لەبياجى اۋدانىنا رەسەيدىڭ پسكوۆ وبلىسى نەۆەل قالاسىنىڭ باسشىسى الەكساندر ۆاششەنكوۆ كەلىپ كەتتى. ول كۇنى كەشە وتكەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جيىنىنا قاتىسقان بولاتىن.
اسسامبلەيا جيىنىندا الىستان كەلگەن قوناق الەكساندر ۆاششەنكوۆتىڭ باتىرلىقتىڭ باعاسىن بىلەتىن نەۆەل قالاسىنىڭ پاتريوتى ەكەنىن, مانشۇك مامەتوۆا, يبراھيم سۇلەيمەنوۆ, ابىلقايىر بايمولدين سياقتى باتىر قازاقستاندىقتاردىڭ ەرلىگىن ماڭگى تاريحتا قالدىرۋ بويىنشا جاساعان ەڭبەگىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جوعارى باعالادى. باۋىرلاس رەسەي حالقىنا سوعىستىڭ بارشا باتىرلارىنا دەگەن قۇرمەتى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى.
ءسويتىپ, الەكساندر يۋرەۆيچ وتان سوعىسىنىڭ باتىرى ابىلقايىر ءبايمولديننىڭ تۋعان جەرى – لەبياجى اۋدانىنىڭ ورتالىعى اققۋلى اۋىلىنا اياق باستى. ءابىلقايىر بايمولدين جوعارى وفيتسەرلىك اتتى اسكەر مەكتەبىن, ماسكەۋدەگى اسكەري-ساياسي اكادەميانى بىتىرگەن. ۇلى وتان سوعىسىندا ماسكەۋ تۇبىندەگى ۇرىستارعا قاتىستى. 1941 جىلعى 22 جەلتوقساننان باستاپ ورىنبور قالاسىندا پولك كومانديرى, 1942 جىلى 5 مامىردان پولك كوميسسارى بولدى. نەۆەل قالاسىنداعى ءبىر كوشەگە ەسىمى بەرىلگەن.
سونىمەن قاتار, نەۆەلدە تارازدان شىققان مەرگەن يبراھيم سۇلەيمەنوۆ كوشەسىندە دە مەموريالدى جانە اتاۋلى تاقتالار پايدا بولادى. 1944 جىلدىڭ قاڭتارىندا پولكوۆنيك ابىلقايىر بايمولدين نەۆەل قالاسىن جاۋدان قورعاپ, ەرلىكپەن قازا تاپتى دەلىنگەن. ءا.بايمولدين باسقارعان ۆزۆود قاتارىندا قازاقتىڭ باتىر قىزى مانشۇك مامەتوۆانىڭ بولعانى بەلگىلى. ءا.بايمولدين ءوزىنىڭ اسكەري جولىن گەنەرال دوۆاتوردىڭ گۆارديا ديۆيزياسى 51-ءشى كاۆالەريا پولكىنىڭ كومانديرى بولىپ باستايدى. ول 100-ءشى قازاق اتقىشتار بريگاداسى قولباسشىسىنىڭ ورىنباسارى, پولكوۆنيك شەنىندە ماسكەۋ ءتۇبىندەگى شايقاستارعا, وتانىمىزدىڭ باتىس ايماقتارىن جاۋدان ازات ەتۋ ۇرىستارىنا قاتىسادى.
پولكوۆنيك ءا.بايمولدين «قىزىل جۇلدىز» جانە جاۋىنگەرلىك قىزىل تۋ وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان. نەۆەلدى جاۋدان بوساتقان سوڭ, ءا.بايمولدين قالا كومەندانتى بولىپ تاعايىندالادى. سونداي-اق, پولكوۆنيك «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالى مەن ءى دارەجەلى ۇلى وتان سوعىسى وردەنىنە يە بولادى. ەرلىك – ەلگە مۇرا, ۇرپاققا ۇران. ال جالپى, ءبايمولديننىڭ ەسىمىن ماڭگى ەستە ساقتاۋ شاراسىن ۇيىمداستىرۋدى وبلىس ورتالىعىنداعى «قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتى» اق (ENRC قۇرامىنداعى) بازاسىندا قۇرىلعان «مايدان جولى» ىزدەستىرۋ وتريادىنىڭ مۇشەلەرى ۇسىنعان بولاتىن. وترياد ساربازدارىنىڭ باستاماسىن زاۋىت باسشىلىعى قولداپ, «باتىرلار جولىمەن» اتتى جوبانى قارجىلاندىرۋدى ءوز قولدارىنا الدى.
«داڭق جولىمەن» حالىقارالىق پاتريوتتىق جوبا شەڭبەرىندە نەۆەل قالاسىندا پولكوۆنيك ابىلقايىر ءبايمولديننىڭ ەسىمىمەن اتالعان الاڭدا قولا ەسكەرتكىش ورناتىلادى. ياعني, «قازاقستاندىق ەلەكتروليز زاۋىتى» اق-تا قۇرىلعان «مايدان جولى» جاساعىنىڭ جاۋىنگەرلەرى جەرلەسىمىزدىڭ اتىنداعى الاڭ مەن جاۋىنگەرلەردىڭ قابىرلەرىندە ءجوندەۋ-جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى.
ەندى, مىنە, ءساتى ءتۇسىپ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرمەتتى قوناعى بولعان نەۆەلدىك الەكساندر ۆاششەنكوۆ پەن لەبياجى اۋدانىنىڭ اكىمى ايزادا قۇرمانوۆا كەزدەسۋى اۋداندىق اكىمدىكتە جالعاسىن تاۋىپ, ەكى ەلدىڭ ءبىر قالا مەن ءبىر اۋدان ورتالىعى الداعى ۋاقىتتاعى اتقارار جۇمىستارى بەلگىلەنگەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى.
– مەن ەۋروپا ەلدەرىن كوپ ارالادىم. ادامداردىڭ قارىم-قاتىناستارىن ۇنەمى سالىستىرىپ قاراپ جۇرەمىن. ەندى بىزگە نەۆەل مەن اققۋلى اراسىن, وسى جەردە تۇراتىن حالىقتى جەرلەستەرمىز دەپ اتايمىن. ءبىز ءۇشىن ورتاق ماقساتتار بار, ەڭ باستىسى – بىزگە ەستەلىك ورتاق. ەكى اۋدان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ورتاق قاھارماندارىمىزدىڭ بولۋىندا, دەدى نەۆەل قالاسىنىڭ باسشىسى الەكساندر ۆاششەنكوۆ.
لەبياجى اۋدانىنىڭ اكىمى ايزادا قۇرمانوۆا الەكساندر ۆاششەنكوۆتىڭ يىعىنا شاپان جاۋىپ, جاقسى تابىستار تىلەدى.
– ءوز اۋىلداستارىمدى, جاستاردى وتكەن سوعىس جاۋىنگەرلەرىنىڭ ەستەلىگىنە ۇقىپتىلىق تانىتىپ, قۇرمەتپەن قاراۋعا شاقىرامىن. ءبىز بەيبىت ءومىر ءۇشىن كۇرەسكەن باتىرلاردىڭ ەرلىكتەرىنە لايىقتى بولۋىمىز كەرەك, دەدى اۋدان اكىمى ايزادا قۇرمانوۆا. – ەندى اققۋلى اۋىلىنىڭ ءبىر كوشەسى نەۆەل قالاسىنىڭ اتىمەن اتالاتىن بولادى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى,
لەبياجى اۋدانى.
اسسامبلەيا جيىنىندا الىستان كەلگەن قوناق الەكساندر ۆاششەنكوۆتىڭ باتىرلىقتىڭ باعاسىن بىلەتىن نەۆەل قالاسىنىڭ پاتريوتى ەكەنىن, مانشۇك مامەتوۆا, يبراھيم سۇلەيمەنوۆ, ابىلقايىر بايمولدين سياقتى باتىر قازاقستاندىقتاردىڭ ەرلىگىن ماڭگى تاريحتا قالدىرۋ بويىنشا جاساعان ەڭبەگىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جوعارى باعالادى. باۋىرلاس رەسەي حالقىنا سوعىستىڭ بارشا باتىرلارىنا دەگەن قۇرمەتى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى.
ءسويتىپ, الەكساندر يۋرەۆيچ وتان سوعىسىنىڭ باتىرى ابىلقايىر ءبايمولديننىڭ تۋعان جەرى – لەبياجى اۋدانىنىڭ ورتالىعى اققۋلى اۋىلىنا اياق باستى. ءابىلقايىر بايمولدين جوعارى وفيتسەرلىك اتتى اسكەر مەكتەبىن, ماسكەۋدەگى اسكەري-ساياسي اكادەميانى بىتىرگەن. ۇلى وتان سوعىسىندا ماسكەۋ تۇبىندەگى ۇرىستارعا قاتىستى. 1941 جىلعى 22 جەلتوقساننان باستاپ ورىنبور قالاسىندا پولك كومانديرى, 1942 جىلى 5 مامىردان پولك كوميسسارى بولدى. نەۆەل قالاسىنداعى ءبىر كوشەگە ەسىمى بەرىلگەن.
سونىمەن قاتار, نەۆەلدە تارازدان شىققان مەرگەن يبراھيم سۇلەيمەنوۆ كوشەسىندە دە مەموريالدى جانە اتاۋلى تاقتالار پايدا بولادى. 1944 جىلدىڭ قاڭتارىندا پولكوۆنيك ابىلقايىر بايمولدين نەۆەل قالاسىن جاۋدان قورعاپ, ەرلىكپەن قازا تاپتى دەلىنگەن. ءا.بايمولدين باسقارعان ۆزۆود قاتارىندا قازاقتىڭ باتىر قىزى مانشۇك مامەتوۆانىڭ بولعانى بەلگىلى. ءا.بايمولدين ءوزىنىڭ اسكەري جولىن گەنەرال دوۆاتوردىڭ گۆارديا ديۆيزياسى 51-ءشى كاۆالەريا پولكىنىڭ كومانديرى بولىپ باستايدى. ول 100-ءشى قازاق اتقىشتار بريگاداسى قولباسشىسىنىڭ ورىنباسارى, پولكوۆنيك شەنىندە ماسكەۋ ءتۇبىندەگى شايقاستارعا, وتانىمىزدىڭ باتىس ايماقتارىن جاۋدان ازات ەتۋ ۇرىستارىنا قاتىسادى.
پولكوۆنيك ءا.بايمولدين «قىزىل جۇلدىز» جانە جاۋىنگەرلىك قىزىل تۋ وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان. نەۆەلدى جاۋدان بوساتقان سوڭ, ءا.بايمولدين قالا كومەندانتى بولىپ تاعايىندالادى. سونداي-اق, پولكوۆنيك «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالى مەن ءى دارەجەلى ۇلى وتان سوعىسى وردەنىنە يە بولادى. ەرلىك – ەلگە مۇرا, ۇرپاققا ۇران. ال جالپى, ءبايمولديننىڭ ەسىمىن ماڭگى ەستە ساقتاۋ شاراسىن ۇيىمداستىرۋدى وبلىس ورتالىعىنداعى «قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتى» اق (ENRC قۇرامىنداعى) بازاسىندا قۇرىلعان «مايدان جولى» ىزدەستىرۋ وتريادىنىڭ مۇشەلەرى ۇسىنعان بولاتىن. وترياد ساربازدارىنىڭ باستاماسىن زاۋىت باسشىلىعى قولداپ, «باتىرلار جولىمەن» اتتى جوبانى قارجىلاندىرۋدى ءوز قولدارىنا الدى.
«داڭق جولىمەن» حالىقارالىق پاتريوتتىق جوبا شەڭبەرىندە نەۆەل قالاسىندا پولكوۆنيك ابىلقايىر ءبايمولديننىڭ ەسىمىمەن اتالعان الاڭدا قولا ەسكەرتكىش ورناتىلادى. ياعني, «قازاقستاندىق ەلەكتروليز زاۋىتى» اق-تا قۇرىلعان «مايدان جولى» جاساعىنىڭ جاۋىنگەرلەرى جەرلەسىمىزدىڭ اتىنداعى الاڭ مەن جاۋىنگەرلەردىڭ قابىرلەرىندە ءجوندەۋ-جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى.
ەندى, مىنە, ءساتى ءتۇسىپ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرمەتتى قوناعى بولعان نەۆەلدىك الەكساندر ۆاششەنكوۆ پەن لەبياجى اۋدانىنىڭ اكىمى ايزادا قۇرمانوۆا كەزدەسۋى اۋداندىق اكىمدىكتە جالعاسىن تاۋىپ, ەكى ەلدىڭ ءبىر قالا مەن ءبىر اۋدان ورتالىعى الداعى ۋاقىتتاعى اتقارار جۇمىستارى بەلگىلەنگەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى.
– مەن ەۋروپا ەلدەرىن كوپ ارالادىم. ادامداردىڭ قارىم-قاتىناستارىن ۇنەمى سالىستىرىپ قاراپ جۇرەمىن. ەندى بىزگە نەۆەل مەن اققۋلى اراسىن, وسى جەردە تۇراتىن حالىقتى جەرلەستەرمىز دەپ اتايمىن. ءبىز ءۇشىن ورتاق ماقساتتار بار, ەڭ باستىسى – بىزگە ەستەلىك ورتاق. ەكى اۋدان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ورتاق قاھارماندارىمىزدىڭ بولۋىندا, دەدى نەۆەل قالاسىنىڭ باسشىسى الەكساندر ۆاششەنكوۆ.
لەبياجى اۋدانىنىڭ اكىمى ايزادا قۇرمانوۆا الەكساندر ۆاششەنكوۆتىڭ يىعىنا شاپان جاۋىپ, جاقسى تابىستار تىلەدى.
– ءوز اۋىلداستارىمدى, جاستاردى وتكەن سوعىس جاۋىنگەرلەرىنىڭ ەستەلىگىنە ۇقىپتىلىق تانىتىپ, قۇرمەتپەن قاراۋعا شاقىرامىن. ءبىز بەيبىت ءومىر ءۇشىن كۇرەسكەن باتىرلاردىڭ ەرلىكتەرىنە لايىقتى بولۋىمىز كەرەك, دەدى اۋدان اكىمى ايزادا قۇرمانوۆا. – ەندى اققۋلى اۋىلىنىڭ ءبىر كوشەسى نەۆەل قالاسىنىڭ اتىمەن اتالاتىن بولادى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى,
لەبياجى اۋدانى.
