ءبىز ەلدىڭ الاڭسىز ءومىر ءسۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتىمىز

ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 7 ءساۋىرى كۇنى كەشكىلىك تاراز قالاسى مەن وعان جاقىن ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردە ۇلكەن دۇربەلەڭ ورىن الدى. وعان كەيبىر ازاماتتاردىڭ قىرعىز رەس­پۋبليكاسىنىڭ تالاس وبلىسىندا قىرعىز جاعى كيروۆ سۋ قويماسىن كۇل-تالقان ەتىپ جارادى ەكەن دەگەن لاقاپ حابارى سەبەپ بولدى. قىرعىز ەلىندە ورنالاسقان كي­روۆ سۋ قويماسىنا جارىلىس جاسا­لا­دى ەكەن دەگەن سىبىس ەل اراسىنا تەز تاراپ, تۇرعىندار ۇيلەرىن تاس­تاپ, كولىگى بارلار اۆتوكولىكپەن, ارباسى بارلار اربامەن, ءتىپتى تاكسي جالداپ, ماي قۇياتىن ستانسالارداعى بارلىق جانار مايدى تاۋىسىپ, تەكتۇر­ماستىڭ توبەسىنە, باسقا دا تاۋ-جوتا مەن ەلدى مەكەندەرگە قاشقان. ءيا, كيروۆ سۋ قويماسى جارىل­سا, قالا مەن قالا ماڭىنداعى ەلدى مە­كەندەرگە ورنى تولماس زارداپ اكە­لەتىنى انىق. شىنىندا, 500 ميل­ليون تەكشە مەتر سۋ تۇرعان قوي­ما جارىلسا, نەبارى 40 شاقىرىم جەردەگى قويما سۋى ءاپ-ساتتە قالانى اعى­زىپ اكەتەرى ءسوزسىز بولاتىن. كۇنى كەشە عانا بۇدان سۋى 15 ەسە از توسپا قىزىلاعاشقا قانداي اپات اكەلگەنىن ۇمىتا قويعان جوق شىعارمىز. بۇل سۋ قويماسىنىڭ جاي-كۇيى ءوز الدىنا اڭگىمە. ول 1993 جىلدان بەرى جوندەۋ كورگەن جوق. كەزىندە قىرعىزستان ۇكىمەتى سۋدى جامبىل وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى پايدالا­ناتىندىقتان, كيروۆ سۋ قويماسىن 50-60 جىلعا قازاقستانعا جالعا بەرىپ, بىزدەن ونى الۋلارىمىزدى سۇراعان بولاتىن. ول كەزدەرى بۇعان ۇكىمەت قۇلاق سالمادى. قاراجات ماسەلەسى دە قاراستىرىلماعان ەدى. قىرعىزستانداعى جاعداي بەلگىلى, وسىندايدا قويماعا قويىلعان ءبىر جارىلىس تومەندە ورنالاسقان تاراز قالاسى ءۇشىن ورنى تولماس زارداپ ەكەنى ءسوزسىز. بۇل – قاشاندا ويدا بولاتىن نارسە. مەنىڭ ناقتى ايتايىن دەگەنىم, قاۋىپسىزدىك پەن ساقتىق شارالارى. سۋ قويماسى قىرعىز جەرىندە, سو­لاردىڭ يەلىگىندە. العاشقى كەزدەرى قىرعىز جاعى ارنايى جاساقتالعان كۇزەت قىزمەتىن قويىپ, ماڭايىنا ءتىرى ادام جولاتپايتىن. ال كەيىن كەلە تەك جاي 2 ادامدىق قاراۋىل قويىپ, ولار پلاتينانى تاماشالاۋ الاڭىنا اينالدىرىپ, ەلدى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ, قاۋىپسىزدىك شارالارعا ەش كوڭىل بولمەيتىن بولدى. وسى سۋ قويماسى ارقىلى قىر­عىز­داردىڭ ازداعان اۋىل-ايماقتارى باقشا ءوسىرىپ, ونى كورشىلەس قازاق جەرىنە اكەلىپ كۇن كورىپ وتىر. الاي­دا, سۋ قويماسىنىڭ قاۋىپسىزدىگى قىرعىز باۋىرلاردى ونشا تول­عانتپايدى. ويتكەنى, اپات بولا قالعان جاعدايدا قىرعىزدار ەمەس, نەگىزىنەن قازاقتار زارداپ شەگەدى. وسىعان وراي, سۋ قويماسى قىرعىز جەرىندە, سولاردىڭ يەلىگىندە دەپ قامسىز وتىرعانىمىز اۋىر زار­داپتارعا ۇشىراتۋى مۇمكىن. مەن ەل ۇكىمەتى ەكى ەل اراسىندا كەلىسسوز جۇرگىزۋ ارقىلى كيروۆ سۋ قويماسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن تولىقتاي قازاقستاننىڭ مىندەتىنە الۋى جونىندە ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزۋى قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. الگى سىبىس شىعىپ, ەل دۇرلىك­كەن كەزدە سۋ قويماسىنا اسكەري قارۋلى كۇزەت قويىلدى. قاۋىپسىز­دىكتى ساقتاۋعا بىزدە مۇمكىندىك جە­تەدى, قارجى قاراستىرۋعا دا بولادى. “جامان ايتپاي جاقسى جوق”, سۋ قويماسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ ءۇشىن وندا قىسى-جازى, كۇندىز-ءتۇنى قارۋلى كۇزەت قويىلۋى كەرەك. ونىڭ ماڭىنا بوگدە ءبىر ادامدى جولاتپاۋ قاجەت. كورشىلەرىمىز اۋمالى-توك­پەلى, شيەلەنىستە ءومىر ءسۇرىپ وتىر­عاندا ءبىزدىڭ قاۋىپسىزدىك شارالارىن ويلاستىرماۋىمىزعا قاقىمىز جوق. وسى تۇرعىدا قىرعىزستان ۇكىمە­تىمەن بىرلەسە سۋ قويماسىنىڭ قاۋىپ­سىزدىگىن زاڭداستىرعان ءجون. جاعدايدىڭ ماڭىزدىلىعىن ەس­كەرە وتىرىپ, ۇكىمەت تاراپىنان ارنايى تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, قاۋىپسىزدىك شارالارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كو­ميس­سيا قۇرىلۋى ءتيىس. جەدەل باسقارۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قازاقستاندىق شۋ-تالاس باسسەينى سۋ شارۋاشىلىق باسقارماسى جانە “تارازۆودحوز” مەملەكەتتىك مەكە­مە­سى قىرعىزستانداعى كيروۆ سۋ قوي­ماسىنا قاجەتتى جوندەۋ جۇمىستا­رىن بىرلەسە اتقارىپ, ارادا راديو­بايلانىس ورناتۋ كەرەك. تاعى دا دۇرلىگىس تۋىپ, حالىق­تىڭ تۇرعان ۇيلەرىن تاستاي قاشۋىنا جول بەرمەۋگە, ەڭ باستىسى – ورنى تولماس زارداپ شەگىپ قالماۋ ءۇشىن كيروۆ سۋ قويماسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن تولىق ءوز قولىمىزعا العان ابزال. ايتپەسە, جامبىل وبلىسىنىڭ تۇر­عىن­دارى ۇرەيمەن ءومىر سۇرەرى انىق. سونىمەن بىرگە, سۋ قويماسى قو­لىن­دا تۇرعان قىرعىز ەلى كەز كەلگەن جاع­دايدا بىزگە قوقان-لوققى كور­سەتىپ, قورقىنىشتا ۇستاماسىنا كىم كەپىل؟! ءبىز ەلدىڭ الاڭسىز ءومىر ءسۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتىمىز. امانگەلدى مومىشەۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى.