قوعام • 03 قازان، 2022

تاستاندى بالالار ازايىپ كەلەدى

74 رەت كورسەتىلدى

ءتۇرلى تاعدىردى توعىستىرعان الماتى سياقتى ءىرى شاھاردا شالىس باسقان ءبىر قادام ءومىردىڭ سوڭىنا دەيىن ىلەسۋى بەك مۇمكىن. وسىندايدا اداسقانعا دەم بەرىپ، دۇرىس جولعا باعىتتاپ وتىرۋ – قوعام مىندەتى. الەۋمەت بولىپ قولعا العان يگى باستامالار كوكەيكەستى ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىم تابۋىنا نەگىز بولماق.

مىسالى، جەتىمدىك ماسەلەسىن تولىق شەشپەسە دە، بيىل بالا اسىراپ الۋ جونىندەگى ۇلتتىق اگەنتتىكتىڭ كومەگىمەن 128 بالا 104 وتباسىنا ورنالاستىرىلدى. بۇدان بولەك، انالار ءۇيىنىڭ ارقاسىندا جاڭا تۋعان نارەستەسىنەن باس تارتقان شەشەلەر 69%-عا ازايدى. بۇل دەرەك الماتىدا «انالار ءۇيى» قوعامدىق قورىنىڭ وكىلدەرى وتكىزگەن ءباسپاسوز جيىنىندا ءمالىم بولدى. توعىز جىل بۇرىن اتالعان قور الەۋمەتتىك جەتىمدىكتىڭ الدىن الۋ جانە بالالار ۇيلەرىن جابۋ ماقساتىندا قۇرىلعان بولاتىن.

ء«بىز نەگىزگى ءۇش ءتۇرلى باعىتتا، ياعني الەۋمەتتىك جەتىمدىكتىڭ الدىن الۋ، بالالاردى وتباسىنا ورنالاستىرۋ مەن ينتەرنات مەكەمەلەرىن ترانسفورماتسيالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىرمىز. بارلىق وڭىردە «انالار ءۇيىنىڭ» 21 داعدارىس ورتالىعى بار. داعدارىس ورتالىقتارىنان پانا ىزدەگەن ايەلدەر قورعاۋعا الىنىپ، انالاردىڭ 1،5 جاسقا دەيىن بالالارىنان باس تارتۋىنا جول بەرىلمەيدى»، دەيدى «انالار ءۇيى» قق اتقارۋشى ديرەكتورى اجاركۇل قىلىشباەۆا.

«انالار ءۇيى» قۇرىلعاننان بەرى 5 934 ايەل قوردان دەر كە­زىن­دە اتاۋلى الەۋمەتتىك كو­مەك العاندىقتان بالالارى بالا­لا­ر ۇيلەرىنە تۇسپەي، ءوز باۋىر­لا­رىندا قالعان. سونداي-اق انا­لار ءۇيىنىڭ جۇمىسى ينتەر­نات مەكەمەلەرىندەگى بالالار سا­نىن ايتارلىقتاي ازايتتى. مى­سا­لى، 2013 جىلى ينتەر­نات­تا وقىعاندار سانى 10 مىڭنان اسسا، 2016 جىلى 7 مىڭعا دەيىن قىسقارعان. الايدا بۇل – ەلى­مىز­دە­گى جەتىمدىك ماسەلەسىن تولا­يىم شەشۋ ءۇشىن ءالى دە جەتكىلىكسىز. بۇدان وزگە 2016 جىلى تاعى ءبىر باعىت نەمەسە باستاما – بالا اسىراپ الۋ جو­نىندەگى ۇلتتىق اگەنتتىك ىسكە قو­سىلدى. بۇل ۇيىمنىڭ مىندەتى – بالا اسىراپ الۋعا نيەتتەنگەن جانداردى اكە-شەشە بولۋعا كاسىبي تۇردە دايارلاۋ، بالا اسىراپ العان وتباسىلارىنا باعدار بەرۋ، سونىمەن بىرگە قوعامدا بالا اسىراپ الۋ مادەنيەتىن دامىتۋ. بۇگىندە اگەنتتىك جۇمىسىنىڭ نا­تيجەلەرىن مىنادان كورۋگە بو­لادى – 14،5 مىڭداي ازامات كەڭەس الىپ، 1 660 بالا وتباسىن تاپقان. اگەنتتىكتىڭ كومەگىمەن 128 بالا ءوز ءۇيىن تاۋىپ، 361 الما­تى­لىق بالا اسىراپ الۋشى اتا-انا مەكتەبىنەن وتكەن.

وسى ارادا توقتالا كەتەتىن جايت، 2020 جىلدىڭ 1 شىلدەسىندە «نەكە (ەرلى-زايىپ­تى­لىق) جانە وتباسى تۋرالى» كودەكسكە ەن­گى­زىل­گەن نورما كۇشىنە ەندى، ياعني سوتتا بالا اسىراپ الۋ راسىمىنە دەيىن ازاماتتار مىندەتتى تۇردە پسيحولوگيالىق دايىندىقتان وتۋگە ءتيىس. وسى دايىندىقتان وتكەنى تۋرالى سەرتيفيكات بالا اسىراپ العىسى كەلەتىن جاندارعا قاجەتتى قۇجاتتار تىزىمىنە ەنگىزىل­دى.

«جاۋاپتى قادامعا بارىپ، بالالار ۇيىنەن بالا اسىراپ الۋعا شەشىم قابىلداعانداردىڭ بار­لىعى مىندەتتى تۇردە پسيحو­لو­گيا­لىق دايارلىقتان ءوتۋى قاجەت. بالا اسىراپ الۋ جونىندەگى ۇلت­تىق اگەنتتىكتە بۇل دايارلىق بالا اسىراپ الۋشى اتا-انالار مەك­تەبىندە جۇرگىزىلەدى»، دەيدى ا.قىلىشباەۆا.

مەكتەپتىڭ پسيحولوگيالىق قىزمەت جونىن­دەگى ۇيلەستىرۋشىسى داريا ۋشاەۆا كوپ جاع­دايدا جەتىم سابيلەرگە قامقورشى بول­عى­سى نەمەسە اسىراپ العىسى كەلەتىن ازاماتتار اسىراپ الۋشى اتا-انالار مەكتەبىنىڭ ۇدەسىنەن شىعا الماي قالاتىنىن ايتادى.

«ۇمىتكەرلەردىڭ شامامەن 25%-ى اسىراپ الۋشى اتا-انالار مەك­تەبىنىڭ سوڭىنا دەيىن جەتە المايدى. ءبىز اسىراپ الۋشى اتا-انالار مەكتەبى ءوز رەسۋرس­تا­رىن باعالاۋدى، الەۋەتتى اسىراپ الۋ­شىلار قانداي جايتتارعا تاپ كەلەتىنىن ءتۇسىنۋدى، پاترونات اتا-انا بولۋدى جانە اسىراپ العان بالانى تاربيەلەۋدى ءبىلۋ ماڭىزدى قادام ەكەنىن تۇسىنەمىز. كەيبىر ۇمىتكەرلەر بالا اسىراپ الۋشى اتا-انالار مەكتەبىنەن وتكەن كەزدە وزدەرىنىڭ باستاپقى نيەتى شى­نايى ءومىر شىندىعىنان ەرەك­شەلەنەتىنىن ءتۇسىنىپ بارىپ شەشىم قابىلدايدى. ءبىرى بۇل را­يىنان قايتادى، ەندى ءبىرى قوسىمشا تەراپيادان وتسە، تاعى ءبىرى بالا اسىراپ الۋدان مۇلدەم باس تارتادى. ادامدار ءوزىنىڭ ىشكى تۇيسىگىمەن جۇمىس ىستەيدى»، دەيدى داريا ۋشاەۆا.

بالا اسىراپ الۋدان نيەتتى ۇمىت­كەرلەرمەن پسيحولوگتەر جۇ­مىس ىستەيدى. بۇدان باسقا، ءار وڭىردە بالا اسىراپ العىسى كە­لەتىن ازا­مات­تارعا ونىڭ زاڭ­دىق ماسەلەلەرى بو­يىنشا كەڭەس بەرى­لەدى. وكىنىشكە قاراي، وسى جۇ­مىس­تارعا قاراماستان اسىراۋعا الىنعان بالالاردىڭ كەيبىرى با­لالار ۇيلەرىنە قايتا ورالىپ جا­تادى. بۇل قالىپتى جاعداي بول­­عاندىقتان دا بالا اسىراپ الۋشى اتا-انالار مەكتەبى قۇ­رى­لىپ، وسىنداي وتباسىلارعا باعىت-باعدار بەرىلىپ وتىر. ەلىمىزدە بالالار ۇيىنە قايتا ورالاتىندار شامامەن – 5%. ال بۇل بالانىڭ جانىنا اۋىر جارا سالاتىن جاعداي بولعاندىقتان، بارلىق وتباسىمەن ءۇش جىل بويى جۇمىس جۇرگىزىلەدى. ولارعا قۇقىقتىق ماسەلەلەر بويىنشا پسيحولوگيالىق كەڭەس بەرىلەدى جانە قولداۋ كورسەتىلەدى.

شىمكەنت قالاسىنداعى بالا اسىراپ الۋ جونىندەگى ۇلتتىق اگەنتتىگىنىڭ پسيحولوگى ءلاززات سەرىم­بەتوۆا ۇمىتكەرلەر ارنا­يى مامانداردان ءبىلىم الاتىنىن، اتا-انا ءوز وتبا­سىنا كىرەتىن بالانىڭ قانداي قۇقىقتارى بار ەكەنىن وسى ۇيىمنان بىلەتىنىن ايتادى. سونىمەن قاتار پسيحولوگتەر ولاردى بالا اسىراپ الۋعا قانداي سەبەپ يتەرمەلەپ وتىرعانىن دا انىقتايدى. دە­گەن­مەن، قوعامدىق قور ينتەر­نات­ مەكەمەلەرىندە وتباسىنا ورنالاسۋ مۇمكىندىگى قيىن سا­نات­تاعى بالالار قالا­تى­نىن العا تارتتى. بۇل – مۇ­گە­دەك بالالار. سوندىقتان، 2022 جىلى قور باستاپقى جوبا تۇرىندە ازاماتتاردى ىنتالاندىرىپ، مۇگەدەك بالالاردى اسىراپ العان پاتروناتتىق وتبا­سى­لاردى قولداۋ ماقساتىنداعى وڭالتۋ باع­دار­لا­ماسىن جۇزەگە اسىردى. قاناتقاقتى جوبانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا اسىراپ الۋشى وتباسىلارعا بالالاردى مەديتسينالىق وڭال­تۋدان وتكىزۋ مەن تۇزەتۋ اقىسى، قاجەت بول­­عان جاعدايدا بالالاردى جەدەل ەمدەۋ اقى­سى تولەنىپ، باسقا دا اتاۋلى قارجىلىق كومەك كور­سەتىلەدى. وسى ساۋاپتى باس­تا­مالارى ارقىلى «انالار ءۇيى» قق ەلىمىزدەگى الەۋ­مەتتىك جە­تىمدىك ماسەلەسىن كەشەن­دى تۇر­دە شەشۋگە ارەكەت ەتىپ جاتىر. قوردىڭ باستى مۇراتى دا وسى – جاۋتاڭداعان بالانى جاق­سى وتباسىمەن جولىقتىرىپ، اكە-شەشەنىڭ تاربيەسىن كورۋى ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساۋ.

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

كونستيتۋتسيالىق مارتەبە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 01:05

بلوگەر جۋرناليست ەمەس!

قوعام • بۇگىن، 00:52

سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ

ساياسات • بۇگىن، 00:06

ماقتاشىلاردىڭ مۇڭى

ەكونوميكا • كەشە

ۋاقىت تالابى

قوعام • كەشە

كۇرەسكەر گەينە

ادەبيەت • كەشە

اجالدى جەڭگەن اسپان

ادەبيەت • كەشە

اعاش كوشەتى ەگىلدى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار