قوعام • 02 قاراشا، 2022

بەسىكتەگى بۋللينگ

364 رەت كورسەتىلدى

ءالى اۋزىنان اناسىنىڭ ءسۇتى دە كەپپەگەن جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى الىمجەتتىك پەن ادىلەتسىزدىك قالاي پايدا بولادى؟ ەستىگەن ادامنىڭ جانى تۇرشىگەتىن، تۇرمە سياقتى جابىق مەكەمەلەردە، قىلمىس الەمىندە عانا ورىن الاتىن وزبىرلىقتى وڭ-سولىن تانىماعان مەكتەپ وقۋشىلارى قايدان بىلەدى؟

ءسوزىمىز ايعاقتى بولۋ ءۇشىن جۋىردا عانا اتىراۋداعى باۋىرجان مومىش ۇلى اتىنداعى №25 مەكتەپتەگى وقيعانى العا تارتۋعا بولادى. باق پەن الەۋمەتتىك جەلىنى قاتار دۇر­لىك­تىرگەن جايتتىڭ ۇزىن-ىرعاسى مىناداي: 4-سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ ساباققا بارۋدان باس تارتۋىنا جوعارى سىنىپتاعىلاردىڭ قورقىتىپ، اقشا جيناپ، تۇسىنىكسىز قۇرعاق ۇنتاقتى جەۋ­گە ماج­بۇرلەگەنى سەبەپ بولعان. اكە-شەشە­لەرىنىڭ «بالالارىمىز بەلگىسىز زاتتان ۋلانىپ، اۋىرعان سوڭ عانا بۇل جاعدايدى بىلدىك» دەپ بايبالام سالعانىن ەستىدىك.

بۇقارانى ويلاندىرماي قويمايتىن مۇن­داي وقيعالار اتىراۋدا عانا ەمەس، بار­لىق وڭىردە كەزدەسەدى. ەڭ وكىنىشتىسى، كوپ جاعدايدا مەكتەپتەگى وزبىرلىقتى قۇ­زىر­لى مەكەمەلەر قالاي باقىلايدى، تىيا الا ما دەگەن ساۋال تۋىندايتىنى داۋ­سىز. بىراق بۇل ماسەلەدە حالىقارالىق ۇيىم­دار بەلسەندىرەك ەكەنىن مويىنداۋ قا­جەت. مىسالى، تاياۋدا USAID قولداۋىمەن «ور­تا­لىق ازياداعى الەۋمەتتىك يننوۆاتسيالار» باعدارلاماسى اياسىندا ەۋرازيا قورى «قا­زاق­ستانداعى مەكتەپ بۋللينگى: ماسەلەنى شەشۋ جولدارى» تاقىرىبىن قوزعادى. كە­يىنگى 10 جىلدا قازاقستاندا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەرگە كوز سالساق، ورتا ەسەپپەن بالالاردىڭ 14-تەن 65%-ىنا دەيىن مەكتەپتە وزبىرلىق كورەدى. سوندىقتان اتا-انالار قاۋىمداستىعىنىڭ جوعارىداعىداي دابىلىنان كەيىن، كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار ءتۇرلى جوبالار ۇيىمداستىرىپ جاتادى. ال ەندى ءار وڭىردە قىلاڭ بەرىپ قالاتىن بەسىكتەن بەلى شىقپاعان «قىلمىسكەرلەرگە» قارسى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار قاۋقار كورسەتە الا ما؟

ماسەلەن، «Just Support» قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى سۆەتلانا بوگاتىرەۆا: ء«بىزدىڭ قور «پەرىشتە» بالالار قاۋىپسىزدىگى ورتالىعىمەن بىرگە «بۋللينگكە قارسى قوعامداستىق» جوباسىن باستادى. كەيىنگى جىلدارى بالالارى بوپسالاۋعا ۇشىراعان اتا-انالاردان ءوتىنىش كوپ تۇسكەندىكتەن، وسى ورتالىقپەن كۇش بىرىكتىرۋگە شەشىم قابىلدادىق. قوعامداستىقتا الىمجەتتىك پەن قيانات سالدارىن جەڭۋگە كومەكتەسەتىن ساراپشىلار، پسيحولوگتەر، مەدياتورلەر، بالالار قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى جاتتىقتىرۋشىلار بار. اتا-انالار الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ءوتىنىش بەرىپ، تەگىن كومەك الا الادى. ەگەر زاڭگەرلىك كەڭەس، قۇقىقتىق كومەككە قاجەتتىلىك تۋىنداسا، ىنتىماقتاستىق تۋرالى ۇشجاقتى مامىلە جاسالعان «قادىر-قاسيەت» قوعامدىق بىرلەستىگىنە جۇگىنەمىز»، دەيدى.

بيىل كوكتەمدە بىرنەشە مەكتەپتە الىم­جەتتىك ماسەلەلەرىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن باع­دار­لاما ازىرلەپ، قىركۇيەك ايىندا ارەكەتكە كوشكەن «قادىر-قاسيەت» قب ۇيلەستىرۋشىسى باعيلا جۇباتوۆا «ادام قۇقىقتارىنىڭ فوكۋسى: ايەلدەر مەن بالالار» جوباسىنىڭ ءتاسىلى ازاپتاۋ سياقتى باسقا دا قاتىگەز، ادامگەرشىلىككە جاتپايتىن، ار-نامىستى قورلايتىن نەمەسە جازالايتىن نىساناعا اينالماۋ قۇقىعىنا نەگىزدەلگەنىن ايتادى.

وعان قوسا قازىر مەملەكەتتىك مەكەمەلەر دە وسى باعىتتا ۇلكەن جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقانىن ءتۇسىنۋ وتە ماڭىزدى.

الماتى قالاسىنىڭ بالا قۇقىقتارى جو­نىن­دەگى ۋاكىلى حاليدا اجىعۇلوۆا: «بيىل­عى ءساۋىر ايىندا بالا قۇقىعىن قور­عاۋعا قاتىستى مەكتەپتەردە بۋللينگ دەگەننىڭ نە ەكەنى انىق كورسەتىلگەن جانە وعان تى­يىم سالۋدى رەسمي تۇردە بەكىتكەن جاڭا زاڭ قابىلداندى. قازىر وقۋ-اعارتۋ مي­نيس­ترلىگىنىڭ بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قور­عاۋ كوميتەتى مەكتەپتەرگە مىندەتتى تۇر­دە كىرىكتىرىلەتىن الىمجەتتىكتىڭ الدىن الۋ قاعيدالارىن ازىرلەپ جاتىر. بىراق وسى ەرەجەلەر بەكىتىلگەنگە دەيىن-اق مەكتەپ وقۋ­شىلارى اراسىنداعى وزبىرلىققا قار­سى قۇرالدار ازىرلەگەن ەدىك. اشىق جانە تەگىن كورسەتىلەتىن قىزمەت بۋللينگتى بولدىرماۋ، جاعدايدى رەتتەۋ ءۇشىن عانا ەمەس، الىمجەتتىككە ۇشىراعان جانە ونى باستاعان بالالارعا دا ءوز قۇقىقتارىن ءبىلۋى، سىيلاۋى جانە ونى ساقتاۋى ءۇشىن قاجەت»، دەيدى.

وكىنىشكە قاراي، وسىعان قاراماستان، مەكتەپتەردە الىمجەتتىك ماسەلەسى بار ەكەنىن جانە ونى جۇيەلى تۇردە شەشۋ كەرەك ەكەنىن ۇمىتپاعان ءجون. ۇەۇ، مەملەكەتتىك مەكەمە وكىلدەرى مەن بالالارى الىمجەتتىك كورگەن اتا-انالار اراسىنداعى اڭگىمەدەن تۇيگەنىمىز، جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى قىلمىسكەرلەردىڭ پايدا بولماۋىنا وتباسى، مەكتەپ، كامەلەتكە تولماعاندار ينسپەكتورلارى، قوعامدىق باقىلاۋ مەن باق سياقتى بارلىق تاراپ مۇددەلى بولۋعا ءتيىس.

سوڭعى جاڭالىقتار

سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ

ساياسات • بۇگىن، 00:06

ماقتاشىلاردىڭ مۇڭى

ەكونوميكا • كەشە

ۋاقىت تالابى

قوعام • كەشە

كۇرەسكەر گەينە

ادەبيەت • كەشە

اجالدى جەڭگەن اسپان

ادەبيەت • كەشە

اعاش كوشەتى ەگىلدى

ايماقتار • كەشە

قاسقىر

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار