ەكولوگيا • 05 قازان، 2022

EcoStudentKZ: جىلىجايعا گۇل، اعاش وتىرعىزدى

71 رەت كورسەتىلدى

قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بوتانيكالىق باعىندا EcoStudentKZ چەللەندجى ءوتتى. شىمكەنت قالاسىنان باستاۋ العان يگى باستاما اياسىندا تۇركىستان قالاسىنىڭ جاس­تارى، ستۋدەنتتەر مەن ەكوەرىكتىلەر بوتانيكالىق باقتى قوقىس­تان تازارت­تى.

جاستار مۇنداي ەكولوگيالىق ءىس-شارالار ارقىلى قالا كوشەلەرى، دە­مالىس ورىندارى، كوپقاباتتى ۇي­لەردىڭ اۋلالارىن قوقىستان تازارتىپ، وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ساناسىن­دا ازاماتتىق پارىز ۇعىمىن قا­لىپ­تاستىرۋعا، پاراساتتىلىق پەن جوعا­رى مادەنيەتتىلىكتىڭ ءدانىن سەبۋگە جول اشاتىنىن ايتادى. جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىن تا­بي­عاتتى سۇيۋگە شاقىرعان «ەكو-پلو­گينگ­كە» قاتىسۋشى قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حقتۋ-دىڭ 1-كۋرس ستۋدەنتى مادينا ءوندىرباي سوڭعى جىلدارى الەمدە ەكولوگيالىق ماسەلەلەر كوبەيىپ، جاھاندىق جىلۋلىق پەن پلاس­تيكالىق زاتتاردى ادامدار كوپ­تەپ قولدانا باستاعانىنا الاڭ­داۋ­لى.

ء«بىز زياندى زاتتاردى ازىراق پاي­دا­لانىپ، قورشاعان ورتانى تازا ۇس­تاۋعا ۇمتىلۋىمىز كەرەك. ۋني­­ۆەر­سيتەتىمىزدىڭ ماقتانىشىنا اينال­عان بوتانيكالىق باق تەك وقۋ ورنى­­نىڭ ەمەس، تۇركىستان قالاسىنىڭ دا «جاسىل وكپەسى» دەي الامىز. بۇل باستامانىڭ ماقساتى – جۇرت نازارىن ەلىمىزدەگى ەكولوگيا ماسەلەسىنە اۋدارۋ. سونىڭ ىشىندە، اسىرەسە جاس­تار­دىڭ بويىندا تۋعان جەردىڭ تابي­عا­تىنا دەگەن جاناشىرلىق سەزىمىن وياتىپ، ونى ناقتى ىسپەن دالەلدەۋ. وسى چەللەندج ارقىلى ستۋدەنتتەر قالانىڭ تازالىعىنا كوڭىل بولۋ­گە، اينالانى كۇتىپ ۇستاۋعا، قوقىس­تى جاشىككە سۇرىپتاپ سالۋعا داع­دى­لانادى. ستۋدەنتتەرمەن بىرگە قان­شاما قوقىس جينادىق، ەن­دى ار­نايى حەشتەگپەن ينستاگرامعا جۇك­­­تەيمىن دەپ وتىرمىن»، دەيدى ستۋ­دەنت.

ال تۇركىستان وبلىستىق جاس­تار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ ءباس­پا­سوز حاتشىسى تاڭشولپان ءبىلالدىڭ ايتۋىنشا، تۇركىستاندىق جاس­تار قورشاعان ورتانى تازا ۇستاۋعا ارنالعان چەللەندجدى پاۆلودار قالا­سى­نان قابىلداپ الىپ، ەندى تاراز قالا­سىنا جولدايدى.

«جالپى، بار­شا­مىز ءوزىمىز تۇراتىن قالانى ۇقىپ­­تى ۇستاپ ءارى تازا اۋا جۇتۋ ءۇشىن اينالامىزعا قوقىس تاستاماي ءجۇ­رۋى­مىز كەرەك. قورشاعان ورتاعا دەگەن كوزقاراسىمىزدى وزگەرتسەك قانا تابيعات-انا دا بىزگە العىسىن بىلدىرەدى»، دەيدى تاڭشولپان ءبىلال.

بۇگىندە دەكوراتيۆتى جانە جەمىس وسىم­دىكتەرىنىڭ 200-گە جۋىق ءتۇرى مەن سورتتارى بار بوتانيكالىق باق­تىڭ جىلىجايى 2012 جىلى پاي­دا­لانۋعا بەرىلگەن. مۇندا ساندىك گۇل­دەر، اعاشتار مەن بۇتالار وسىرىلە باستاعان. EcoStudentKZ چەللەندجى اياسىندا وبلىس ورتالىعىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى مەن قالا جاستارى بوتانيكالىق باقتىڭ ءبىر گەكتاردان استام اۋماعىن تازالاپ، جىلىجايعا گۇل، اعاشتار وتىرعىزدى.

جاستاردىڭ بۇل باستاماسى ءوڭىر تۇرعىندارىنا دا وي سالىپ، تازا­لىق­قا جاۋاپتى ءتيىستى مەكە­مە­لەردىڭ جۇمىسىن جانداندىرا تۇسۋىنە سەپتىگىن تيگىزەرى انىق. وسى ورايدا، كۇنى كەشە وبلىس اكىمدىگىندە قور­شاعان ورتانىڭ تازالىعى تالقى­لان­عانىن ايتا كەتەلىك. وڭىردە عا­رىش­تان ءتۇسىرىلىم جاساۋ ارقىلى وتكەن جىلى 347 زاڭسىز قوقىس ورنى انىق­تال­سا، بيىل ولاردىڭ سانى 400-دەن اسقان. الايدا جۇزدەن استامىندا جۇمىس باياۋ.

وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى اپتالىق اپپارات وتىرىسىندا تۇرمىستىق قالدىقتار تاستايتىن پوليگوندارى قاراۋسىز قالعان اۋدان، قالا باسشىلارىنا جۇمىستى شيراتۋدى تاپسىردى. تازالىقتى قامتاماسىز ەتە الماي وتىرعاندار وبلىس اكىمىنەن ەسكەرتۋ الدى.

«كۇل-قوقىستى تازالاي الماعان اكىمنىڭ باسقا تىرلىگى تۋرالى ايتۋدىڭ ءوزى ارتىق. تازالىق – تابالدىرىقتان باستالادى. اينالامىزدى تازا ۇستاۋ ءوز قولىمىزدا. ماسەلەنى بيۋدجەتكە بۇرىپ قويىپ وتىرۋ – اقىلعا قونىمسىز. بۇل تىرلىك – تىكەلەي ءوز مىن­دەت­تەرىڭىز. تازالىقتى رەتكە كەل­تى­رە الماي وتىرعان اكىمدەرگە شارا قولدانىلسىن»، دەدى وبلىس اكىمى.

وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باس­قارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، وبلىس اۋماعىندا قاتتى تۇرمىستىق قال­دىقتار تاستايتىن 158 پوليگون ورنى بەلگىلەنىپ، قۇجاتتاندىرىلعان. الايدا ولاردىڭ جارتىسىنان استامى سانيتارلىق تالاپتارعا سايكەس كەلمەيدى. اتاپ ايتقاندا، پوليگوندار قورشاۋمەن جابدىقتالماعان، كو­لىكتەردىڭ دوڭگەلەكتەرىن دەزينفەكتسيالاۋشى بەتون ۆانناسى مەن ارنايى ەرىتىندىسى جوق، قالدىقتاردىڭ كولەمىن ولشەيتىن تارازى قويىلماعان جانە كوگالداندىرىلماعان. سونداي-اق باسقارما باسشىلىعى حالىق ارا­سىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ءوز دەڭ­گەيىندە بولماعاندىقتان اۋىل-ايماقتاردا كۇل-قوقىستاردى كەز كەلگەن جەرگە تاستاپ كەتۋ فاكتىلەرى جىل سايىن كوبەيە تۇسكەنىن ايتادى. وسى باعىتتا كەمشىلىكتى جويۋ ماقساتىندا جىل باسىندا جۇمىس توبى قۇرىلىپ، اۋدان، قالا اۋماقتارىن ارالاپ، بەي-بەرەكەت قوقىس ورىندارىن جويۋ بو­يىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلىپتى. وبلىس اۋماعىندا تۇر­عىن­دار سانىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى، قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار كولەمى دە ارتۋدا. وتكەن جىلى قوقىستاردى قايتا وڭدەۋ ۇلەسى بويىنشا مەجە تولىق ورىندالعان. بيىل دا جۇمىستار اتقارىلۋى قاجەت. پو­لي­گوندار ماسە­لە­سىن تۇپكىلىكتى شەشۋ ماقساتىندا قا­زى­عۇرتتا – 4، سوزاقتا 1 پوليگوننىڭ قۇرىلىسى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن جۇرگىزىلگەن. سوزاق، ورداباسى اۋداندارىندا 8 پوليگون سالۋ جوسپاردا بار. سونىمەن قاتار كەنتاۋ، ارىس قالاسى مەن قازىعۇرت، بايدىبەك، كەلەس جانە باس­قا اۋدانداردا 37 پوليگوننىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتىن ازىرلەۋ باعىتىندا جۇمىس اتقارىلۋدا. ياعني وڭىردە قورشاعان ورتانىڭ تازالىعىنا قاتىستى شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر بارشىلىق. بۇل ورايدا EcoStudentKZ چەللەندجى جانە ەكوسەنبىلىكتەر ارقىلى جاستار ەكولو­گيا­لىق تازالىقتىڭ ساقتالۋىنا وزىن­دىك ۇلەسىن قوسىپ وتىر.

– قوعامنىڭ قوزعاۋشى كۇشى – جاس­تار. وسى رەتتە EcoStudentKZ چەللەندجى سىندى يگى ءىستىڭ جاس بۋىن وكىل­دەرىنەن باستاۋ العانى قۋانتادى. جاستار وسى باستاما ارقىلى دا تۋعان ەلدىڭ تابيعاتىنا جاناشىرلىق تانىتۋدا. كەلەشەكتە باستامامىز باياندى بولىپ، ءبىز قولعا العان ءىس جالعاسىن تابار دەگەن ۇمىتتەمىز. بۇگىنگى ءىس-شارا ءبىر رەتتىك ەمەس، الداعى ۋاقىتتا دا ەكوسەنبىلىكتەر رەتىندە كيەلى قالا­دا، ءوڭىر اۋماعىندا جالعاسىن تابا­رى ءسوزسىز. ياعني بۇل باعىتتا جاستاردىڭ بەلسەندىلىگىن، تازالىق اكتسيا­لارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز، – دەيدى جاس­تار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ وكىلى نۇرايىم قۋاندىق.

قورشاعان ورتانى تازا ۇستاۋعا ۇن­دەل­­گەن ءىس-شارا ەستافەتاسىن تۇركىس­تان­­دىق جاستار تارازدىق زامانداس­تا­­رى­نا جولدادى.

 

تۇركىستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

بۇگىنگى ۆاليۋتا باعامى

قارجى • بۇگىن، 09:55

ۇقساس جاڭالىقتار