عاسىر دەرتى جاستاردى دا جاعالادى

جىل سايىن مامىردىڭ ءۇشىنشى جەكسەنبىسى جيتس-تان قايتىس بولعانداردى ەسكە الۋ كۇنى رەتىندە اتالىپ وتىلەدى. ونىڭ باستى ماقساتى – جيتس قۇرباندارىن ەسكە الۋ, ايتۆ/جيتس-پەن ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ادامدارعا, ولاردىڭ جاقىندارىنا تۇسىنىستىكپەن قاراپ, قولداۋ كورسەتۋ, سونىمەن قاتار, كىم-كىمنىڭ دە ءومىر ءسۇرۋ داعدىسىندا ءتارتىپ بولماعان جاعدايدا بۇل اۋرۋدىڭ ءاربىر ادامعا قاتىسى بولۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ەسكە سالۋ, سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋعا تالپىنىسىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى. وبلىستىق جيتس ورتالىعى باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى ايبارشا تورەباەۆانىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە عاسىر دەرتىنە شالدىققان ەڭ العاشقى جاعداي 1989 جىلى تىركەلگەن بولسا, سول ۋاقىتتان بەرى بارلىعى 295 ادام انىقتالىپ, ايتۆ جۇقتىرعاندار سانى بويىنشا وبلىس ازىرگە رەسپۋبليكادا ون ءۇشىنشى ورىندا تۇر. وسى كەزەڭدە 55 ادام وسى اۋرۋدان ايىقپاس دەرتكە شالدىعىپ, ومىردەن وزعان. الاڭداتىپ وتىرعان جاعداي, اۋرۋ جۇقتىرعانداردىڭ 80 پايىزعا جۋىعىنىڭ 20-39 جاس اراسىنداعى ەڭبەككە قابىلەتتى جاستار ەكەندىگى بولىپ وتىر. سونداي-اق, سوڭعى كەزدە اۋرۋدىڭ تارالۋ كوزىنىڭ بىردەن ءبىر سەبەبى, ينتەرنەت ارقىلى تانىسۋدان كەيىنگى «قاتىناستار» بولىپ وتىرعاندىعىن جاسىرۋدىڭ رەتى جوق. ياعني, ينتەرنەت پايدالانۋشىلار ءۇشىن ول ءبىلىم, وي-ءورىس كەڭەيتۋ كوزى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, مىنەز-قۇلقى جەڭىلتەك ادامداردىڭ اۋرۋ جۇقتىرۋىنا دا سەبەپشى بولۋدا. وبلىستا جيتس قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنىن وتكىزۋگە مەديتسينالىق ۇيىمدارمەن قاتار, ءبىلىم بەرۋ, قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەلەرى مەكەمەلەرىنىڭ قاتىسۋى قالىپتاسقان داستۇرگە اينالعان. ورتالىق كەڭەس الامىن, تەكسەرىلەمىن دەپ تىلەك بىلدىرگەندەر ءۇشىن مامىر ايىندا «اشىق ەسىك» كۇندەرىن جاريالادى. ورتالىق جانىنداعى «دوستىق» بولمەسىندە اۋرۋ بار-جوعىنا جەدەل تەستىدەن وتۋگە, قالاعان مامان دارىگەردىڭ كەڭەسىن الۋعا تولىق مۇمكىنشىلىك بار. قازاقستان ازاماتتارى جانە ورالماندار ءۇشىن ايتۆ-عا تەكسەرىلۋ تەگىن, ەرىكتى جانە ءوز قالاۋىڭىزشا جاسىرىن تۇردە وتۋگە بولادى. اۋرۋ جۇقتىرماس ءۇشىن قوسىمشا كۇش جۇمساۋ نەمەسە ارنايى ءبىلىمنىڭ قاجەتى جوق, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانساڭىز جەتكىلىكتى. قارىم-قاتىناس مادەنيەتىنە كوڭىل ءبولىڭىز, مىنەز-قۇلقىڭىزعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراڭىز. سوندا عانا بۇل قاتەرلى دەرتتىڭ الدىن الۋعا بولادى, دەيدى دارىگەرلەر. ساتىبالدى ءساۋىرباي, «ەگەمەن قازاقستان». اقتوبە وبلىسى.