قازاقستاننىڭ گەم لابوراتورياسى مەن رەسەيدىڭ ينۆيتروسى بىرىكتى
جۋىردا عانا ەلىمىزدەگى جاقسى جابدىقتالعان گەم مەديتسينالىق زەرتحاناسى مەن رەسەيدەگى زەرتحانالىق قىزمەتتەردىڭ ەڭ ءىرى وپەراتورى ينۆيترو كومپانياسى بىرلەسە وتىرىپ, الماتى قالاسىندا جاڭا جوعارى تەحنولوگيالىق كلينيكالىق-دياگنوستيكالىق زەرتحانانىڭ تۇساۋىن كەستى. ەكى مەملەكەتتىڭ الدىڭعى قاتارلى لابوراتوريالارىنىڭ ارىپتەستىككە بارۋى قاراپايىم حالىققا نە بەرەدى دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەپ, وسى شارا اياسىندا وتكەن ءىرى عىلىمي-تاجىريبەلىك مەديتسينالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسقان ەدىك.
سالتاناتتى ىقپالداسۋ ءراسىمىن گەم مەديتسينالىق زەرتحاناسىنىڭ باس ديرەكتورى رايحان مامىروۆا مەن ينۆيترو تاۋەلسىز زەرتحاناسىنىڭ باس ديرەكتورى سەرگەي امبروسوۆ اشتى.
كەيبىر جاندار دەرتىنىڭ دۇرىس دياگنوزىن تاۋىپ, دەنساۋلىعىنداعى كىناراتتى انىقتاۋ ءۇشىن ەل اسىپ, اقشا شاشىپ, شەتەلدەرگە بارۋعا ءماجبۇر بولىپ جۇرگەنىن بىلەمىز. الايدا, شالعايعا بارىپ ەمدەلۋدى كەز كەلگەننىڭ قاراجات جاعدايى مەن دەنساۋلىعى كوتەرە مە؟! سوندىقتان, ەڭ دامىعان دياگنوستيكالىق زەرتحانالاردىڭ وزىمىزدە بولۋى – حالقىمىزدىڭ دەنساۋلىعى مەن ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرمەك. ال قازىرگە قازاقستانداعى وسىنداي زەرتحانالاردىڭ ءبىرى – گەم مەديتسينالىق زەرتحاناسى.
شارا بارىسىندا ينۆيترو تاۋەلسىز زەرتحاناسىنىڭ باس ديرەكتورى سەرگەي امبروسوۆ ءوز كومپانياسىنىڭ قالاي قۇلاش جايىپ جاتقانىن جانە بۇل ينتەگراتسيانىڭ تيىمدىلىگى تۋرالى جان-جاقتى باياندادى. ال الماتىداعى گەم مەديتسينالىق زەرتحاناسىنىڭ باس ديرەكتورى رايحان مامىروۆا:
– جۇمىسى ءبىر ىزگە تۇسكەن زاماناۋي مەديتسينالىق زەرتحانالار ەمدەۋشىگە ءدال دياگنوز قويىپ, ەمدەۋدىڭ سايكەس كۋرسىن بەلگىلەۋگە جول اشاتىن نەگىزگى فاكتور بولىپ تابىلادى جانە مۇنىڭ ماڭىزى وتە زور. مەديتسينالىق تالداۋسىز ناقتى اۋرۋلاردىڭ بەلگىلەرىن انىقتاۋ قيىن. دارىگەردىڭ قولىندا نەمەسە الدىندا 3 اقپارات قانا بولادى: ناۋقاستىڭ شاعىمى, اۋرۋىنىڭ ءتۇرى جانە زەرتحانالىق تالداۋلار. وسى اقپاراتتاردىڭ ىشىندە زەرتحانالىق تالداۋلار ەمدەۋ بارىسىندا 95 پايىزعا دەيىن ماڭىزدى. ءبىزدىڭ زەرتحانامىز 14 جىلدان بەرى تابىستى ەڭبەك ەتۋ بارىسىندا قازاقستاننىڭ 25 قالاسىنداعى 43 فيليالدى بىرىكتىرىپ رەسپۋبليكانىڭ الىس جەرلەرىندەگى حالىقتى ساپالى ءارى قولجەتىمدى مەديتسينالىق قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە جۇيەلى كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار, قازاقستانىڭ مەديتسينالىق عىلىمىن دامىتۋعا بەلسەندى تۇردە اتسالىسىپ, ءتۇرلى باعىتتار بويىنشا زەرتتەۋلەرگە قولداۋ مەن باستاماشىلىق جاسايمىز, – دەيدى.
ەلدەگى جەتەكشى زەرتحانانىڭ ماقساتى – ناۋقاستارعا مەديتسينانىڭ سوڭعى زاماناۋي تەحنولوگيالارىن پايدالانا وتىرىپ ساپالى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ, زەرتتەۋدىڭ تولىق تا تۇبەگەيلىگى بولۋىن ۇيىمداستىرۋ. سول سياقتى ءاربىر پاتسيەنتتىڭ جەكە ەرەكشەلىكتەرىنە ساي ءىس-ارەكەت جاسايتىن ارتىقشىلىعىن اتاپ وتۋگە بولادى.
ماسەلەن, قازىر گەم لابوراتورياسىندا 800-دەن استام دەرتكە تالداۋلار (اناليز) جاسالىنادى. بۇل اپپاراتتار – ءبىر ساعاتتا 2 000 اناليز بەرە الاتىن, دالدىگى 95 پايىز امەريكالىق, جاپوندىق, دانيالىق, گەرمانيالىق, يتالياندىق اپپاراتتار. مۇنداعى لابورانتتار مەن دارىگەرلەر – رەسپۋبليكاعا تانىمال ماماندار. بۇعان قوسا گەم مەديتسينالىق زەرتحاناسى مەن رەسەيلىك №1-ءشى ينۆيترو زەرتحانالىق وپەراتورىنىڭ جوعارى تەحنولوگيالارعا ساي كلينيكالىق-دياگنوستيكالىق زەرتحانا بولىپ بىرىگۋى رەسەي تارابى ءۇشىن دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭى ەكەندىگىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. بىزدەر ءۇشىن مۇنداي ءبىرىگۋ مۇمكىندىكتەردىڭ, تەحنولوگيالاردىڭ بىرىگۋى بولىپ تابىلادى.
قازىرگى تاڭدا زەرتحانا ءبىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋدە. وسىعان وراي كەيبىر كۇردەلى اناليزدەردى ماسكەۋدە جاساتۋعا مۇمكىندىك بار. وسى بىرلەسۋدىڭ ناتيجەسىندە ينۆيترونىڭ ينتەرنەتتەگى ارنايى سايتى ارقىلى الەمدىك دارەجەدەگى دارىگەرلەردەن ەمدەۋ شارالارى جونىندە كەڭەس الۋعا بولادى.
ال گەم لابوراتورياسىنىڭ ارتىقشىلىعى – زەرتحانا جۇمىسىن تەكسەرۋ ءۇشىن سىرتتان باقىلاۋ باعدارلامالارىنا قاتىسامىز. ول شەت مەملەكەتتەردەگى تاۋەلسىز زەرتحانالاردا جۇرگىزىلەدى. كۇرە تامىردان الىنعان قان ارنايى تۇتىكتە 15 كۇنگە دەيىن ساقتالىنادى. اناليز ناتيجەسى 1 كۇننەن 3 كۇنگە دەيىنگى ارالىقتا دايىن بولادى جانە كومپيۋتەرگە ءتۇسىرىلىپ, تالاپتانۋشىعا بەرىلەدى.
زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن (قورىتىندىسىن) ەلەكتروندىق پوشتامەن, فاكسپەن الۋعا بولادى. اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ ءتىلىن بىلەتىن ادامعا ۋاقىت تاپشى زاماندا بۇل دا وتە ماڭىزدى ەمەس پە؟!
ال ەندى سوڭعى ستاتيستيكاعا جۇگىنسەك, قاتەرلى ىسىك قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا دا ەكى ەسەگە كوبەيگەن. وسى قاتەرلى ىسىكتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلدەگى زەرتحانادا گيستولوگيا ءبولىمى قىزمەت كورسەتەدى. قاتەرلى ىسىكتى باستاپقى ساتىسىندا دياگنوستيكالاۋعا مۇمكىندىك بار.
– حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىسى بۇرىنعىعا قاراعاندا تۇزەلدى. شەتەلدە ەمدەلىپ كەلىپ, بىزگە اناليز تاپسىراتىندار بار. دياگنوزىن ناقتىلاۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ كومەگىمىزگە جۇگىنەدى. شەتەلدە دە وسى بىزدىكىندەي اپپاراتپەن جۇمىس ىستەيدى. بىراق باعاسى بىزدىكىنەن 3-4 ەسە قىمبات. جول شىعىنى, بارىپ-كەلۋى تاعى بار. بۇگىندە قازاقستاندا دا دۇرىس دياگنوز قويىپ, ەمدەلۋگە بولادى.
سونىمەن, جاڭا زەرتحانا زاڭدى تۇلعالارمەن قاتار, جەكە تۇلعالارعا 800-دەن استام ءتۇرلى كورسەتكىشتەردى دياگنوستيكالاۋ بويىنشا ءوز قىزمەتتەرىن ۇسىنادى. بارلىق اناليزدەر بۇكىلالەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى كەڭەس بەرەتىن سوڭعى بۋىندى تەست-جۇيەلەردە جۇزەگە اسىرىلادى – بۇل ناتيجەلەردىڭ جوعارعى دالدىگىنىڭ كەپىلى, وعان قوسا بارلىق ۇدەرىستەردىڭ اۆتوماتتاندىرىلۋى قاتەلەسۋ ىقتيمالدىعىن جوققا شىعارادى, – دەيدى لابوراتوريا باسشىسى رايحان ابسادىققىزى.
ايتسا ايتقانداي, دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ىلگەرى دامۋى بۇگىنگى تاڭدا كلينيكالىق زەرتحانالىق مەديتسينانىڭ ۇنەمى جەتىلدىرۋىنسىز مۇمكىن ەمەس, جاڭا زەرتحانانىڭ ارقاسىندا قازاقستان اۋماعىندا يننوۆاتسيالىق مەديتسينالىق تەحنولوگيالار ەندىرىلىپ, زەرتحانالىق قىزمەت تۇرلەرى كوبەيۋدە.
ەندىگى جەردە ەلىمىزدە بەدەۋلىك, نارەستە مەن انانىڭ ءولىم-ءجىتىمى, كوپتەگەن جۇقپالى جانە جۇيەلى اۋرۋلار, گەپاتيت, ديابەت سەكىلدى قاتەرلى اۋرۋلار زاماناۋي زەرتحانادا ەڭ سەزىمتال تەست-جۇيەلەرمەن انىقتالىپ, شيپاسىن تابا باستاعانى دەرتكە دە, كوڭىلگە دە دەم بەرەدى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
كەيبىر جاندار دەرتىنىڭ دۇرىس دياگنوزىن تاۋىپ, دەنساۋلىعىنداعى كىناراتتى انىقتاۋ ءۇشىن ەل اسىپ, اقشا شاشىپ, شەتەلدەرگە بارۋعا ءماجبۇر بولىپ جۇرگەنىن بىلەمىز. الايدا, شالعايعا بارىپ ەمدەلۋدى كەز كەلگەننىڭ قاراجات جاعدايى مەن دەنساۋلىعى كوتەرە مە؟! سوندىقتان, ەڭ دامىعان دياگنوستيكالىق زەرتحانالاردىڭ وزىمىزدە بولۋى – حالقىمىزدىڭ دەنساۋلىعى مەن ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرمەك. ال قازىرگە قازاقستانداعى وسىنداي زەرتحانالاردىڭ ءبىرى – گەم مەديتسينالىق زەرتحاناسى.
شارا بارىسىندا ينۆيترو تاۋەلسىز زەرتحاناسىنىڭ باس ديرەكتورى سەرگەي امبروسوۆ ءوز كومپانياسىنىڭ قالاي قۇلاش جايىپ جاتقانىن جانە بۇل ينتەگراتسيانىڭ تيىمدىلىگى تۋرالى جان-جاقتى باياندادى. ال الماتىداعى گەم مەديتسينالىق زەرتحاناسىنىڭ باس ديرەكتورى رايحان مامىروۆا:
– جۇمىسى ءبىر ىزگە تۇسكەن زاماناۋي مەديتسينالىق زەرتحانالار ەمدەۋشىگە ءدال دياگنوز قويىپ, ەمدەۋدىڭ سايكەس كۋرسىن بەلگىلەۋگە جول اشاتىن نەگىزگى فاكتور بولىپ تابىلادى جانە مۇنىڭ ماڭىزى وتە زور. مەديتسينالىق تالداۋسىز ناقتى اۋرۋلاردىڭ بەلگىلەرىن انىقتاۋ قيىن. دارىگەردىڭ قولىندا نەمەسە الدىندا 3 اقپارات قانا بولادى: ناۋقاستىڭ شاعىمى, اۋرۋىنىڭ ءتۇرى جانە زەرتحانالىق تالداۋلار. وسى اقپاراتتاردىڭ ىشىندە زەرتحانالىق تالداۋلار ەمدەۋ بارىسىندا 95 پايىزعا دەيىن ماڭىزدى. ءبىزدىڭ زەرتحانامىز 14 جىلدان بەرى تابىستى ەڭبەك ەتۋ بارىسىندا قازاقستاننىڭ 25 قالاسىنداعى 43 فيليالدى بىرىكتىرىپ رەسپۋبليكانىڭ الىس جەرلەرىندەگى حالىقتى ساپالى ءارى قولجەتىمدى مەديتسينالىق قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە جۇيەلى كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار, قازاقستانىڭ مەديتسينالىق عىلىمىن دامىتۋعا بەلسەندى تۇردە اتسالىسىپ, ءتۇرلى باعىتتار بويىنشا زەرتتەۋلەرگە قولداۋ مەن باستاماشىلىق جاسايمىز, – دەيدى.
ەلدەگى جەتەكشى زەرتحانانىڭ ماقساتى – ناۋقاستارعا مەديتسينانىڭ سوڭعى زاماناۋي تەحنولوگيالارىن پايدالانا وتىرىپ ساپالى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ, زەرتتەۋدىڭ تولىق تا تۇبەگەيلىگى بولۋىن ۇيىمداستىرۋ. سول سياقتى ءاربىر پاتسيەنتتىڭ جەكە ەرەكشەلىكتەرىنە ساي ءىس-ارەكەت جاسايتىن ارتىقشىلىعىن اتاپ وتۋگە بولادى.
ماسەلەن, قازىر گەم لابوراتورياسىندا 800-دەن استام دەرتكە تالداۋلار (اناليز) جاسالىنادى. بۇل اپپاراتتار – ءبىر ساعاتتا 2 000 اناليز بەرە الاتىن, دالدىگى 95 پايىز امەريكالىق, جاپوندىق, دانيالىق, گەرمانيالىق, يتالياندىق اپپاراتتار. مۇنداعى لابورانتتار مەن دارىگەرلەر – رەسپۋبليكاعا تانىمال ماماندار. بۇعان قوسا گەم مەديتسينالىق زەرتحاناسى مەن رەسەيلىك №1-ءشى ينۆيترو زەرتحانالىق وپەراتورىنىڭ جوعارى تەحنولوگيالارعا ساي كلينيكالىق-دياگنوستيكالىق زەرتحانا بولىپ بىرىگۋى رەسەي تارابى ءۇشىن دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭى ەكەندىگىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. بىزدەر ءۇشىن مۇنداي ءبىرىگۋ مۇمكىندىكتەردىڭ, تەحنولوگيالاردىڭ بىرىگۋى بولىپ تابىلادى.
قازىرگى تاڭدا زەرتحانا ءبىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋدە. وسىعان وراي كەيبىر كۇردەلى اناليزدەردى ماسكەۋدە جاساتۋعا مۇمكىندىك بار. وسى بىرلەسۋدىڭ ناتيجەسىندە ينۆيترونىڭ ينتەرنەتتەگى ارنايى سايتى ارقىلى الەمدىك دارەجەدەگى دارىگەرلەردەن ەمدەۋ شارالارى جونىندە كەڭەس الۋعا بولادى.
ال گەم لابوراتورياسىنىڭ ارتىقشىلىعى – زەرتحانا جۇمىسىن تەكسەرۋ ءۇشىن سىرتتان باقىلاۋ باعدارلامالارىنا قاتىسامىز. ول شەت مەملەكەتتەردەگى تاۋەلسىز زەرتحانالاردا جۇرگىزىلەدى. كۇرە تامىردان الىنعان قان ارنايى تۇتىكتە 15 كۇنگە دەيىن ساقتالىنادى. اناليز ناتيجەسى 1 كۇننەن 3 كۇنگە دەيىنگى ارالىقتا دايىن بولادى جانە كومپيۋتەرگە ءتۇسىرىلىپ, تالاپتانۋشىعا بەرىلەدى.
زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن (قورىتىندىسىن) ەلەكتروندىق پوشتامەن, فاكسپەن الۋعا بولادى. اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ ءتىلىن بىلەتىن ادامعا ۋاقىت تاپشى زاماندا بۇل دا وتە ماڭىزدى ەمەس پە؟!
ال ەندى سوڭعى ستاتيستيكاعا جۇگىنسەك, قاتەرلى ىسىك قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا دا ەكى ەسەگە كوبەيگەن. وسى قاتەرلى ىسىكتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلدەگى زەرتحانادا گيستولوگيا ءبولىمى قىزمەت كورسەتەدى. قاتەرلى ىسىكتى باستاپقى ساتىسىندا دياگنوستيكالاۋعا مۇمكىندىك بار.
– حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىسى بۇرىنعىعا قاراعاندا تۇزەلدى. شەتەلدە ەمدەلىپ كەلىپ, بىزگە اناليز تاپسىراتىندار بار. دياگنوزىن ناقتىلاۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ كومەگىمىزگە جۇگىنەدى. شەتەلدە دە وسى بىزدىكىندەي اپپاراتپەن جۇمىس ىستەيدى. بىراق باعاسى بىزدىكىنەن 3-4 ەسە قىمبات. جول شىعىنى, بارىپ-كەلۋى تاعى بار. بۇگىندە قازاقستاندا دا دۇرىس دياگنوز قويىپ, ەمدەلۋگە بولادى.
سونىمەن, جاڭا زەرتحانا زاڭدى تۇلعالارمەن قاتار, جەكە تۇلعالارعا 800-دەن استام ءتۇرلى كورسەتكىشتەردى دياگنوستيكالاۋ بويىنشا ءوز قىزمەتتەرىن ۇسىنادى. بارلىق اناليزدەر بۇكىلالەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى كەڭەس بەرەتىن سوڭعى بۋىندى تەست-جۇيەلەردە جۇزەگە اسىرىلادى – بۇل ناتيجەلەردىڭ جوعارعى دالدىگىنىڭ كەپىلى, وعان قوسا بارلىق ۇدەرىستەردىڭ اۆتوماتتاندىرىلۋى قاتەلەسۋ ىقتيمالدىعىن جوققا شىعارادى, – دەيدى لابوراتوريا باسشىسى رايحان ابسادىققىزى.
ايتسا ايتقانداي, دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ىلگەرى دامۋى بۇگىنگى تاڭدا كلينيكالىق زەرتحانالىق مەديتسينانىڭ ۇنەمى جەتىلدىرۋىنسىز مۇمكىن ەمەس, جاڭا زەرتحانانىڭ ارقاسىندا قازاقستان اۋماعىندا يننوۆاتسيالىق مەديتسينالىق تەحنولوگيالار ەندىرىلىپ, زەرتحانالىق قىزمەت تۇرلەرى كوبەيۋدە.
ەندىگى جەردە ەلىمىزدە بەدەۋلىك, نارەستە مەن انانىڭ ءولىم-ءجىتىمى, كوپتەگەن جۇقپالى جانە جۇيەلى اۋرۋلار, گەپاتيت, ديابەت سەكىلدى قاتەرلى اۋرۋلار زاماناۋي زەرتحانادا ەڭ سەزىمتال تەست-جۇيەلەرمەن انىقتالىپ, شيپاسىن تابا باستاعانى دەرتكە دە, كوڭىلگە دە دەم بەرەدى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
