ايماقتار • 17 قىركۇيەك, 2022

تۇركىستان وبلىسىندا بەكاسىل اۋليەنىڭ 200 جىلدىعىنا ارنالعان حالىقارالىق فورۋم ءوتتى

770 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

تۇركىستان وبلىسى تولەبي اۋدانىنا قاراستى قاسقاسۋ اۋىلىندا عۇلاما عالىم بەكاسىل بيبولات ۇلىنىڭ 200 جىلدىعىنا ارنالعان حالىقارالىق V فورۋم ءوتتءى. فورۋم قاتىسۋشىلارى الدىمەن بەكاسىل اۋليەنىڭ كەسەنەسىنە بارىپ, قۇران باعىشتادى, مۋزەيىندە بولىپ ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويدى. سونداي-اق زيالى قاۋىم ەسىم حان ورداسىنىڭ ورنىندا بولدى.

تۇركىستان وبلىسىندا بەكاسىل اۋليەنىڭ 200 جىلدىعىنا ارنالعان حالىقارالىق فورۋم ءوتتى

ال «ريۆەرا قاسقاسۋ» دەمالىس ورنىندا ۇيىمداستىرىلعان عىلىمي-كونفەرەنتسيادا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «ساحارانىڭ عۇلاماسى» اتانعان بەكاسىل بيبولات ۇلىنىڭ 200 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان قۇتتىقتاۋىن پرەزيدەنتتىڭ كەڭەسشىسى مالىك وتارباەۆ وقىپ بەردى. «دارحان دالامىزدا وسيەت ءسوز, وشپەس ءىز قالدىرعان تۇعىرلى تۇلعالار از ەمەس. سول تاريحي تۇلعالاردىڭ ءبىرى – «ساحارا عۇلاماسى»  اتانعان بەكاسىل بيبولات ۇلى. قاسيەتتى تۇركىستان توپىراعىندا دۇنيەگە كەلىپ, ۇلت رۋحانياتىنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسقان عۇلامانىڭ «زيكزال» اتتى ەڭبەگى حالقىمىز ءۇشىن اسىل مۇرا.بەكاسىل بيبولات ۇلى – عاسىرلار بويى حالقىمىزدىڭ بويىندا  جيناقتالعان ومىرلىك تاجىريبەنى, سالت-ءداستۇردى, دالا دانالىعىن جەتكىزگەن اعزام جانداردىڭ ءبىرى. ول ءومىر بويى ادالدىق پەن تازالىققا, ەڭبەكقورلىق پەن وتانسۇيگىشتىككە ۇندەگەن. بىرلىك پەن ىنتىماقتى تۋ ەتىپ, حالىقتى تاتۋلىق پەن باۋىرمالدىقتى ساقتاۋعا شاقىرعان. وزىنەن بۇرىنعى ويشىلداردىڭ شىعىستىق تاعىلىمىن كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋ ءۇشىن مەدرەسە-مەكتەپ اشىپ, ءبىلىم مەن مادەنيەتتى دامىتقان.

م

قازاق رۋحانياتىنداعى الىپ تۇلعالاردىڭ ءبىرى ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى عۇلاما بەكاسىل بيبولات ۇلىن اسا قۇرمەتپەن ۇستاز دەپ مويىنداپ,ونىڭ «زيكزال» اتتى ەڭبەگىن باعا جەتپەس قۇندى عىلىمي تۋىندى دەپ باعالاعان. عۇلاما بەكاسىل بيبولات ۇلىنىڭ 200 جىلدىق مەرەيتويى حالىقارالىق فورۋمنىڭ اياسىندا اتاپ وتىلۋدە. مەن بارشاڭىزدى قاسيەتتى تۇلعانىڭ سالتاناتتى شاراسىنىڭ باستالۋىمەن قۇتتىقتايمىن. بۇل توي– قازاق رۋحانياتىنىڭ, تۇركى ويىنىڭ تويى!» دەلىنگەن پرەزيدەنت جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتتا. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قۇتتىقتاۋى اۋليە-بابانىڭ ۇرپاعى – بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ەرجان يساقۇلوۆقا تابىس ەتىلدى.

كونفەرەنتسيادا ءسوز العان مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى امالبەك تشانوۆ, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق اقىنى كوجوگەلدى كۇلتەگىن مەن جوعارعى كەڭەسىنىڭ ەكس-سپيكەرى زاينيدين كۋرمانوۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى ساۋىتبەك ءابدراحمانوۆ, تۇركىستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ساكەن قالقامانوۆ, پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنداعى ينستيتۋت ديرەكتورى زۇلپىقار عايپوۆ, اكادەميك, جازۋشى عاريفوللا ەسىم, فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سەرىك نەگيموۆ بەكاسىل بيبولات ۇلىنىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى مەن قۇندىلىعى تۋرالى باياندادى. ەل ىنتىماعى مەن بىرلىگىنىڭ ماڭىزدىلىعى ايتىلدى. سونداي-اق بايانداماشىلار ونىڭ سايرام, قارناق, تاشكەنت, سامارقانت, بۇحارا, شام (سيريا) ەلىندەگى ءبىلىم وردالارىن تۇگەل مەڭگەرگەن دانىشپان, تەولوگ, استرولوگ, استرونوم, ماتەماتيك, فيلوسوف, شيپاگەر, كيە دارىعان كىسى بولعانىن, يسلام قاعيداتتارىن, ءومىر سالتىن تەرەڭ مەڭگەرگەن دانالىعىن ايتتى. بەكاسىل بيبولات ۇلى تۋعان جەرىندە مەدرەسە اشىپ, سول ايماقتىڭ بالالارىن وقىتقان, شىعارماشىلىقپەن اينالىسىپ, كوپتەگەن كىتاپ جازعان. كوزىنىڭ ءتىرىسىندە-اق بەكاسىل اۋليە اتانعان. بەكاسىل بيبولات ۇلىنىڭ يسلامنىڭ اسىل قاسيەتتەرى, سالت-ءداستۇرى, عىلىمنىڭ سان-سالاسى قامتىلعان, قازاق توپىراعىندا بۇرىن كەزدەسپەگەن, ءومىر تىلسىمدارىنىڭ سىرلارى مەن قۇپيالارىن اشاتىن, ادامنىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنە كەرەكتى پايدالى كەڭەستەر, عىلىمي ءمالىمەتتەر مەن باسقا دا تۇجىرىمدار بار «زيكزال» اتتى عيبرات كىتابى – حالقىمىزدىڭ تəۋەلسىزدىك جىلدارىندا تاپقان اسىل قازىنالارىنىڭ ءبىرى رەتىندە باعالانۋدا. ونىڭ ءبىر دالەلى بۇگىندە «زيكزال» قازاق وقىرماندارىنىڭ تاراپىنان زور سۇرانىس تۋدىرىپ وتىر.عالىمداردىڭ ءپىكىرىنشە, «زيكزال» – كەز كەلگەن قازاقتىڭ تورىندە تۇراتىن قاسيەتتى كىتاپ. ال  قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى عۇلامالار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, بەلگىلى ءدىنتانۋشى, اراب, پارسى جانە شاعاتاي تىلدەرىندە جازىلعان «زيكزالدى» قازاق تىلىنە اۋدارعان ءزارىپباي ورازباي بۇل ەڭبەكتى الەمدىك دەڭگەيدەگى حانافي مازھابىن دارىپتەيتىن بىردەن ءبىر عىلىمي كىتاپتاردىڭ قاتارىنا جاتقىزادى.

م

فورۋم اياسىندا بەكاسىل بيبولات ۇلىنىڭ ەڭبەكتەرىن ناسيحاتتاۋ, ونىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋ سىندى يگى ىستەردى ۇيىمداستىرىپ, باستاماشى بولىپ جۇرگەن عۇلامانىڭ شوبەرەسى گەنەرال ەرجان يساقۇلوۆقا اۋىلداستارى سىي-قۇرمەت كورسەتىپ, ات مىنگىزدى. ال كونفەرەنتسيانىڭ مودەراتورى قازاقستان جازۋشىلار وداعى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اقبەرەن  ەلگەزەك «زيكزالدىڭ» قۇندىلىعى مەن ءمان-ماعىناسىنا ءوز كوزقاراسىن بىلدىرە كەلە ەرجان يساقۇلوۆتىڭ جازۋشىلار وداعى مۇشەلىگىنە قابىلدانعانىن حابارلاپ, ارنايى كۋالىكتى تابىس ەتتى. ءوز كەزەگىندە ەرجان يساقۇلوۆ حالىقارالىق فورۋمنىڭ تۇركىستان نەمەسە شىمكەنتتە ەمەس تۋعان جەرىندە ۇيىمداستىرىلۋىنىڭ سەبەبىن ايتا كەلە, ءىس-شارانى وتكىزۋگە اتسالىسقاندارعا جانە الىستان ارنايى كەلگەن قوناقتارعا العىسىن جەتكىزدى. بەكاسىل بيبولات ۇلى مەن ونىڭ اتا-بابالارىنا ارنالىپ اس بەرىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە