جاستار مۇنداي ەكولوگيالىق ءىس-شارالار ارقىلى قالا كوشەلەرى, دەمالىس ورىندارى, كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ اۋلالارىن قوقىستان تازارتىپ, وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ساناسىندا ازاماتتىق پارىز ۇعىمىن قالىپتاستىرۋعا, پاراساتتىلىق پەن جوعارى مادەنيەتتىلىكتىڭ ءدانىن سەبۋگە جول اشاتىنىن ايتادى. جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرىن تابيعاتتى سۇيۋگە شاقىرعان «ەكو-پلوگينگكە» قاتىسۋشى قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حقتۋ-دىڭ 1-كۋرس ستۋدەنتى مادينا ءوندىرباي سوڭعى جىلدارى الەمدە ەكولوگيالىق ماسەلەلەر كوبەيىپ, جاھاندىق جىلۋلىق پەن پلاستيكالىق زاتتاردى ادامدار كوپتەپ قولدانا باستاعانىنا الاڭداۋلى.
ء«بىز زياندى زاتتاردى ازىراق پايدالانىپ, قورشاعان ورتانى تازا ۇستاۋعا ۇمتىلۋىمىز كەرەك. ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ ماقتانىشىنا اينالعان بوتانيكالىق باق تەك وقۋ ورنىنىڭ ەمەس, تۇركىستان قالاسىنىڭ دا «جاسىل وكپەسى» دەي الامىز. بۇل باستامانىڭ ماقساتى – جۇرت نازارىن ەلىمىزدەگى ەكولوگيا ماسەلەسىنە اۋدارۋ. سونىڭ ىشىندە, اسىرەسە جاستاردىڭ بويىندا تۋعان جەردىڭ تابيعاتىنا دەگەن جاناشىرلىق سەزىمىن وياتىپ, ونى ناقتى ىسپەن دالەلدەۋ. وسى چەللەندج ارقىلى ستۋدەنتتەر قالانىڭ تازالىعىنا كوڭىل بولۋگە, اينالانى كۇتىپ ۇستاۋعا, قوقىستى جاشىككە سۇرىپتاپ سالۋعا داعدىلانادى. ستۋدەنتتەرمەن بىرگە قانشاما قوقىس جينادىق, ەندى ارنايى حەشتەگپەن ينستاگرامعا جۇكتەيمىن دەپ وتىرمىن», دەيدى ستۋدەنت.
ال تۇركىستان وبلىستىق جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى تاڭشولپان ءبىلالدىڭ ايتۋىنشا, تۇركىستاندىق جاستار قورشاعان ورتانى تازا ۇستاۋعا ارنالعان چەللەندجدى پاۆلودار قالاسىنان قابىلداپ الىپ, ەندى تاراز قالاسىنا جولدايدى.
«جالپى, بارشامىز ءوزىمىز تۇراتىن قالانى ۇقىپتى ۇستاپ ءارى تازا اۋا جۇتۋ ءۇشىن اينالامىزعا قوقىس تاستاماي ءجۇرۋىمىز كەرەك. قورشاعان ورتاعا دەگەن كوزقاراسىمىزدى وزگەرتسەك قانا تابيعات-انا دا بىزگە العىسىن بىلدىرەدى», دەيدى تاڭشولپان ءبىلال.
بۇگىندە دەكوراتيۆتى جانە جەمىس وسىمدىكتەرىنىڭ 200-گە جۋىق ءتۇرى مەن سورتتارى بار بوتانيكالىق باقتىڭ جىلىجايى 2012 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن. مۇندا ساندىك گۇلدەر, اعاشتار مەن بۇتالار وسىرىلە باستاعان. EcoStudentKZ چەللەندجى اياسىندا وبلىس ورتالىعىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى مەن قالا جاستارى بوتانيكالىق باقتىڭ ءبىر گەكتاردان استام اۋماعىن تازالاپ, جىلىجايعا گۇل, اعاشتار وتىرعىزدى.
جاستاردىڭ بۇل باستاماسى ءوڭىر تۇرعىندارىنا دا وي سالىپ, تازالىققا جاۋاپتى ءتيىستى مەكەمەلەردىڭ جۇمىسىن جانداندىرا تۇسۋىنە سەپتىگىن تيگىزەرى انىق. وسى ورايدا, كۇنى كەشە وبلىس اكىمدىگىندە قورشاعان ورتانىڭ تازالىعى تالقىلانعانىن ايتا كەتەلىك. وڭىردە عارىشتان ءتۇسىرىلىم جاساۋ ارقىلى وتكەن جىلى 347 زاڭسىز قوقىس ورنى انىقتالسا, بيىل ولاردىڭ سانى 400-دەن اسقان. الايدا جۇزدەن استامىندا جۇمىس باياۋ.
وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى اپتالىق اپپارات وتىرىسىندا تۇرمىستىق قالدىقتار تاستايتىن پوليگوندارى قاراۋسىز قالعان اۋدان, قالا باسشىلارىنا جۇمىستى شيراتۋدى تاپسىردى. تازالىقتى قامتاماسىز ەتە الماي وتىرعاندار وبلىس اكىمىنەن ەسكەرتۋ الدى.
«كۇل-قوقىستى تازالاي الماعان اكىمنىڭ باسقا تىرلىگى تۋرالى ايتۋدىڭ ءوزى ارتىق. تازالىق – تابالدىرىقتان باستالادى. اينالامىزدى تازا ۇستاۋ ءوز قولىمىزدا. ماسەلەنى بيۋدجەتكە بۇرىپ قويىپ وتىرۋ – اقىلعا قونىمسىز. بۇل تىرلىك – تىكەلەي ءوز مىندەتتەرىڭىز. تازالىقتى رەتكە كەلتىرە الماي وتىرعان اكىمدەرگە شارا قولدانىلسىن», دەدى وبلىس اكىمى.
وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, وبلىس اۋماعىندا قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار تاستايتىن 158 پوليگون ورنى بەلگىلەنىپ, قۇجاتتاندىرىلعان. الايدا ولاردىڭ جارتىسىنان استامى سانيتارلىق تالاپتارعا سايكەس كەلمەيدى. اتاپ ايتقاندا, پوليگوندار قورشاۋمەن جابدىقتالماعان, كولىكتەردىڭ دوڭگەلەكتەرىن دەزينفەكتسيالاۋشى بەتون ۆانناسى مەن ارنايى ەرىتىندىسى جوق, قالدىقتاردىڭ كولەمىن ولشەيتىن تارازى قويىلماعان جانە كوگالداندىرىلماعان. سونداي-اق باسقارما باسشىلىعى حالىق اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ءوز دەڭگەيىندە بولماعاندىقتان اۋىل-ايماقتاردا كۇل-قوقىستاردى كەز كەلگەن جەرگە تاستاپ كەتۋ فاكتىلەرى جىل سايىن كوبەيە تۇسكەنىن ايتادى. وسى باعىتتا كەمشىلىكتى جويۋ ماقساتىندا جىل باسىندا جۇمىس توبى قۇرىلىپ, اۋدان, قالا اۋماقتارىن ارالاپ, بەي-بەرەكەت قوقىس ورىندارىن جويۋ بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپتى. وبلىس اۋماعىندا تۇرعىندار سانىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى, قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار كولەمى دە ارتۋدا. وتكەن جىلى قوقىستاردى قايتا وڭدەۋ ۇلەسى بويىنشا مەجە تولىق ورىندالعان. بيىل دا جۇمىستار اتقارىلۋى قاجەت. پوليگوندار ماسەلەسىن تۇپكىلىكتى شەشۋ ماقساتىندا قازىعۇرتتا – 4, سوزاقتا 1 پوليگوننىڭ قۇرىلىسى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن جۇرگىزىلگەن. سوزاق, ورداباسى اۋداندارىندا 8 پوليگون سالۋ جوسپاردا بار. سونىمەن قاتار كەنتاۋ, ارىس قالاسى مەن قازىعۇرت, بايدىبەك, كەلەس جانە باسقا اۋدانداردا 37 پوليگوننىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتىن ازىرلەۋ باعىتىندا جۇمىس اتقارىلۋدا. ياعني وڭىردە قورشاعان ورتانىڭ تازالىعىنا قاتىستى شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر بارشىلىق. بۇل ورايدا EcoStudentKZ چەللەندجى جانە ەكوسەنبىلىكتەر ارقىلى جاستار ەكولوگيالىق تازالىقتىڭ ساقتالۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ وتىر.
– قوعامنىڭ قوزعاۋشى كۇشى – جاستار. وسى رەتتە EcoStudentKZ چەللەندجى سىندى يگى ءىستىڭ جاس بۋىن وكىلدەرىنەن باستاۋ العانى قۋانتادى. جاستار وسى باستاما ارقىلى دا تۋعان ەلدىڭ تابيعاتىنا جاناشىرلىق تانىتۋدا. كەلەشەكتە باستامامىز باياندى بولىپ, ءبىز قولعا العان ءىس جالعاسىن تابار دەگەن ۇمىتتەمىز. بۇگىنگى ءىس-شارا ءبىر رەتتىك ەمەس, الداعى ۋاقىتتا دا ەكوسەنبىلىكتەر رەتىندە كيەلى قالادا, ءوڭىر اۋماعىندا جالعاسىن تابارى ءسوزسىز. ياعني بۇل باعىتتا جاستاردىڭ بەلسەندىلىگىن, تازالىق اكتسيالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز, – دەيدى جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ وكىلى نۇرايىم قۋاندىق.
قورشاعان ورتانى تازا ۇستاۋعا ۇندەلگەن ءىس-شارا ەستافەتاسىن تۇركىستاندىق جاستار تارازدىق زامانداستارىنا جولدادى.
تۇركىستان وبلىسى
