تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى دارحان ساتىبالدىدان كومەك سۇراي كەلگەن ماقتاارال مەن جەتىساي اۋداندارىنىڭ شارۋالارى وسىلاي دەپ وتىر. وبلىس ورتالىعىنا ارنايى كەلگەن ديقاندار بۇعان دەيىن اكىمدىك «اق التىننىڭ» تونناسى 374 مىڭ تەڭگەدەن قابىلدانادى دەگەنىمەن, جەكەمەنشىك ماقتا قابىلداۋ زاۋىتتارى تونناسىن 200 مىڭ تەڭگەدەن اسىرماي وتىرعانىن ايتادى. وبلىس اكىمدىگىنە كەلگەن ديقانداردىڭ تالابى جالعىز – ماقتا باعاسىن كوتەرۋ قاجەت. «زاۋىتتىڭ ديرەكتورلارى 200 مىڭ, ءارى كەتكەندە 250 مىڭ تەڭگە دەپ جاتىر. اۋدان اكىمى شەشە المايدى, زاۋىتتىڭ ديرەكتورلارى دا شەشە المايمىز دەيدى. قايتا بىزگە بۇدان دا سوراقى باعانى ايتىپ جىبەرىپ جاتىر. ديزەل وتىنى, بارلىعى كوتەرىلدى. بىراق ءبىزدىڭ ماقتا سولارمەن بىرگە نەگە كوتەرىلمەيدى؟» دەيدى ديقانداردىڭ ءبىرى تورەحان نۇرلىبەكوۆ.
بيىل ماقتا القابى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 16 مىڭ گەكتارعا ارتقان. الايدا بۇعان دەيىن ماقتانى الىپ جۇرگەن شەتەلدىكتەردەن بيىل سۇرانىس جوق كورىنەدى. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى تۇرعانبەك وسپانبەكوۆ سانكتسياعا جانە لوگيستيكا قىم-
باتتاعانىنا بايلانىستى ماقتاعا سۇرانىس ازايعانىن ايتادى.
«ماقتانىڭ باعاسىن سىرتتان كەلەتىن ترەيدەرلىك كومپانيالار قويادى, بىزدە توقىما زاۋىتتارى از. ياعني ليۆەرپۋل بيرجاسىندا باعا بەلگىلەنگەنىمەن, ترەيدەرلىك كومپانيالار ماقتانى الدەقايدا ءتيىمدى جولمەن الۋدى ءجون كورەدى. رەسەيگە سانكتسيا سالىنعاننان كەيىن مولدوۆا, لاتۆيا سياقتى ەلدەر تاسىمال باعاسىن قىمباتسىنىپ وتىر. بۇل جاعداي قىركۇيەك ايىنىڭ سوڭىنا تامان شەشىلۋى مۇمكىن», دەيدى سالا باسشىلارى.
ماقتا ماسەلەسىنە قاتىستى, ياعني ديقانداردىڭ تالابىن جەتكىزۋ ءۇشىن وبلىس اكىمى وڭىردەگى ماقتا وڭدەۋ زاۋىتتارى باسشىلارىمەن جانە حالىقارالىق ترەيدەرلەرمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. كەزدەسۋ بارىسىندا ماقتا شارۋاشىلىعىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلانىپ, وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان ءتيىستى ۇسىنىستار ايتىلدى. حالىقتىڭ ءۋاجىن جەتكىزگەن وبلىس اكىمى زاۋىت باسشىلارىنا بىرقاتار تالاپ قويدى.
«سىزدەرمەن ماڭىزدى ماسەلەنى تالقىلاپ, ورتاق مامىلەگە كەلۋ ءۇشىن ارنايى كەزدەسىپ وتىرمىز. شارۋالارمەن كەزدەسۋىمدە ولار ماقتا شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى بىرقاتار ماسەلەنى ورتاعا سالدى. بىردەن ايتايىن, ءبىز – حالىق جاعىندامىز. مەن حالىقتىڭ ۋاجىمەن كەلىسەمىن. سىزدەردى تۇسىنەمىز. دەگەنمەن حالىقتىڭ جاعدايىن ويلاساڭىزدار. شارۋالار بەينەتپەن وسىرىلگەن اق التىن باعاسىنىڭ تومەندەتىلۋىمەن كەلىسپەي وتىر. ماقتا قابىلداۋ بەكەتتەرىندەگى تارازىدان الداۋ, زەرتحانالاردىڭ ماقتا ساپاسىن قاساقانا ءتۇسىرۋى سەكىلدى جاعدايلارعا جول بەرىلمەۋى كەرەك. جالپى, سىزدەردى ماقتانى تازالاپ, ساتۋمەن عانا ەمەس, قايتا وڭدەۋمەن اينالىسۋعا شاقىرار ەدىم. تىگىن فابريكالارى اشىلسا, كوپ ماسەلە شەشىلەدى. شارۋالارعا دا ءتيىمدى, ىشكى نارىق ارتادى. جۇمىس ورىندارى دا اشىلادى. وسى ءىستى قولعا الساڭىزدار, ءبىز قولداۋعا دايىنبىز», دەدى د.ساتىبالدى.
كەزدەسۋ ناتيجەسىندە ءشيتتى ماقتانىڭ ءبىر تونناسىنا شارۋالارعا 250 مىڭ تەڭگەدەن الدىن الا تولەم جاسالاتىنى ايتىلدى. ال سوڭعى باعا بيرجاعا بايلانىستى بولماق. ايتا كەتەلىك, ءشيتتى ماقتانىڭ وتكىزۋ باعاسى الەمدىك نارىقتاعى ماقتا تالشىعىنىڭ باعاسىنا تىكەلەي تاۋەلدى, ليۆەرپۋل بيرجاسىنىڭ يندەكسىنە سايكەس بەلگىلەنەدى. وڭىردە 21 ماقتا وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ 200-دەن استام ماقتا قابىلداۋ بەكەتى بار. بۇگىندە ءوندىرۋشى كومپانيالار تىكەلەي حالىقارالىق ماقتا ساۋداگەرلەرىمەن جۇمىس ىستەيدى. ال ترەيدەرلەر ماقتا تالشىقتارىن ساتىپ الۋ بويىنشا الدىن الا كەلىسىمشارت جاساپ, قارجىلاندىرادى. سول سەبەپتى ماقتانى شيكىزات كۇيىندە ساتىپ الۋعا قاجەتتى قاراجاتتىڭ بارلىعى دەرلىك جەكە ينۆەستيتسيالار دەۋگە بولادى.
وبلىس اكىمىمەن كەزدەسۋدە ماقتا زاۋىتتارىنىڭ باسشىلارى ءدال قازىرگى كەزدە سۇرانىستىڭ جوقتىعىن العا تارتىپ, باعا ماقتا ساپاسىنا بايلانىستى ەكەنىن مالىمدەدى. جالپى وبلىستا بيىل 125 مىڭ گەكتاردان استام القاپقا ماقتا ەگىلگەن. بۇل جالپى ەگىستىكتىڭ – 15%-ى. ءشيتتى ماقتانىڭ گەكتارىنان 26,2 تسەنتنەردەن, جالپى 330 مىڭ توننادان استام ماقتا جينالادى دەپ بولجانىپ وتىر. بۇگىندە وبلىستا 16 مىڭ توننا ماقتا جينالدى. بۇل سالادا 25 مىڭنان استام اگروقۇرىلىم ەڭبەك ەتەدى. بىلتىر ءشيتتى ماقتانىڭ تونناسى ورتاشا 320-380 مىڭ تەڭگەدەن قابىلدانىپ, رەسەي, قىتاي, تۇركيا, لاتۆيا, مولدوۆا, بەلارۋس, گەرمانيا, بەلگيا ەلدەرىنە 68 مىڭ توننا ماقتا تالشىعى ەكسپورتتالعان. ال قالعان 19 مىڭ توننا ماقتا تالشىعى ىشكى نارىقتا ساتىلعان.
تۇركىستان وبلىسى
