قازىرگى تاڭدا ۇيلەرگە «كوگىلدىر وتىن» كىرگىزۋ ءۇشىن تەحنيكالىق شارتتاردى الۋ پروتسەسى جەڭىلدەتىلگەن. وسىعان بايلانىستى ءۇي-جايىن ەكولوگيالىق تازا وتىنمەن جىلىتقىسى كەلگەن تۇرعىنداردىڭ قاتارى دا كوبەيە ءتۇستى. دەگەنمەن مۇنداي يگىلىكتى پايدالانۋعا قولى جەتپەي جۇرگەن وتباسىلار دا جوق ەمەس.
تۇرىپ جاتقان ۇيىنە گاز تارتقىسى كەلسە دە, وعان الەۋمەتتىك جاعدايى كەلمەي, قينالىپ جۇرگەن وتباسىلاردىڭ ءبىرى – تالعات سانسىزباي ۇلى تاشكەەۆ پەن ونىڭ جۇبايى زىليحا احانقىزى قالباەۆا. بىراق ولار دا «QazaqGaz» ۇلتتىق كومپانياسى ارقىلى «كوگىلدىر وتىننىڭ» قىزىعىنا كەنەلگەلى وتىر.
ەرلى-زايىپتىلار الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسى سانالادى. وتاعاسى زەينەتكەر بولسا, زايىبى دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ەسەپتە تۇرادى. سوندىقتان وتباسىنىڭ گاز تارتقىزۋعا كەتەتىن شىعىنداردى كوتەرۋگە جانە وعان قاجەتتى قۇرىلعىلاردى ساتىپ الۋعا قارجىلاي مۇمكىندىگى جوق.
ء«بىزدىڭ وتباسىنىڭ جالپى كىرىسى ءماز ەمەس. مەن – زەينەتكەرمىن, ال ايەلىم جارتى كۇنگە تازالىقشى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. ەكەۋمىزدىڭ ايلىق تابىسىمىزدى قوسقاندا, 130 مىڭ تەڭگەدەن اسپايدى. وسىدان ەكى جىل بۇرىن ءبىزدىڭ كوشەگە گاز تارتىلاتىنىن ەستىدىك. قۋانىشىمىز قوينىمىزعا سىيماي, بارلىق رۇقسات قاعازدارىن جيناپ, جەكەمەنشىك كومپانياعا حابارلاستىق. سويتسەك, ۇيگە گاز قۇبىرىن جۇرگىزىپ, قازاندىق ورناتۋ ءۇشىن شامامەن 1 ميلليون تەڭگە كەرەك ەكەن. مۇنداي قارجى بىزدە قايدان بولسىن؟! تابىسىمىز ماردىمسىز بولعاندىقتان, بانكتەر بىزگە نەسيە دە بەرمەيدى. ءسويتىپ, گازدان ءۇمىتىمىزدى ۇزگەن ەدىك», دەيدى وتاعاسى.
گازبەن جابدىقتاۋشىلار ءال-اۋقاتى تومەن وسىنداي وتباسىلاردى نازاردان تىس قالدىرماي, الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. تالعات سانسىزباي ۇلى قالالىق اكىمدىك بەرگەن الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلاردىڭ تىزىمىندە الدىڭعى قاتاردا تۇر. كوپتەن كۇتكەن يگىلىككە قول جەتكىزەتىنىنە ريزا بولعان زەينەتكەر كومىر جاعىپ كۇنەلتۋدىڭ كۇيبەڭى كوپ ەكەنىن ايتادى. ولار ءۇيىن جىلىتۋ ءۇشىن قىس بويى 10 تونناداي كومىر جاعادى ەكەن. بىلتىرعى قىستا كومىردىڭ ءار تونناسىن 22 مىڭ تەڭگەدەن ساتىپ العان. وعان گاز باللونىن تولتىرۋعا كەتەتىن اي سايىنعى مىڭ جارىم تەڭگە شىعىندى قوسىڭىز.
«بۇل ۇيدە تۇرىپ جاتقانىمىزعا 20 جىل بولدى. وسىنشا ۋاقىت بويى كۇل تاسىپ, كومىر جاعۋدىڭ قيىندىعىن ءبىر كىسىدەي كوردىك. كومىردى شەلەكتەپ تاسىدىق. بىراق جاس ۇلعايعان سايىن شەلەكپەن كومىر تاسۋ وڭاي ەمەس ەكەن. قولىمىزدا قولعانات تا جوق. اقىرى, كومىردى ءوزىمىز كوتەرە الاتىنداي ەتىپ از-ازدان اكەپ جۇردىك. بۇل ماندىمايدى. ءارى از-ازدان ساتىپ الۋدىڭ شىعىنى دا كوپ. ال قازىر ۇيىمىزگە گاز كەلىپ, بۇل قيىندىقتان دا قۇتىلاتىن بولدىق. قۋانىپ ءجۇرمىز. گاز قىزمەتىنىڭ ماماندارىنا العىسىمىز شەكسىز. ءۇيىمىز گازعا قوسىلسا, قىسقى وتىنعا كەتەتىن شىعىندارىمىز ون ەسە, تىپتەن ودان دا كوپ قىسقارعالى تۇر. بۇل دەگەنىڭىز – ءبىز سياقتى تابىسى از جاندارعا ۇلكەن كومەك. وتباسىلىق بيۋدجەتىمىز دە ۇنەمدەلەتىن بولدى ءارى ەكولوگيالىق تازا وتىن قورشاعان ورتاعا دا ءتيىمدى ەكەنى ايتپاساق تا تۇسىنىكتى», دەيدى تالعات تاشكەەۆ.
«قازترانسگاز ايماق» اق («QazaqGaz» ۇك» اق-نىڭ ەنشىلەس كومپانياسى) وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, ۇيلەرىنە گاز جەلىسىن تارتقىزعان زەينەتكەرلەر قارجىلاي جاعىنان ەداۋىر ۇتادى. سەبەبى قىس مەزگىلىندە اۋماعى 100 شارشى مەتردى قۇرايتىن ءۇيدى گازبەن جىلىتۋ ءۇشىن ولار ايىنا نەبارى 16-17 مىڭ تەڭگە تولەيدى. بۇعان قوسا, گازبەن جىلىتىلاتىن جەكە تۇرعىن ۇيلەردە ىستىق سۋ دا قاجەتىنشە ءاردايىم اعىپ تۇرادى. ماماندار «كوگىلدىر وتىندى» ۇيگە كىرگىزۋ, اسىرەسە جاسى كەلگەن ەگدە ادامدار ءۇشىن وتە ۇتىمدى ەكەنىن, ولارعا ارتىق اۋىرتپالىق تۇسىرمەيتىنىن, ۋاقىت جاعىنان دا ۇنەمدى بولاتىنىن ايتادى.
«جەكە سەكتوردى گازبەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ءتيىمدى تۇستارى كوپ. «كوگىلدىر وتىنمەن» جىلىتىلاتىن پەشتى ء«سونىپ قالادى-اۋ» دەپ ۋايىمداپ, ۇنەمى قاداعالاپ وتىرۋدىڭ قاجەتى جوق. ءۇيدى ءبىر رەت جىلىتقاننان كەيىن ءوزىڭىز قالاعان تەمپەراتۋراعا قويىپ الۋعا بولادى. قازىرگى زامانعى گازبەن جابدىقتاۋ قۇرىلعىلارىندا ادامعا ىڭعايلى بارلىق جاعداي ويلاستىرىلعان. قاجەت بولسا, ءۇيدىڭ تەمپەراتۋراسىن كوبەيتۋگە نە ازايتۋعا بولادى. سونداي-اق قۇرىلعىنىڭ باسقارۋ تەتىكتەرى ارقىلى گاز دەڭگەيىن باقىلاۋعا, قانداي دا ءبىر اپاتتىق جاعداي تۋىنداسا, گازدى دەرەۋ توقتاتۋعا مۇمكىندىك بار. زاماناۋي گاز قۇرالدارى بارلىق تالاپقا ساي كەلەدى: ۇنەمدى, ىڭعايلى, ەڭ باستىسى, قاۋىپسىز», دەيدى «QazaqGaz» ۇك» اق باسقارما توراعاسى سانجار جاركەشوۆ.
جالپى, «QazaqGaz» ۇك» اق حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى وسال ساناتىن قولداۋ اكتسياسىن العاش رەت قولعا الىپ وتىرعانىن اتاپ وتكەن ءجون. وسى باعىتتا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلىپ, ارنايى شارتتار ازىرلەندى. كومپانيا قالالىق اكىمدىكپەن بىرلەسە وتىرىپ, استانالىقتاردىڭ ىشىندەگى قامقورلىققا مۇقتاج تۇرعىنداردىڭ ءتىزىمىن جاسادى. ەندى سونداي ازاماتتاردىڭ ۇيلەرىنە گاز تارتۋ جۇمىستارىنىڭ جوسپارى پىسىقتالىپ جاتىر.
«نارىقتا گازدى قاقپادان ۇيگە دەيىن قوسىپ بەرەتىن جەكە كومپانيالار دا بار, بىراق بۇعان «QazaqGaz» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ ەشقانداي قاتىسى جوق ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. كەزىندە گازبەن جابدىقتاۋ سالاسىندا جەكەمەنشىك ۇيىمداردى كوبەيتۋ نارىقتاعى باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋ ماقساتىنان تۋىنداعان ەدى. وكىنىشكە قاراي, جەكە پايداسىن كوزدەگەن كەيبىر كومپانيا ءوزارا كەلىسىپ, گازدىڭ باعاسىن نەگىزسىز كوتەرىپ وتىر. سوندىقتان QazaqGaz جەكە نارىققا باسەكەلەس بولا الاتىنداي جاعدايعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ۇكىمەتپەن جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. ماقساتىمىز – گازداندىرۋ سالاسىندا تۇرعىنداردىڭ قالتاسى كوتەرەتىندەي ءتيىمدى باعانى ۇسىنۋ», دەپ اتاپ ءوتتى «QazaqGaz» ۇك» اق باسقارما توراعاسى سانجار جاركەشوۆ.
ايتپاقشى, تاياۋدا ۇلتتىق كومپانيا باسشىسى «كوگىلدىر وتىن» قىزىعىن كورۋدى اسىعا كۇتىپ جۇرگەن تالعات تاشكەەۆتىڭ ۇيىنە ارنايى بارىپ, تابيعي گازعا قوساتىن كراندى ءوز قولىمەن اشىپ بەردى. البەتتە, كوپتەن كۇتكەن يگىلىككە قول جەتكىزىپ, قۋانىشقا كەنەلگەن وتباسى قوناقتاردى ۇيىنە شاقىرىپ, سول ساتتە گاز پەشىنە پىسىرىلگەن ىستىق باۋىرساقتان ءدام تاتقىزدى.
«ۇيىمە «كوگىلدىر وتىن» كەلگەنىنە سەنە الار ەمەسپىن. بۇل ءساتتى ءبىز كوپتەن كۇتتىك. ءتىپتى گاز كەلمەي قالا ما دەپ تە ۋايىمدادىق. ەندى, مىنە, تۇتىنگە تۇنشىعىپ, كومىر جاعۋدان, كۇل تاسۋدان ارىلاتىن بولدىق. وسىنى ويلاسام, ءبىر اۋىر جۇمىستى ارتقا تاستاعانداي بويىم جەڭىلدەپ سالا بەرەدى. بۇگىن گاز كەلىپ, كوڭىلىم جايلانىپ وتىر. بۇرىن كومىر ساقتاعان ورىنعا ەندى گۇل وتىرعىزامىن دەپ شەشتىم», دەيدى قۋانىشىن جاسىرا الماعان زىليحا قالباەۆا.
«قازترانسگاز ايماق» اق ماماندارى گازعا قوسىلۋدىڭ ەڭ ىڭعايلى ۋاقىتى جاز مەزگىلى دەپ سانايدى. سەبەبى سۋىق تۇسە سالىسىمەن جۇرت ۇيلەرىن «كوگىلدىر وتىنمەن» جىلىتۋعا جاپپاي ۇمتىلادى ەكەن. وسى كەزەڭدە مونتاج جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن بريگادالارعا سۇرانىس كوبەيىپ, ولار شامادان تىس قاربالاسقا تۇسكەنىمەن, تاپسىرىستاردىڭ ءبارىن ۋاقتىلى ورىنداۋعا ۇلگەرمەي جاتادى. سوندىقتان ماماندار «قىس شاناسىن جاز سايلاپ», جىلى ءۇيدىڭ قامىن قازىردەن ويلاستىرىپ, ەرتەرەك قامدانۋعا كەڭەس بەرەدى.
