن ازايتۋ جانە شو­لەيتتەنۋدى بولدىرماۋ ماقسا­تىندا بالقاشتىڭ جاعالاۋ سىزى­عىن كوگالداندىرۋ ماسەلەسىن پى­سىقتاۋدا.

كەزدەسۋ بارىسىندا حالىققا بيىل قىزىلاعاش سۋ قويماسىن قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى حابارلاندى. بۇل 2,5 مىڭ حالقى بار 4 اۋىلدى سۋ باسۋ قاۋپىن بولدىرماۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى. سونداي-اق 5,2 مىڭ گا جاڭا سۋارمالى جەرلەر­دى پايدالانۋعا بەرۋ ءۇشىن يرريگا­تسيالىق ينفراقۇرىلىم سالىنۋدا.

بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بويىنشا 2030 جىلعا دەيىنگى سالانى دامىتۋدىڭ باعدارلاماسى بەكىتىلگەنى تۋرالى دا ايتىلدى. وسى جىلدىڭ 6 ايىندا وبلىستا 200 توننا تاۋارلىق بالىق وسى­رىلگەن. 2023 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قۋاتتىلىعى 400 توننا بولا­تىن 10 كول-تاۋارلىق بالىق ءوسىرۋ شا­رۋا­شىلىعىن قۇرۋ جوسپارلانۋدا.

كەزدەسۋ سوڭىندا سەرىكقالي برەكەشەۆ جەتىسۋ وبلىسى تۇرعىن­دارىنىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەر­دى. ءىس-شارا اياقتالعاننان كەيىن مينيس­تر ازاماتتاردى جەكە قابىل­دادى.

 

جەتىسۋ وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار