جەرگىلىكتى حالىقتىڭ بالالارى جاقىن ەلدى مەكەندەردەگى مەكتەپتەرگە قاتىناپ نەمەسە تۋعان-تۋىستارىنىڭ ۇيلەرىندە جاتىپ وقىپ ءجۇردى. سول كەزدەگى اۋىل اكىمى ابىحان جەكسەمبەكوۆ قازاق مەكتەبىن اشۋدى ءوزىنىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى دەپ سانادى. قاجەتتى قۇجاتتار دايىنداپ, اۋداندىق, وبلىستىق دەڭگەيدەگى جيىنداردا وسىنى بىرنەشە رەت ماسەلە رەتىندە كوتەردى, ءبىلىم باسقارمالارىنىڭ تابالدىرىعىن توزدىردى, اۋىلعا قازاق مەكتەبىن اشۋدىڭ قاجەت ەكەنىن دالەلدەدى. اقىرى ول الدىنا قويعان ماقساتىنا جەتىپ, 1994 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىندە تۇرگەن قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ اشىلعانىن ايگىلەگەن تۇڭعىش قوڭىراۋ ءۇنى ەستىلدى. ءدال سول كۇنى بۇل قۋانىشتى ابىحان امانباي ۇلى تەبىرەنە تۇرىپ: «تۇرگەن قازاق ورتا مەكتەبى – تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى» دەپ ماقتانىشپەن ايتقان ەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2015 جىلعى 25 قاڭتارداعى №54 قاۋلىسىمەن تۇرگەن قازاق ورتا مەكتەبىنە ۇلتجاندى تۇلعا ابىحان امانباي ۇلى جەكسەمبەكوۆتىڭ اتى بەرىلدى. «تاۋەلسىزدىكتىڭ بەل بالاسىنداي» بولعان مەكتەپتە بۇگىندە 600-گە تارتا وقۋشى ءبىلىم الىپ ءجۇر, ولارعا 68 ۇستاز ءبىلىم بەرەدى. مەكتەپ العاش اشىلعاندا جاس مۇعالىم رەتىندە قابىلدانعان 2 مۇعالىم «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالدى. مەكتەپ تۇلەكتەرى قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ سان الۋان سالاسىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ ءجۇر.
ساپالى ءبىلىم بەرۋدە مەكتەپتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ ءرولى ايرىقشا. ءار سىنىپ كابينەتىندە, كىتاپحانادا نوۋتبۋكتەر مەن كومپيۋتەرلەر ورنالاستىرىلعان, عالامتور جەلىسىنە قوسىلعان. سوڭعى ۇلگىدەگى زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن, تاجىريبەلىك قۇرىلعىلارمەن, ينتەراكتيۆتى تاقتامەن جابدىقتالعان موديفيكاتسيالىق فيزيكا كابينەتى دە وقۋشىلاردىڭ پانگە دەگەن قىزىعۋشىلىقتارىن ارتتىرىپ جاتىر.
اۋىل مەكتەبى مەن قالا مەكتەبىنىڭ اراسىنداعى الشاقتىق قازىرگى باستى پروبلەماعا اينالعان. بۇل تەك ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازامەن عانا شەكتەلمەيدى. جىل سايىن ابىحان امانباي ۇلىنىڭ تۋعان كۇنى قارساڭىندا ول كىسىنىڭ ۇرپاق ءۇشىن ىستەگەن ونەگەلى ىستەرىن جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا ساياسي عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور ۆەنەرا جەكسەمبەكوۆا تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ قارىشتاپ دامۋ جولىندا تەر توككەن, ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن تۇلعالاردى اۋىلداعى مەكتەپكە شاقىرىپ, كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرادى. سولاردىڭ ىشىندە زاپاستاعى گەنەرال-لەيتەنانت, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى توراعاسى بولات باەكەنوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى قورعانىس ءمينيسترى قىزمەتىن اتقارعان گەنەرال-پولكوۆنيك ءسات توقپاقپاەۆپەن وتكەن كەزدەسۋدىڭ وقۋشىلار بويىنا تۋعان ەلگە, جەرگە دەگەن پاتريوتتىق تاربيەنىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپالى زور بولدى.
پەداگوگيكالىق ۇجىم مۇشەلەرىنىڭ كاسىبي دامۋى مەن شىعارماشىلىق الەۋەتىن دامىتۋ ماقساتىندا وسى مەرەكە قارساڭىندا مەكتەبىمىزدە وبلىس, رەسپۋبليكا كولەمىندە عىلىمي-ادىستەمەلىك كونفەرەنتسيالار ۇيىمداستىرىپ, قانىش ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, كاسپي قوعامدىق ۋنيۆەرسيتەتى, «تۇران» ۋنيۆەرسيتەتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ پروفەسسورلارى مەن «ورلەۋ» باۇو اق فيليالى الماتى وبلىسى بويىنشا پق باي-دىڭ اعا وقىتۋشىلارى, الماتى قالاسىنداعى فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى مۇعالىمدەرى مەن اۋدان مەكتەپتەرىنەن دە ارىپتەستەرىمىزدى شاقىرىپ, ءىس-تاجىريبە الماسۋ داستۇرگە اينالعان. 2020 جىلى نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى №74 مەكتەپ-گيمنازياسىمەن مەموراندۋمعا وتىردى. بىرنەشە ۇستاز اتالعان مەكتەپكە بارىپ, قالا مەكتەبىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسىپ, تاجىريبە الماسىپ قايتتى.
اكە اماناتىنداي بولعان مەكتەپكە ابىحان جەكسەمبەكوۆتىڭ ۇل-قىزدارى ۇنەمى دەمەۋشىلىك جاساپ, تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقان. مەكتەپتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ نىعايۋىن ۇنەمى ءوزىنىڭ نازارىندا ۇستاپ وتىرعان تۇراقتى دەمەۋشىمىز, قامقورشىلىق كەڭەستىڭ توراعاسى, بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى مانشۇك جەكسەمبەكوۆا تۇرگەن اۋىلىندا جاڭعاق اعاشىن وتىرعىزىپ, وقۋشىلاردىڭ عىلىمي جۇمىسپەن شۇعىلدانۋىنا بارلىق جاعدايدى جاسايدى. مەكتەپ اۋلاسىنا ءتۇرلى قىلقانجاپىراقتى اعاش ەكتى. مۇعالىمدەردىڭ شىعارماشىلىقپەن جۇمىس ىستەۋىنە جاعداي جاساۋ ماقساتىندا ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعان نوۋتبۋكتەرمەن, كونفەرەنتس ۇستەل, ينتەراكتيۆتى پانەل, سوڭعى ۇلگىدەگى جيھازدارمەن, ادىستەمەلىك قۇرىلعىلارمەن تولىقتىرىلعان «زاماناۋي مۇعالىمدەر بولمەسىن» جاساقتاپ بەردى. كىتاپحانا قورىن تولىقتىرىپ وتىرۋ دا نازارلارىنان تىس قالعان ەمەس. وتكەن وقۋ جىلىندا ابىحان جەكسەمبەكوۆ اتىنداعى مۇراجاي اشىلدى. وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم الۋعا دەگەن ىنتالارىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ءپان وليمپيادالارىنا قاتىسقان جانە وزات وقۋشىلارعا ابىحان جەكسەمبەكوۆ اتىنداعى ستيپەنديا تاعايىنداپ, جىل سايىن سوڭعى قوڭىراۋدا تابىس ەتۋدى داستۇرگە اينالدىرعان.
ءاربىر ەلدىڭ وركەندەۋى, تۇعىرىنىڭ بەرىك بولۋى دا بىلىمگە كەلىپ تىرەلەدى. زاڭعار جازۋشى م.اۋەزوۆتىڭ سوزىمەن ايتار بولساق, «حالىق پەن حالىقتى, ادام مەن ادامدى تەڭەستىرەتىن ءبىلىم بولماق». ەگەمەندىك العان تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ الەمدىك وركەنيەتكە جەتۋدەگى بىردەن-ءبىر دارا جولى – ءبىلىم جۇيەسى. ال مۇعالىمنىڭ باستى ماقساتى – الدىنداعى وقۋشىلارعا تەك ءبىلىمدى عانا بەرە ءبىلۋ ەمەس, بۇگىنگى العان ءبىلىمىن ومىرلىك قاجەتتىلىكتەرىنە ساي پايداعا اسىرا بىلۋگە ۇيرەتۋ. مەكتەبىمىزدە وسىنداي قابىلەت پەن قاسيەتتەردى بويىنا سىڭىرە بىلگەن ۇستاز جەتەرلىك. «ۇرپاعى ءبىلىمدى حالىقتىڭ بولاشاعى ب ۇلىڭعىر بولمايدى» دەگەندەي, ماعىنالى, ونەگەلى تاربيە مەن ساپالى ءبىلىم بەرىپ ءجۇر. وقۋشىلارىمىزدىڭ كوپتەگەن جەتىستىككە قول جەتكىزىپ, ءتۇرلى بايقاۋدا, ءبىلىم بايگەلەرىندە بيىكتەردى باعىندىرۋى وسىنى ايعاقتايدى.
شاكىرت جەتىستىگى مەكتەپتىڭ, ۇستازدىڭ, ءتىپتى ەلدىڭ ابىرويى ەكەنى انىق. وسى تۇرعىدا مەكتەپ وقۋشىلارى ءتۇرلى سايىستا وزدەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن كورسەتىپ كەلەدى. 4-سىنىپ وقۋشىلارى ارۋجان جۇرمۇحامبەت مەن جاندوس پولات «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 100 دارىندى وقۋشىسى» اتتى رەسپۋبليكالىق بايقاۋىندا جەڭىمپاز اتانسا, رەسپۋبليكالىق «ۇكىلى ءۇمىت» بالالار شىعارماشىلىعى بايقاۋىندا 4-سىنىپ وقۋشىسى باعلان شەرنياز ۇلى باس جۇلدەگە يە بولدى. «ارىستان» مامانداندىرىلعان ليتسەيى ۇيىمداستىرىلعان رەسپۋبليكالىق بوكس تۋرنيرىندە 11-سىنىپ وقۋشىسى ارمان جامبىل 60 كگ سالماقتا جۇلدەلى ءىىى ورىندى جەڭىپ الدى. سونداي-اق ەڭبەكشىقازاق اۋدانى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى اراسىندا وتكىزىلگەن «پوليتسيانىڭ جاس كومەكشىلەرى-2022» بايقاۋىندا مەكتەبىمىز جۇلدەلى 2-ورىندى يەلەندى.
ۇستازدارىمىز دا اۋدان, وبلىس دەڭگەيىندەگى كاسىبي بايقاۋلار مەن ءپان وليمپيادالارىنا بەلسەنە قاتىسادى. اۋداندىق «ۇزدىك جىل مۇعالىمى-2022» بايقاۋىندا بيولوگيا ءپانى مۇعالىمى اسەم احمەتوۆا جۇلدەلى 3-ورىندى يەلەنسە, «ۇستاز تىلەگى» عىلىمي-ادىستەمەلىك ورتالىعى ۇيىمداستىرعان «ۇزدىك تاريحشى» اتتى رەسپۋبليكالىق بايقاۋدا تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىمى رامازان راحاەۆ ءى دارەجەلى ديپلوممەن ماراپاتتالدى.
اتاقتى ويشىل ءابۋ ناسىر ءال-فارابي: «ادامعا ەڭ ءبىرىنشى ءبىلىم ەمەس, تاربيە كەرەك. تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى, ول كەلەشەكتە ونىڭ ومىرىنە قاۋىپ اكەلەدى» دەگەن بولاتىن. جالپى, ادامزاتتىق جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە جان-جاقتى جانە ۇيلەسىمدى دامىعان تۇلعا تاربيەلەۋ ماقساتىندا تاربيە سالاسى بەلسەندى جۇمىستار اتقارۋدا. جاس ۇرپاقتى ەلجاندىلىققا, وتانسۇيگىشتىككە, ىنتىماق پەن بىرلىككە باۋلۋدا سىنىپتان تىس شارالاردىڭ ورنى ەرەكشە ەكەنى بارشامىزعا ايان. وتكەن وقۋ جىلىندا قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن وقۋ-تاربيە باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە «وقۋعا قۇشتار مەكتەپ», «وتباسى – ورتا مەكتەپ», ء«داستۇر مەن عۇرىپ», «ەرتە جاستان باستاپ ەكولوگيالىق مادەنيەت», «پاراسات» اتتى دەبات قوزعالىسى, وقۋشىلاردىڭ ء«وزىن-ءوزى باسقارۋ» ۇيىمدارى جوبالارى ىسكە قوسىلدى. وسى جوبالار اياسىندا تاربيە سالاسى بويىنشا جەتىستىكتەرىمىز دە جەتەرلىك.
جاس ۇرپاقتى سپورتقا باۋلىپ, اۋىل جاستارىنا سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋدا دەنە تاربيەسى مۇعالىمدەرىنىڭ ەڭبەكتەرى زور. مەكتەپ جانىندا ۆولەيبول, فۋتبول, بوكس, شاحمات, توعىزقۇمالاقتان تەگىن ۇيىرمەلەر تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2022 جىلدى «بالالار جىلى» دەپ جاريالادى. «بالالار جىلى» اياسىندا جاس بالدىرعانداردىڭ بارلىق جاعىنان دامۋىنا جۇمىس جاسالۋعا ءتيىس. الداعى وقۋ جىلى بارىسىندا بالالارعا ارنالعان كەشەندى ءىس-شارالار جوسپارلاپ وتىرمىز. دارىندى بالالارمەن جۇمىس جاساۋ – ۋاقىت تالابى. دارىندى جانە قابىلەتتى وقۋشىلارمەن جۇمىس جۇرگىزۋ ماقساتىندا «دارابوز» وقۋشىلار عىلىمي قوعامى جۇمىسى جالعاسىن تاپپاق. ۇكىمەتتىڭ باستى نازارىندا تۇرعان ەرەكشە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن بالالارمەن جۇمىس ماسەلەسى بويىنشا دا پەداگوگ-پسيحولوگتەر تاراپىنان وقۋشىلاردىڭ ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى مەن جەكە مۇمكىندىكتەرىن ەسكەرىپ, پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا «قولداۋ» جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
جىل سايىن «مەكتەپكە جول» اكتسياسى اياسىندا «ترانساۆيا» جشس اۋە كومپانياسى مەكتەپتەگى كوپبالالى وتباسىنان شىققان وقۋشىلاردى وقۋ قۇرالدارى, مەكتەپ فورماسىمەن قامتاماسىز ەتۋدى داستۇرگە اينالدىرعان.
جاڭا وقۋ جىلى دا كوپتەگەن جاڭالىقپەن باستالعالى تۇر. مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىنىڭ نەگىزىندە جاس ۇرپاقتى تاربيەلەۋدە قۇندىلىققا باعدارلانعان ءتاسىل ارقىلى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. وسى باعىتتا بىرنەشە جوبامەن جۇمىس ىستەۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
گۇلباقىت قاسىمجانوۆا,
ابىحان جەكسەمبەكوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپ ديرەكتورى
الماتى وبلىسى,
ەڭبەكشىقازاق اۋدانى
