كەشە 1 مامىر – قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى مەرەكەسىن استانالىقتار كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇيمەن اتاپ ءوتتى. مەرەكەلىك شارالاردىڭ ەڭ اۋقىمدىسى
«قازاق ەلى» مونۋمەنتى الاڭىندا بولىپ, وعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىستى.
بۇل كۇنى استانا اسپانى جارقىراپ, كۇننىڭ شۋاعى مولىنان قۇيىلىپ تۇردى. مەرەكەگە جينالعان حالىق جۇمساق سامال ەسكەن جىلى اۋادا كۇن نۇرىنا مالىنىپ, كوڭىل-كۇيلەرى ارتا ءتۇستى.
ساعات تۋرا 11.00 بولعاندا الاڭعا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەلدى. حالىق ەلباسىن ورىندارىنان تۇرىپ, قول سوعا ۇلكەن قوشەمەتپەن قارسى الدى.
وسىدان كەيىن ۇلكەن ساحناعا ءۇش جۇرگىزۋشى شىعىپ, كونتسەرتتىك نومىرلەردى باستاپ كەتتى. «قۋانىشتان جەلپىلدەيدى تۇندىگىم, بار حالىقتىڭ بىرلىك تويى كۇن بۇگىن. حالقىم ماڭگى عۇمىر كەشسىن باقىتتى, ءبىر تامىرمەن بايلاپ قويعان كىندىگىن» دەپ شالقىدى جۇرگىزۋشى. كەلەسى كەزەكتە: «كەڭ بايتاق – كوز جەتپەيدى جەرىم مەنىڭ, تاۋلى ورمان, جاسىل جايلاۋ, كولىم مەنىڭ, بۇگىندە بار الەمگە داڭقىڭ جەتتى, تاۋەلسىز قازاقستان – ەلىم مەنىڭ», دەپ جالعاستىردى.
وسىنداي كوتەرىڭكى جىر شاشۋدان سوڭ باياۋلاتا باستالعان قازاقى, اسەم اندەر توگىلىپ كەتتى. حالىقتىڭ جۇرەگىنەن شىققان, ۇلت تاريحىنىڭ تەرەڭ قويناۋلارىنان جەتكەن ناعىز قازاقى اندەر. ونى جوعارىدا بەسىك شايقاپ وتىرعان قازاق-انا باستادى. ءان بىتكەندە قاسىندا بيلەپ جۇرگەن ءتۇرلى-ءتۇستى, قازاقستاندىق كوپ ەتنوستى بەينەلەگەن كوپ ءناسىلدىڭ بۇلدىرشىندەرى ونىڭ قۇشاعىنا جابىستى... ءسويتىپ, بىلىكتى رەجيسسەردىڭ قويىلىمىندا وسى جولعى تەاترلاندىرىلعان كورىنىستەر «ءا» دەگەننەن ەلىمىزدىڭ دىڭگەگى – قازاق حالقىنىڭ ءيىسىن اڭقىتىپ, ونىڭ كەڭ قۇلاشتى جىلى قۇشاعىن بارلىق قازاقستاندىق ۇرپاققا مولىنان تانىتۋدان باستالعانداي بولدى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تەاترلاندىرىلعان كورىنىستى ءبىرشاما ۋاقىت تاماشالاعان سوڭ, قازاقستانداعى ەتنومادەني بىرلەستىكتەر تىككەن ۇيلەردەن تۇراتىن ەتنواۋىلعا بەت الدى. وزدەرى تۇرعىزعان ۇيلەردە ەتنوبىرلەستىكتەر ۇلتتىق تاعامدارىن ازىرلەپ, ءان-كۇيلەرىن دايىنداپ قويعان ەكەن. سونىمەن بىرگە, ولار ءوز ەتنوسىنىڭ تۇرمىستىق ەرەكشەلىكتەرىنەن, مادەنيەتى مەن سالت-داستۇرلەرىنەن دە كورىنىستەر ازىرلەپتى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاعان ەلىمىزدىڭ باسشىلارى وزدەرىنە جاقىنداعاندا ولاردىڭ ارقايسىسى قۋانىشپەن قارسى الىپ جاتتى. ەتنواۋىلدى ارالاپ بولعان سوڭ, ەلباسى وسى جەردە باق وكىلدەرىنىڭ الدىنا كەلىپ, قازاقستان حالقىن مەرەكەمەن قۇتتىقتادى.
– بۇگىنگى جارقىراعان كۇننىڭ جازعا اينالعان شاعىندا ءبىز ۇلىق مەرەكە – 1 مامىردى, ياعني حالقىمىزدىڭ بىرلىك مەرەكەسىن اتاپ ءوتىپ وتىرمىز. بىرلىك دەگەن ءسوزدىڭ ماعىناسى وتە تەرەڭدە. ەگەر وتباسىندا بىرلىك بولماسا, ونداي وتباسىنىڭ ويرانى شىعادى. ەگەر كومپانيالاردىڭ, زاۋىت-فابريكالاردىڭ ىشىندە بىرلىك بولماسا, ونداي كاسىپورىندار بانكروت بولىپ, قۇريدى. ەگەر مەملەكەتتىڭ ىشىندە بىرلىك بولماي, اركىم كورپەنى وزىنە قاراي تارتاتىن بولسا – ونداي مەملەكەت تە كۇيرەيدى. سوندىقتان بارلىق تىرشىلىكتىڭ ۇيىتقىسى – بىرلىك دەگەن ۇلى نارسە. ءبىز بىرلىكتىڭ ارقاسىندا عانا كوپتەگەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك. عاسىرلار بويى اڭساپ, قول جەتكىزگەن تاۋەلسىزدىگىمىزدى ساقتاۋ – الدىمەن قازاق حالقىنىڭ بىرلىگىنە بايلانىستى. ال ءبىز كوپ ەتنوستى بولعان سوڭ, بارلىعىن ۇيىستىراتىن بىرلىك كەرەك. سوندىقتان بىرلىك – ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز, بىرلىك ارقىلى تاۋەلسىزدىك ساقتالادى. بىرلىك ارقىلى مەملەكەتتى نىعايتامىز. بىرلىك ارقىلى حالىقتىڭ تۇرمىسى جاقسارادى ءارى بولاشاققا سەنىمى ارتادى. تىنىشتىق پەن كەلىسىم دە وسى بىرلىك بار جەردە عانا بولادى. بىرلىك – ءبىزدىڭ مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ تۇعىرى, – دەدى پرەزيدەنت.
ودان ءارى ەلباسى: ەگەر مەملەكەتىمىزدە بىرلىك بولماسا, كەز كەلگەن جەكە وتباسى دا ءوزىن باقىتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز دەپ ايتا المايدى. سوندىقتان بىرلىكتىڭ باعاسىن بىلەيىك جانە ۇرپاعىمىزدىڭ ساناسىنا وسىنى سىڭىرەيىك, دەدى. كەلەسى كەزەكتە ن.نازارباەۆ 1 مامىردىڭ بۇرىن ەڭبەك مەرەكەسى دەپ اتالعانىن ەسكە الدى. ءبىز جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا جەتەمىز دەپ الدىمىزعا ماقسات قويىپ وتىرعاندا مۇنىڭ تەرەڭ ءمانى بار. ەڭبەك – ادام ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى نارسە. ەگەر ادام قولىمەن ەڭبەك ەتسە – ول ەڭبەكقور, ال ەگەر قولىمەن دە, باسىمەن دە جۇمىس ىستەسە – ول مامان. ال ەگەر قولىمەن دە, باسىمەن دە جانە جۇرەگىمەن دە جۇمىس ىستەسە – ول ناعىز حاس شەبەر. قورىتا ايتساق, ەڭبەك قانا ادامدى جوعارى ناتيجەگە, جاقسى تابىسقا اپارا الادى. ەڭبەكپەن تابىلعان تيىن عانا قىمبات, سول عانا ادامعا باقىت اكەلەدى, دەي كەلىپ, ءسوزىنىڭ سوڭىندا ەلباسى قازاقستان حالقىن مەرەكەمەن تاعى دا قۇتتىقتاپ, بىرلىكتىڭ نىعايا بەرۋىن تىلەدى. ءار وتباسىندا باقىت, بەرەكە ورناسىن, دەدى پرەزيدەنت.
بۇل ۋاقىتتا «قازاق ەلى» مونۋمەنتىنىڭ قاسىنداعى ساحنادا ءتۇرلى ونەر ۇجىمدارى مەرەكەلىك شارانى بارىنشا قىزدىرىپ جاتتى. بارلىق كونتسەرتتىك نومىرلەر وسى جەردەگى ءۇش ساحنادا دا بولەك-بولەك وتكىزىلدى. ولارعا بارلىعى 700-دەن استام ونەرپاز قاتىستى. سونىمەن بىرگە, كىشى ساحنادا 400-دەن اسا ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ ونەرپازدارى ونەر كورسەتتى. بارلىق ەتنوستاردىڭ اراسىنان كەلگەن ونەرپازداردىڭ ورىنداۋىنداعى بۇل كونتسەرتتەردىڭ جالپى اتاۋى – «قۇراق كورپە» دەپ اتالعان ەكەن. قانداي سۋىقتاردان, ءۇيدى كەزىپ كەتەتىن ىزعىرىق جەلدەردەن قورعايتىن اپامىزدىڭ قۇراق كورپەسى بۇگىنگى كۇنى قازاقستان حالقى بىرلىگىنىڭ سيمۆولى بولعانى دا كەرەمەت جاراسىمدى شىقتى. قازاقستاندىق بارلىق ەتنوستار ونەرلەرىنىڭ ءبىر ورتالىققا بىرىككەن ارتۇرلىلىگى دە كوزگە ىستىق قۇراق كورپەنى ەلەستەتتى.
ەندى وسى كونتسەرتتەرگە قاتىسقان بىرقاتار ونەر ۇجىمدارىن اتاي كەتەتىن بولساق, «ناز» بي تەاترى, قازاق ۇلتتىق ونەر ينستيتۋتىنىڭ «شابىت» بي توبى, وسكەمەن قالاسىنان كەلگەن «فلەش» بالەت توبى, قاراعاندىدان «يسكوركا» ءانسامبلى, شىمكەنتتەن «شامسينۋر» جانە «ايگولەك» بي توپتارى ءوز ونەرلەرىن استانالىقتار الدىندا ورتاعا سالدى. استانا ساحناسىنا بۇل كۇنى الىس-جاقىن شەت ەلدەردەن دە ونەر ۇجىمدارى جەتىپتى. سونىڭ ىشىندە چەشەن رەسپۋبليكاسىنان «ۆايناح», ومبى وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك بي انسامبلدەرى, گرۋزيا جانە تۇركيا استانالارىنىڭ ۇلتتىق حورلارى, گەرمانيادان زيتحەر, ءۇندىستاننان مادان واك, قىتايدان چ جۋ سياقتى انشىلەر دە ءوز ونەرلەرىن جارقىراتا كورسەتتى. بۇلاردان باسقا, قازاقستاندىق كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالعان وزبەكستاننىڭ «ياللا» توبى, ارداق بالاجانوۆا, ينديرا راسىلحان جانە ت.ب. انشىلەر دە كونتسەرتتىك باعدارلامانىڭ دەڭگەيىن ارتتىرا ءتۇستى.
وسى جەردە ءبىز مەرەكەگە كەلگەن بىرنەشە ادامدى اڭگىمەگە تارتىپ, ولاردىڭ كوڭىل-كۇيىن بىلگەن ەدىك. بىزبەن الدىمەن اڭگىمەلەسكەن تاتار ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ مۇشەسى كاميل مۋللاشەۆ بولدى. «مەن بۇگىنگى مەرەكەنى قازاقستان ءۇشىن ۇلى كۇندەردىڭ ءبىرى دەپ سانايمىن. ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن العان ءبىرىنشى كۇننەن بەرى ادامدار اراسىنا اسا قاجەتتى وسى بىرلىك دەگەن قاسيەتتى ءسوزدى قاستەرلەپ, كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ كەلەدى. قازاقستان سونىڭ ارقاسىندا بيىك تابىستارعا جەتىپ, بۇكىل الەمگە ساليقالى مەملەكەت بولىپ تانىلىپ وتىر. سوندىقتان بۇل مەرەكەنى ءبىز ۇلى دەمەسەك بولمايدى. مەن ءوزىم ونى ۇلكەن قۋانىشپەن تويلايمىن», دەدى ول.
بىزگە پىكىر ايتپاقشى بولىپ تىنىس اقبولاتقىزى دەگەن اپايىمىز دا نيەت ەتتى. قازىر زەينەتكە شىققان اپايىمىز بۇرىن اقتوبە وبلىسىندا تۇرعان ەكەن, قازىر استانا تۇرعىنى. «مەن بۇگىن كەرەمەت قۋانىش ۇستىندەمىن. بولىپ جاتقان كونتسەرتتەر مەرەيىمدى ءوسىردى. وسىنداي مەرەكەلەر ادامدى شاتتىققا بولەيدى. ءبىزدىڭ استانامىزدىڭ ءوزى بىرلىكتىڭ تۋى دەۋگە بولادى. وعان ءبارىمىز دە جان-جاقتان كەلىپ جاتىرمىز. ەلىمىز تىنىش, حالقىمىز بىرلىكتە بولىپ, وسى مەرەكەنى جىل سايىن قۋانىشتى كوڭىلمەن اتاي بەرۋدى تىلەيمىن», دەدى قارت مۇعالىم.
ءوزىن باس پروكۋراتۋرا ارداگەرلەرى ۇيىمىنىڭ ءتورايىمىمىن دەپ تانىستىرعان گۇلجان قاراعۇلوۆا اپايىمىز بيىلعى 1 مامىر مەرەكەسىنىڭ ەرەكشە جاعدايدا اتاپ ءوتىلىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. «ويتكەنى,–دەدى ول, – بۇل مەرەكە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەزەكتى سەسسياسىنان كەيىن بولىپ وتىر. مەن پرەزيدەنتتىڭ اسسامبلەيادا ايتقان ءسوزىن ىجداعاتپەن تىڭدادىم. ونداعى ايتىلعان سوزدەر حالقىمىزدىڭ بىرلىگىن نىعايتىپ, ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارا ءتۇسۋىن كوزدەيدى. ءوز باسىم ۇنەمى حالىقتىڭ قامىن ويلايتىن پرەزيدەنتىمىزگە ريزامىن».
ايتا كەتەتىن جايت, «قازاق ەلى» الاڭىندا سپورتتىق الاڭقايلار دا قۇرىلىپ, وندا ارقان تارتۋ, گىر كوتەرۋ, توعىزقۇمالاق سياقتى سپورتتىڭ تۇرلەرىنەن جارىستار بولىپ جاتتى. ال 20-عا جۋىق ساۋدا نۇكتەلەرى ازىق-ت ۇلىكتەر, ءدامدى تاعامدار ساۋدالاندى. سونىڭ ىشىندە ءارتۇرلى ەتنوستاردىڭ اسحاناسىنان دا ۇلتتىق تاعامداردىڭ ءدامىن تاتۋعا مۇمكىندىكتەر بولدى.
قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى مەرەكەسى استانانىڭ وزگە ايماقتارىندا دا تويلاندى. سونىڭ ىشىندە كونگرەسس-حوللدا «بەيبىتشىلىك, ەڭبەك, مامىر» اتتى كورمە ۇيىمداستىرىلدى. ال استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ الدىنداعى ورتالىق الاڭدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن شاھار اكىمدىگى «كمF» ميكروكرەديتتىك ۇيىمىنىڭ قولداۋىمەن «بىرلىگىم – بەرىك تۋىم» اتتى فەستيۆال وتكىزدى. وندا ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمدارى جانە قازاقستاندىق جاس تالانتتار ءوز باقتارىن سىنادى. فەستيۆال قوناقتارىنىڭ قاتارىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى –حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ە.توعجانوۆ, سەنات دەپۋتاتى, قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ا.باشماكوۆ, «كمF» باسقارما توراعاسى ش.ءجۇسىپوۆ جانە باسقالار بولدى.
وسى كۇنى «اتامەكەن» – قازاقستان كارتاسى ەتنو-مەموريالدى كەشەنى دە ەسىگىن ايقارا اشىپ, «ماڭگىلىك ەلگە ساياحات» اتتى ماۋسىمدىق اشىلۋىن جاريالادى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان».
