تۇراقتىلىقتىڭ تۇعىرى – تاتۋلىق

الماتى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنىن الماتى قالاسى ۇلكەن ءسان-سالت­انات­پەن اتاپ ءوتتى. اۋا رايىنىڭ كوك­تەمگى جىلىلىعى مەن جايلىلىعى مەرە­كە­شىل حالىقتىڭ كوڭىل-كۇيىنە, قالا الاڭ­دارىن­داعى سالتاناتتى شارالاردىڭ جوعارى دەڭگەيدە اتاپ وتىلۋىنە زور ىقپال ەتتى. قالا تورىندەگى رەسپۋبليكا سارايىنىڭ الدىندا مەرەكەلىك كونتسەرت قويىلىپ, وندا قازاق ەستراداسىنىڭ جۇلدىزدارى مەن ءتۇرلى ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ شىعارماشىل توپتارى ونەر كورسەتتى. ورتالىقتاعى اباي الاڭىندا ەتنوقالاشىق ۇيىمداستىرىلىپ, قازاقتىڭ ساپ تۇزەگەن كيىز ۇيلەرى ەلىمىزدى مەكەن ەتكەن ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ داستارقانىمەن كەلۋشىلەردى كۇتتى. ءار ۇلتتىق توپتاردىڭ الاڭقايلارىندا تاريحي, مادەني جەتىستىكتەر مەن ونەر تۋىندىلارى كورمەگە قويىلدى. ۇلتتىق اسحانالار قالا قوناقتارى مەن تۇرعىندارىنا تەگىن قىزمەت كورسەتىپ, ۇلتتىق ءدامىن تاراتتى. قالا بويىنشا ەتنومادەني ءبىر­لەس­تىكتەردىڭ ەڭ كوپ شوعىرلانعان المالى اۋدانى اكىمدىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «ءبىر شاڭىراق استىندا بىرلىگىمىز جاراسقان» اتتى جاستار فەستيۆالى, سپورتتىق ويىندار, كوڭىلدى كەش پەن مادەني شارالار ءوتتى. قالا يپپودرومىندا ات جارىس, قىز قۋ, تەڭگە ءىلۋ سەكىلدى ۇلتتىق ويىندار مەن جەڭىلدەتىلگەن باعا بويىنشا ساۋدا جۇرگىزگەن جارمەڭكە بولىپ, قازاقتىڭ تۇرمىس-سالت مادەنيەتىنە ارنالعان كورمە ۇيىمداستىرىلدى. كەشكىسىن قالانىڭ ورتالىق الاڭىندا قازاق ەستراداسى جۇلدىزدارىنىڭ قاتىسۋىمەن مەرەكەلىك كونتسەرت پەن جاستاردىڭ بي كەشى بولدى. قانات ەسكەندىر, «ەگەمەن قازاقستان». اقتاۋ «دوستىق تەڭىزى» دەپ اتالاتىن كاسپي جاعالاۋىندا, ءاۋ باستا ىرگەتاسىن سان ۇلتتىڭ وكىلدەرى قالاعان اقتاۋدىڭ بۇگىنگى تۇرعىندارى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى مەرەكەسىن تويلادى. بىرنەشە كۇن بويىنا ءتۇرلى مادەني شارالار, بايقاۋلار بولىپ جالعاسقان شارا 1 مامىر كۇنى بايكەرلەر جول باستاپ, ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى توپ باستاعان شەرۋمەن ارنا تارتتى. دوستىق تۋىن كوتەرىپ, بىرلىك ۇرانىن بيىك ۇستاعان شەرۋشىلەردى ايماق باسشىسى ا.ايدارباەۆ قۇتتىقتاپ, كوپ ۇلتتى قازاقستانداعى تاتۋلىقتىڭ بۇگىنگى بەينەسى تۇراقتى ساقتالىپ, سان ۇلتتان قۇرالعان وتانداستاردىڭ ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسا بەرۋىنە تىلەكتەستىگىن ءبىلدىردى. «ىنتىماق – دوستىق كەپىلى» ۇرانىمەن وتكەن شەرۋ تەڭىز جاعالاۋىنداعى الاڭدا «ىنتىماعى جاراسقان كيەلى ولكە» اتتى ماڭعىستاۋلىق ونەرپازداردىڭ كونتسەرتىنە ۇلاستى. جىلى اۋا رايىندا تەڭىز جاعاسىنان تابىلۋعا ونسىز دا اسىق تۇرعىندار الاڭعا كوپ جيىلدى. ەتنومادەني بىرلەستىكتەر جاساقتاعان ۇلتتىق قولونەر بۇيىمدارىنىڭ كورمەسى تاماشالانىپ, توعىزقۇمالاق, اسىق اتۋ, قازاقشا كۇرەس, گىر تاسىن كوتەرۋدەن سپورتتىق جارىستار, سونداي-اق, مەرەكەلىك جارمەڭكە ۇيىمداستىرىلدى. كۇندىز كارى-جاسى ارالاس توي تويلاعان الاڭدا جاستاردىڭ بي كەشى ءوتتى. گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان». اقتوبە مامىردىڭ مامىراجاي شۋاعىنان دامەلى اقتوبەلىكتەردى تاڭ الدىندا بىلعارى بۇركىپ باستالعان جاڭبىر دا ابىرجىتا المادى. قايتا جاسىل جەلەكتەر جاسارىپ شىعا كەلدى دەسە دە بولعانداي. كوشەدەن كوكتەمنىڭ ءيىسى اڭقيدى. 1 مامىر – قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى مەرەكەسىنە وراي «ۇلت دوستىعى – باستى قازىنامىز» اتتى مادەني-كوپشىلىك شارالارى وتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ اتىنداعى ورتالىق مادەني جانە دەمالىس ساياباعى ادەتتەگىدەن گورى وزگەشە تۇرگە ەنگەنى كورىنىپ تۇردى. قىزىلدى-جاسىلدى جالاۋشالار كومكەرگەن ساياباقتىڭ ءسانى مەن سالتاناتى ارتا تۇسكەن. سەبەزگىلەپ جاۋىن جاۋىپ تۇرعانىمەن, ساياباققا اعىلعان جۇرتتىڭ الدى ەرتەرەك جينالىپ قالىپتى. وسىندا جينالعان جۇرتتىڭ جۇزىنەن مەرەكەلىك كوڭىل-كۇي اڭعارىلادى. جاعالاي قويىلعان سورەلەردە قولدانبالى ونەر تۋىندىلارىنىڭ كورمەسى قاناتىن جايعان. دۇڭگىرشەكتەردە ساۋدا-ساتتىق قىزعان. كەلۋشىلەر ۇلتتىق تاعامدار كورمەسىنەن ءدام تاتۋدا. ساياباقتىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان ساحنادان ەتنومادەني بىرلەستىكتەر سازدى اۋەن توگىلتىپ, كۇيدى كۇمبىرلەتۋدە. وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ ساحنا تورىنە كوتەرىلىپ, اقتوبەلىكتەردى مەرەكەمەن قۇتتىقتادى. وسىنداي بىرلىگى مىقتى, تاتۋلىعى تۇعىرلى, باقۋاتتى ەلدە تۇرىپ جاتقانىمىزدى ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىمەن بايلانىستىردى. ودان كەيىن ءوڭىر باسشىسى 19 ەتنومادەني بىرلەستىككە اقشالاي گرانتتار مەن العىس حاتتار تاپسىردى. ەل تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋعا, مادەنيەتارالىق كەلىسىمدى دامىتۋعا جانە جاس ۇرپاقتى قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە تاربيەلەۋگە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ءبىر توپ ەتنومادەني بىرلەستىك مۇشەلەرى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قوعامدىق «بىرلىك» التىن مەدالىمەن, قۇرمەت گراموتاسىمەن جانە العىس حاتتارىمەن ماراپاتتالدى. ساتىبالدى ءساۋىرباي, «ەگەمەن قازاقستان». اتىراۋ اتىراۋ جۇرتشىلىعى دا, قوناقتارى دا بۇل مەرەكەنى تاعاتسىزدانا توسادى. ويتكەنى, كوپ ۇلتتى قازاقستان جۇرتشىلىعىن ءبىر مۇددە مەن ءبىر ماقساتقا, ءبىر بولاشاققا بىرىكتىرگەن بۇل كۇنى بىرلىكتىڭ ءتىنى بۇرىنعىدان دا بەكي تۇسەدى. سونىڭ ايقىن دالەلىندەي, اتىراۋلىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەر مۇشەلەرى يساتاي-ماحامبەت الاڭىنا جينالعان جۇرتشىلىق الدىندا ساپ تۇزەپ ءوتتى. شەرۋگە ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ ءار سالاسىن وركەندەتۋگە ايشىقتى ۇلەس قوسىپ جۇرگەن ءىرى كاسىپورىندار دا قاتىستى. بۇل كۇنى ەل ەركىندىگىن اڭساعان قوس باتىر ەسكەرتكىشى ورنالاسقان الاڭدا ءار ۇلتتىڭ تىلىندە اندەر اۋەلەپ, بيلەرى بيلەندى. قازاقتىڭ قاسيەتتى قارا دومبىراسىنان اۋەزدى كۇي كۇمبىرلەدى. ەل بىرلىگى كۇنىنىڭ حالىقتىق مەرەكەگە اينالعانىنا شەتەلدىكتەر قىزىعا قارايدى. ماسەلەن, اتىراۋدا جۇمىس ىستەيتىن ۇلىبريتانيا ازاماتى مارك شەپەرد, اقش ازاماتى روككي برەننەن قازاقستانعا كەلگەنگە دەيىن الەمنىڭ ءبىراز ەلىندە ەڭبەك ەتىپتى. «الەمنىڭ وزگە ەلدەرىنەن قازاقستانداعىداي ۇلتتار اراسىنداعى تاتۋلىق پەن دوستىقتى, اۋىزبىرلىكتى كورگەن جوقپىن. الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە ءار ۇلت ءوزىنىڭ سالت-ءداستۇرىن ساقتاپ قالماق تۇگىلى انا تىلدەرىن ۇمىتىپ جاتىر. وسى رەتتە قازاقستانداعى ۇلتارالىق تاتۋلىقتى الەم ەلدەرىنە ونەگە رەتىندە كورسەتۋگە ابدەن بولادى. ويتكەنى, ءبىزدى قازاقستاندىقتاردىڭ مەرەكەلەردى ناعىز حالىقتىق ۇلگىدە اتاپ وتەتىندىگى قىزىقتىرادى. مەرەكەلىك شارالاردان حالىقتىق سالت-ءداستۇر مەن ءتۇرلى ونەر تۋىندىلارىن تاماشالاپ ءجۇرمىز», دەيدى قوس شەتەلىك ازامات ءبىر-بىرىمەن تالاسا پىكىرىن ءبىلدىرىپ. اتىراۋ جۇرتشىلىعىنا ۇسىنىلعان «ماڭگى ەلدىڭ ماڭگىلىك نىشانى» اتتى تەاترلاندىرىلعان كورىنىستە ءتىلى باسقا تىلەگى ءبىر, ءجۇزى باسقا جۇرەگى ءبىر سان ۇلت پەن ۇلىستىڭ ورتاق شاڭىراعى – قازاقستانعا دەگەن ىزگى تىلەگى مەن قۇرمەتى پاش ەتىلدى. ءدال وسى كۇنى «اقجايىق – ونەر مەكەنىم» اتتى تۋرا ءبىر ايعا سوزىلاتىن ونەر فەستيۆالى باستاۋ الدى. فەستيۆالدە العاشقىلاردىڭ قاتارىندا ەتنومادەني بىرلەستىك وكىلدەرى ونەر كورسەتتى. جولداسبەك شوپەعۇل, «ەگەمەن قازاقستان». كوكشەتاۋ جاسامپاز حالقىمىزدىڭ جارقىن مەرەكەلەرى ادەتتەگىدەي تاۋەلسىزدىك جانە ابىلاي حان الاڭدارىنان باستاۋ الدى. بيىلعى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى مەيرامى «ماقسات بىرلىگى – رۋح بىرلىگى» دوستىق فەستيۆالىنىڭ كوك تۋىن كوتەرۋىمەن ەستە قالدى. اسىرەسە, ونىڭ شىمىلدىعى 300 ءجاسوسپىرىم قاتىسقان «الەم – بالالار كوزىمەن» اسفالت ۇستىندەگى سۋرەت كورمەسىمەن اشىلۋى جۇرتشىلىقتى ايرىقشا تولعانىسقا بولەدى. مۇندا قيال جەتەگىندەگى, ايتسە دە ءبىر كۇنى مىندەتتى تۇردە بوي كوتەرەتىن بولاشاعىمىز جۇرەكتەرگە نۇر قۇيىپ تۇرعانداي ەدى. تويشى قاۋىم قوس الاڭدى جالعاستىرىپ تۇرعان «دوستىق ارباتىن» بويلاي ءجۇرىپ, 45 ۇلت پەن ۇلىستىڭ كۇشىمەن ورناي قالعان ەتنواۋىلدىڭ دۋماندى ورداسىنا ارالاسىپ كەتتى. مۇنداعى قىزىقتى شارالاردى, كورمەلەر مەن باي داستارقان ءمازىرىن تىزبەلەپ سۋرەتتەۋدىڭ ءوزى وڭايعا تۇسپەيتىندەي. قازاق اۋىلىندا بۇركىت ۇشىپ, اسىق شيىرىلىپ جاتسا, ورىس, تاتار, ۋكراين, چەشەن, بەلورۋس, وزبەك باۋىرلاردىڭ قىزۋ بيىنە ءوزىڭىز دە ارالاسىپ كەتكەنىڭىزدى بايقاماي قالاسىز. وسىنداي ايتۋلى كۇنى قالىڭ كوپشىلىك تاتار جىگىتى رۇستەم سۇلتانوۆ پەن ورىس قىزى يۋليا سۋسلوۆانىڭ, ۋكراين الەكساندر تۋروك پەن قازاق بويجەتكەنى ايجان داريپوۆانىڭ نەكەلەسۋ راسىمىنە قۇتتى بولسىن ايتتى. وبلىس اكىمى قوسمان ايتمۇحامەتوۆ پەن پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى جابال ەرعاليەۆ اقمولالىقتاردى بىرلىك پەن تاتۋلىق, دوستىق مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادى. كوپشىلىك دۋمانىنا, شەكسىز رەپەرتۋارداعى كونتسەرتتەرگە ۇلاسقان جارقىن مەرەكە كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ بارلىق شاعىن اۋداندارىندا, اۋداندار مەن شالعاي اۋىلداردا جالعاسىن تاپتى. باقبەرگەن امالبەك, «ەگەمەن قازاقستان». سۋرەتتى تۇسىرگەن  تولەگەن قوسشىعۇلوۆ. قاراعاندى جالپىحالىقتىق مەرەكە تۇرعىسىندا مەرەيى بيىك, قادىرى قاستەرلى تاتۋلىق ىنتىماقتىڭ شۋاعىن سەبۋشى كۇندى سان ۇلت ۇيىسقان قاراعاندىلىقتار قاشانعىداي ۇلكەن قۋانىشپەن قارسى الىپ, ءسان-سالتاناتقا بولەندى.تاۋەلسىزدىك ەسكەرتكىشى الدىندا باس قوسىلىپ, گۇل شوعى قويىلىپ, مادەنيەت پەن ونەر وشاقتارىنا, ساياباقتارعا اعىلعان قالىڭ جۇرتتىڭ بەل ورتاسىندا وڭىردەگى 74 ەتنومادەني بىرلەستىكتىڭ وكىلدەرى جول باستاپ, مەيرامعا ارناعان ءوز شاشۋلارىن شاشتى. مولداۆانداردىڭ دوڭگەلەنگەن, چەشەندەردىڭ جەلپىنىستى ءبيى, ازەربايجانداردىڭ اۋەزدى, كورەيلەردىڭ سىڭعىرلاعان ءانى, تاتارلاردىڭ سىرنايى, ورىستاردىڭ بالالايكاسى, وزبەكتەردىڭ دۋتارى, قازاقتاردىڭ دومبىراسى, ۋكراينداردىڭ باندۋراسى شاھاردى نەشە ءتۇرلى اۋەندە جاڭعىرتتى. «ءبىز – ءبىر ەل, ءبىر حالىق», «قوعام كۇشى – بىرلىكتە», «ءبىز – قازاقستان حالقى» دەگەن داۋىستار بىرلىكتى ءبىلدىرىپ, بارشانىڭ ورتاق جۇرەك ءۇنىن جەتكىزدى. ەلباسىنىڭ «ءبىزدىڭ بايلىعىمىز – ءار ۇلتتان بولعاندىعىمىز بولسا, كۇشىمىز – بىرلىگىمىزدە» دەپ ايتقان سوزىنە بۇگىندەگى شات-شادىمان ءومىرىمىز كۋا. تۇتاستىق پەن تاتۋلىقتى ەلىمىز كەمەل كەلەشەگى تىرەگىنە جاراستىرعان مەرەيلى ماقساتقا العىسىمىز شەكسىز, دەدى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «بىرلىك» التىن مەدالىمەن ماراپاتتالعان «ۆايناح چەشەن-ينگۋش» ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ۋۆايس دجاناەۆپەن وبلىستىق ماسليحاتتاعى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى دەپۋتاتتىق توبىنىڭ جەتەكشىسى راۋشان دوسماعامبەتوۆا. بۇدان بولەك, وبلىس اكىمى باۋىرجان ابدىشەۆ وڭىردەگى 27 ەتنومادەني بىرلەستىككە ىنتىماق پەن ازاماتتىق بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋداعى بەلسەندى قىزمەتى ءۇشىن ارقايسىنا 700 مىڭ تەڭگەدەن سىيلىق تابىس ەتتى. ايماقتىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە جۇرت قۋانىشىن وسىرگەن مەرەكەدە ءبىر وتاننىڭ شۇعىلالى اياسىنا ۇيىسقان ۇلتتار ءبىر-بىرىنە دەگەن دوستىقتى, باۋىرمالدىقتى پاش ەتتى. بارشا قازاقستاندىقتاردى ورتاق ماقساتقا جۇمعان جۇدىرىقتاي بىرىكتىرەتىن قاسيەتتى كۇن زور كوڭىل-كۇي ورلەۋىندە اتاپ ءوتىلدى. ايقىن نەسىپباي, «ەگەمەن قازاقستان». قوستاناي قوستانايدى مەكەندەگەن ءتۇرلى ۇلتتىڭ تۇرلەنگەن مول داستارقانى دا, ءانى مەن ءبيى دە وسىندا. باق-بەرەكە, ءتاڭىردىڭ جاقسىلىعىنىڭ ءبارى ىنتىماعى, بىرلىگى جاراسقان ەلدىڭ سوڭىنان ەرىپ جۇرەتىنىن مەرەكە كۇنگى كورىنىس پاش ەتكەندەي بولدى. وبلىس اكىمى نۇرالى سادۋاقاسوۆ قوستانايلىقتار مەن قالا قوناقتارىن قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادى. «قازاقتىڭ كەڭ جەرى ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ قۇت مەكەنىنە اينالىپ وتىر. بارلىق قوستانايلىقتاردىڭ وتباسىنا اماندىق, بەرەكە تىلەيمىن. دوستىعىمىز ارتا بەرسىن!», دەدى نۇرالى مۇستافا ۇلى. ورتالىق الاڭدا ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىلدەرى ءار ۇلتتىڭ ءداستۇرىن, سالتىن بەينەلەيتىن كورمەلەر كورسەتتى. ۇلتتىق كيىمدەر مەن تۇرمىستىق زاتتاردا حالىقتىڭ عاسىرلار تەرەڭىنە جەتەلەيتىن تاريحى, تاعدىرى كورىنىس تاپقانداي. كوركەمدىگىمەن قاتار, وسىنداي پالساپاسىمەن دە ءار «ءۇي» مەرەكەگە جينالعان جۇرتتى وزىنە شاقىرادى. بەلورۋستار «ءۇيىنىڭ» ماڭدايشاسىنا ءوز تىلىندە «ۆياسەلايا حاتا» دەپ جازىپ قويىپتى. ىشىندە كەستە مەن اعاش قابىعىنان ءورىپ جاساعان سەبەتتەر مەن ىدىستاردىڭ, اياق كيىمدەردىڭ ءتۇر-ءتۇرى كوزدىڭ جاۋىن الادى. كورەيلەردىڭ جەلپۋىشى, ورىستاردىڭ كەستەسى مەن اعاشتان جاسالعان قۋىرشاقتارى, قىرعىزداردىڭ ايىر قالپاعى, وزبەكتەر مەن تاجىكتەردىڭ تاقياسى, تاتارلاردىڭ سىرنايى ءوزىن ايتپاي تانىتادى. قالا ورتالىعىنداعى مەرەكە ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن, قازاقستان حالقىنىڭ تاريحىن دا بەينەلەدى. «العاشقى شاتىرلارىن تىككەن تىڭ يگەرۋشىلەر», «كيەۆ» كەڭشارىنىڭ جۇمىسشىلارى», «تىڭ يگەرۋشىلەرگە كەلگەن كونتسەرت», «قازاق كينولارىنىڭ كەيىپكەرلەرى» سەكىلدى تاقىرىپتاردى كورسەتكەن ۇجىمدار قوستانايلىقتارعا مەرەكەلىك كوڭىل-كۇي سىيلادى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان». قىزىلوردا بىرلىك پەن بەرەكەنىڭ, شاتتىق پەن مەرەكەنىڭ, ىرىس پەن ىنتىماقتىڭ مەيرامىن قىزىلوردالىق جۇرتشىلىق زور ىقىلاسپەن قارسى الدى. ءان مەن بي, ءسان مەن سالتانات, سالت پەن ءداستۇر قاتار ءورىلىپ, حالىق دوستىعىنىڭ كورىنىسى ايقىن كورىندى. شات-شادىمان جۇزدەرگە قاراپ جۇرەك جىلىدى. ءبىر-ءبىرىن قىزۋ قۇتتىقتاپ جاتقان ۇلت پەن ۇلىستىڭ وكىلدەرىن كورىپ كوز قۋاندى. قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنىندە اقمەشىتتىك اعايىن ورتالىق الاڭعا جينالدى. ايماقتا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان بارلىق ەتنوس وكىلدەرى وزدەرىنىڭ ۇلتتىق بيلەرىن بيلەدى. اندەرىن ايتتى. سونداي-اق, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىنەن, كەشەگىسى مەن بۇگىنگى تاريحىنان سىر شەرتەتىن كورمە ۇيىمداستىردى. جۇرتشىلىقتىڭ كوز قۋانىشىنا اينالعان كورمەنى وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ تاماشالادى. – ءبىزدىڭ حالقىمىزدى ۇلت رەتىندە ساقتاپ قالعان ىنتىماق پەن بىرلىك, دوستىق پەن تاتۋلىق. قازاقستان – بەكەم بىرلىگى, تاتۋ تىرلىگى, ىرىستى ىنتىماعى جاراسقان ەل. اۋىزبىرلىگىمىز مىقتى بولعاندا عانا قازاق ەلىنىڭ تۇپكى مۇراتى – قۋاتتى ەلگە قول جەتكىزە الامىز. بەيبىتشىلىك, تۇراقتىلىق, ازاماتتىق كەلىسىم ورناعان قازاقستان, جاساسىن! قۋاتتى ەل بولۋ جولىنداعى قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى تۇعىرلى, عۇمىرى ماڭگى بولسىن,– دەدى قىرىمبەك ەلەۋ ۇلى. سونىمەن قاتار, وسى كۇنى «قىزىلوردا – دوستىق مەكەنى» اتتى اۆتو, ۆەلو شەرۋلەر ءوتتى. ولارعا سپورتشىلار عانا ەمەس, بارشا جۇرت قاتىستى. ال سالتاناتتى شارانىڭ سوڭى مەرەكەلىك كونتسەرتكە ۇلاستى. وعان روزا رىمباەۆا باستاعان ەلىمىزدىڭ ونەر جۇلدىزدارى قاتىستى. ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان». ورال بەرەكە-بىرلىكتىڭ, تاتۋ تىرلىكتىڭ مىزعىماس نىشانىنا اينالعان مەرەكە ورالعا كوپتەن كۇتىلگەن جىلىلىقتى دا وزىمەن بىرگە الا كەلگەندەي بولدى. بۇعان دەيىن توڭ-تەرىس, تومىرىق مىنەز تانىتىپ كەلگەن تابيعات-انا بۇل كۇنى كوگىلدىر كوكتەمگە كەزەك بەردى. سودان دا بولار, تاتۋلىق مەرەكەسىن تويلاۋعا جيىلعان قاۋىمنىڭ قاراسى بيىلعى جىلداعىدان كوپ. اۋەلى تەاترلاندىرىلعان كورىنىس قويىلىپ, سودان كەيىن قالاداعى ەڭبەك ۇجىمدارىنىڭ, وقۋ ورىندارىنىڭ, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى, بارلىعى 26 مىڭ ادام دوستىق داڭعىلى بويىمەن شەرۋلەتىپ ءوتتى. ايتا كەتۋ كەرەك, بىلتىر شەرۋگە شىققانداردىڭ سانى 20 مىڭنان اسپاعان بولاتىن. قولدارىنا بەرەكە-بىرلىككە ۇندەيتىن ۇران, ەلىمىزدىڭ كوك بايراعىن ۇستاعان شەرۋشىلەردى قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى دا جىلى شىرايمەن قارسى الىپ, قۋاتتاپ تۇردى. سونداي-اق, بۇل كۇنى جىلداعى قالىپتاسقان داستۇرمەن ورتالىق مادەنيەت جانە دەمالىس ساياباعىندا جايىق وڭىرىندەگى ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ كونتسەرتتىك ۇجىمدارى ءوز ونەرلەرىن پاش ەتتى. «بىرلىك مەرەكەسىمەن شاھارىمىزعا كوپتەن كۇتكەن جىلىلىق تا كەلىپ جەتتى. وسىعان بايلانىستى 1 مامىردان باستاپ قالاداعى ون ءبىر سۋبۇرقاقتىڭ توعىزىن ىسكە قوستىق. قالعان ەكەۋى ازداعان جوندەۋ جۇمىستارىنان كەيىن ايدىڭ اياعىندا ىسكە قوسىلادى. جالپى, قالانى اباتتاندىرۋ ىسىنە باسا نازار اۋدارۋدامىز», دەدى بىزگە بەرگەن قىسقاشا سۇحباتىندا قالالىق «جايىق جارىعى» كاسىپورنىنىڭ ديرەكتورى نۇر تولەۋعاليەۆ. تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان». وسكەمەن قىزىلدى-جاسىلدى شار, كوكپەڭبەك, اپپاق ماتالارعا جازىلعان ناقىل سوزدەر, القىزىل شوق گۇلدەر مەن كوك بايراعىمىزدىڭ ۇلكەندى-كىشىلى ۇلگىلەرىن ۇستاعان وسكەمەندىكتەر تاڭ ارايىمەن قالا كوشەلەرىن جايناتىپ جىبەردى. بۇكىل قالانى بىرلىك پەن بەرەكە بەسىگىنە بولەپ تۇرعان قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنىنە ارنالعان سالتاناتتى مەرەكەلىك شەرۋ بولاتىن. شىعىسقازاقستاندىقتار بيىل بىرلىك مەرەكەسىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. 105 ەتنوس وكىلدەرى تۇراتىن ءوڭىردىڭ ىنتىماعى مەن تاتۋلىعى بەكەم ەكەنىن ايشىقتاي تۇسكەن مەرەكەدە «مەن – قازاقستان پاتريوتىمىن!» اتتى مەرەكەلىك شەرۋ ءوتتى. شەرۋگە قاتىسۋشىلار سانىنىڭ كوپتىگى سونشالىق, ولاردىڭ الدى رەسپۋبليكا الاڭىنا جەتكەن ساتتە, سوڭى جەڭىس داڭعىلىندا ەندى قوزعالىپ جاتتى. مەرەكەلىك شەرۋگە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن دوستىق ءۇيىنىڭ مۇشەلەرى, قالاداعى مەكتەپ وقۋشىلارى بەلسەنە اتسالىستى. اسىرەسە, №3, 10, 11, 12, 44 مەكتەپ-گيمنازيالارى جانە ورتا مەكتەپتەردىڭ مۇعالىمدەرى مەن وقۋشىلارى وقۋدا عانا وزات ەمەس, قوعامدىق ومىرگە دە بەلسەنە قاتىسىپ كەلەدى. ءجاسوسپىرىم شەرۋشىلەر ساپىن «نازارباەۆ زياتكەرلىك» مەكتەبى, «ءۇمىت» بالالار ءۇيى جانە سپورت مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارى دا تولىقتىرا ءتۇستى. سونىمەن بىرگە, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قۇرىلىمدار, وڭىردەگى بەلدى كاسىپورىنداردىڭ ۇجىمدارى دا اتالعان شەرۋگە قاتىستى. سالتاناتتى شەرۋ سوڭى ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمدارى دايارلاعان مەرەكەلىك كونتسەرتكە ۇلاستى. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». پاۆلودار جالپى, وبلىستىڭ اۋىل, قالا­لارىندا 24 ساۋىردەن باستالعان كونتسەرتتەر, كورمەلەر, فەستيۆالدار, ادەبي كەشتەر, كەزدەسۋلەردىڭ تاقىرىپتارى تۇگەلدەي وسى بۇگىنگى كۇنى وبلىس ورتالىعىندا وتكەن «ءبىر ەل, ءبىر بولاشاق, ءبىر مۇددە!» مەرەكەلىك باعدارلاماسىمەن جالعاستى. وبلىس ورتالىعىندا ورتالىق الاڭ قىزىلدى-جاسىلدى تۇسكە ورانىپ, كوكتەممەن بىرگە قۇلپىرىپ تۇر. اۋا رايى دا جىلىنىپ, كوكتەن كۇن شۋاق شاشتى. مەرەيلى مەرەكە مەيىرىمى ەل بىرلىگىنىڭ, تاتۋلىعىنىڭ جارقىن كورىنىسىن اسقاقتاتقانداي. ورتالىق الاڭعا قاراي اسىعا, قۋانا اعىلعان حالىقتىڭ دوستىق, بىرلىك مەرەكەسىنە دەگەن قالىپتاسقان شىنايى پاتريوتتىق كوزقاراستارىن بايقايسىز. قولدارىندا گۇلدەر, شارلار كوتەرگەن بالا-شاعاسىن, وتباسىن ەرتكەن قالا حالقى اشىق-جارقىن قۋانىشتا. مەرەكە قارساڭىندا وبلىستاعى ەتنومادەني بىرلەستىكتەردە ەلدىك, بىرلىك باعىتىنداعى اتقارعان قىزمەتتەرى ءۇشىن ارنايى گرانتتار بەرىلدى. ەندى, مىنە, ءتۇرلى ەتنومادەني بىرلەستىكتەر «ىنتىماق داستارقانى» دەپ اتالاتىن ۇلتتىق تاعامدار فەستيۆالىن جاساپ, الاڭعا جينالعان جۇرتشىلىقتى قازاقى ءداستۇر بويىنشا ءدام اۋىز تيۋگە شاقىردى. – ءبىز ومىرىمىزگە تىنىشتىق سىيلاعان قازاق حالقىنا ريزامىز. قيىن كەزدە ءبارىمىزدى باۋىرىنا باس­تى. بىرلىككە جەتەر ەشتەڭە جوق. كوپ بىرىكسە, كوككە دە قول جەتەر دەگەن وسى! – دەيدى چەشەن-ينگۋش ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى ماريام بايرامقۇلوۆا. مەرەكە سوڭى كەشكىلىك ەرتىس وزەنى جاعالاۋىندا «دوستىق اندەرى» ويىن-ساۋىق دۋمانىنا جالعاستى. فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان». سۋرەتتى تۇسىرگەن ۆالەري بۋگاەۆ. پەتروپاۆل جۇزدەرى جادىراڭقى, اسەم كيىنگەن, قولدارىنا قىزىلدى-جاسىلدى شار ۇستاعان بالالارى مەن نەمەرەلەرىن جەتەلەگەن قالا تۇرعىندارى ورتالىق الاڭعا جينالا باستادى. باستى مەرەكە وتەتىن جەر دە ەرەكشە بەزەندىرىلگەن. ءبىر كەزدە ەكپىندى اۋەن ويناپ قويا بەرىپ ەدى, «ەسىل» مەيرامحاناسى الدىندا قاز-قاتار تۇرعان كولوننا العا قاراي جىلجي جونەلدى. كەرەمەت كورىنىس! ارقايسىسى «ماڭگىلىك ەل», «جاسىل ەل», «ەتنو-مادەني بىرلەستىكتەر», «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى» سەكىلدى سيمۆوليكالىق اتاۋلاردى يەلەنىپ, بەيبىت ءومىر تىنىشتىعىن, بىرلىك-دوستىقتى, باقىتتى دا جازيرالى شاقتى ايشىقتاعان كۇيى كوشە بويلاپ ءجۇرىپ كەتتى. ولاردىڭ سوڭىنان كوپشىلىك قاۋىم ىلەستى. قىزىلجار وڭىرىندە قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنىنە ارنالعان «قازاقستان–دوستىقتىڭ بەرەكە تۇعىرى» اتتى ادەبي-مۋزىكالىق كومپوزيتسيا, مەرەكەلىك كومپوزيتسيا وسىنداي اسقاق لەپپەن, شاتتىقتى كوڭىلمەن باستالدى. سالتاناتتى شارانى وبلىس اكىمى سامات ەسكەندىروۆ اشىپ, پەتروپاۆلدىقتارعا جاقسى تۇرمىس, ەكپىندى ەڭبەك تىلەدى. قالانىڭ ءار جەرىندە ورىن تەپكەن الاڭقايلاردا قۇلاق قۇرىشىن قاندىراتىن اسەم ءان, كۇمبىرلەگەن كۇي ورىندالىپ, شۋاقتى مەيرامنىڭ جالعاسىپ جاتقانىن پاش ەتتى. دەمالىس جانە مادەنيەت ساياباعىندا «ارديس» جاس­تار ورتالىعى ويىن-ساۋىق مەرەكەسىن ۇيىمداستىرسا, بۇلدىرشىندەر اسفالتقا ءارتۇرلى سۋرەتتەر سالىپ, ءبىر جاعىنان, اۋىل شارۋاشىلىعى جارمەڭكەسىنە جينالۋشىلار دا كوپ بولدى. «دوستىق داستارقانى» شاراسى اياسىندا وبلىستا تۇراتىن ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ ۇلتتىق تاعامدارى ۇسىنىلىپ, سالت-داستۇرلەرى كورسەتىلدى. بارلىق شارا مازمۇندىلىعىمەن, قىزىقتىلىعىمەن ەستە قالدى. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان». تالعات تانىباەۆ. تاراز قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى مەرەكەسى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى جاڭاشا سيپاتقا يە بولدى. ويتكەنى, بىرلىك پەن ىنتىماق, دوستىق پەن تۋىسقاندىق بۇگىندە كوپۇلتتى قازاقستاننىڭ قارقىندى دامۋىنىڭ كەپىلى. بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ المايتىن قامالى, شىقپايتىن شىڭى, اسپايتىن اسۋى جوق. ايتۋلى مەرەكەنى جامبىلدىقتار كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇيدە اتاپ ءوتىپ, تاراز قالاسىنىڭ «دوستىق» الاڭىندا وتكەن مەرەكەلىك شەرۋدىڭ سوڭى ۇلتتىق جانە سپورتتىق ويىندار, ونەر مايتالماندارىنىڭ كونتسەرتى مەن كوپشىلىك سەرۋەنگە ۇلاستى. ۇلتتار اراسىنداعى بەيبىت تە بەرەكەلى ءومىر ءوڭىردىڭ دەموگرافيالىق احۋالدىڭ جاقسارۋىنا دا وڭ ىقپالىن تيگىزىپ وتىر. مەرەيلى مەرەكە كۇنى جامبىل وبلىسىندا 75 ءسابي دۇنيە ەسىگىن اشتى. ونىڭ ىشىندە 5 وتباسى ەگىز بالا ءسۇيىپ, قۋانىشقا كەنەلدى. تاريحى تەرەڭ اۋليەاتا جەرىن بۇگىندە 80-نەن استام ۇلت پەن ۇلىس ورتاق وتانىم دەپ بىلەدى. جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆ اۋليەاتا جۇرتىن بەرەكە باستاۋى بولعان بىرلىك مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاپ, ۇلتتار دوستىعىنىڭ نىعايا بەرۋىن تىلەدى. اسىرەسە, ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ جۇپتاسا بيلەپ, ءتۇرلى-ءتۇستى لەنتالارمەن «دوستىق شاڭىراعىن» كەستەلەۋى قازاق دالاسىنداعى ىنتىماقتى پاش ەتكەندەي. ونەر ءاربىر ۇلتتى ءبىر-بىرىنە جاقىنداستىراتىن, تەڭەستىرەتىن قۇدىرەتتى كۇش قوي. سوندىقتان دا مەرەكەدە ءتۇرلى تىلدە ايتىلعان ءاندى دە, ءتۇرلى ۇلتتار بيلەگەن ءبيدى دە ەشكىم جاتىرقاعان جوق. قايتا كوپتىڭ كوڭىلى دوستىقتىڭ ارناسىندا توعىستى. مەرەكە كەشكىلىك ونەر جۇلدىزدارىنىڭ كونتسەرتىنە ۇلاسىپ, جاس­تار ءوزارا بي جارىستىردى. ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان». تالدىقورعان قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى ەلىمىزدە قالىپتاسقان ءداستۇر جالعاسىپ, جەتىسۋ جەرىندە دە جالپىحالىقتىق مەرەكەگە اينالدى. ىنتىماعى جاراسقان جاميعاتتىڭ قۋانىشىن تابيعات-انا دا قۇپ كورىپ, التىن كۇن نۇرلى شۋاعىن بارىنشا توگىپ تۇردى. اۋادا ءلۇپ ەتكەن جەل جوق. ەل رازى. كوڭىلدەرى حوش. تالدىقورعانداعى ورتالىق الاڭدا الماتى وبلىسىندا تۇراتىن 101 ەتنوس وكىلدەرىنەن قۇرالعان ونەرپازدار ونەرىنىڭ تاماشالىعى سول – ورتالىق الاڭنىڭ ءبىر بۇيىرىنەن باستاپ, سپورت ويىندارى دۋمانداتسا, فوتو الەمى, سۋرەتكە ءتۇسىرۋ ءراسىمى, «جەتىسۋ – دوستىق مەكەنى» اتتى كوركەمسۋرەت مەكتەبى وقۋشىلارىنىڭ كورمەسى, «قازاقستان – دوستىقتىڭ التىن بەسىگى» اياسىندا ىقشامدالا تىگىلىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمەن سىقاسقان ءارى اس مازىرلەرى تولتىرىلعان داستارقاندارىن جايعان ەتنومادەني بىرلەستىكتەر ۇيلەرى, «ماڭگىلىكتىڭ ىرگەسى – دوستىق پەن بىرلىك» اتتى مەرەكەلىك كورىنىستەر رەتىمەن تىزىلە وزىندىك ادەمى ءبىر ۇيلەسىم تاپتى. تاعى ءبىر ايتا كەتەر جايت – ءار ەتنوس وكىلدەرىنىڭ بۇلدىرشىندەرى وزدەرىنە عانا جاراسىپ, ارلەندىرىپ جىبەرەتىن ۇلتتىق كيىمدەرىن مالىنتا كيىپ شىعىپ, اسەم اندەرىن اۋەلەتىپ, عالامات بيلەرىن بيلەگەندە تاماشالاپ تۇرعان حالىقتىڭ پەيىلى مەن نيەتىنەن ەلباسىنىڭ «بۇل توي تويلايتىن ەمەس, وي ويلايتىن مەرەكە» دەگەن ۇلاعاتىن وقىپ, ەستىدىك. البەتتە, بۇل قۋانارلىق ۇعىم ەمەس پە؟! سالتاناتتى شارادا مەملەكەتتىك ءانۇران شىرقالىپ, تىڭدالعان سوڭ, الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اڭسار مۇساحانوۆ ءدۇيىم جۇرتتىڭ الدىنا شىعىپ, قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى. قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى مەرەكەلىك كونتسەرتپەن جالعاستى. نۇربول الدىباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان». شىمكەنت بيىلعى 1 مامىرعا وڭتۇستىك ءوڭىرى الدىن الا ايرىقشا دايىندالدى. تەكتى ءتورىڭىز تۇركىستاندا «ىرىس الدى ─ ىن­تىماق» قوعامدىق فورۋمى مەن وقو قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءبىر­لەس­كەن ۇلكەن جيىنى «تۇراقتىلىق تۇعى­رى ─ تاتۋلىق» تاقىرىبىندا ءوتتى. شىم­كەنتتە ەتنومادەني بىرلەستىكتەر جاستار قاناتتارىنىڭ «مەنىڭ ەلىم» اتتى دوستىق فەستيۆالى, ءتۇرلى بايقاۋلار ۇيىم­داستىرىلدى. قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى وبلىس ورتالىعىنداعى بارلىق ساياباقتار مەن الاڭداردا كونتسەرتتەر, قويىلىمدار, سەيىل-سەرۋەندەر تاڭەرتەڭنەن باستالدى. ءال-فارابي الاڭى ەرەكشە كوركەم كۇي­گە ەنگەن. ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ تاقىرىپتىق كورمەسىن جۇرتشىلىق قىزىعا تاماشالادى. وبلىستىق تەاتر الدىندا ءۇش بولىكتەن تۇراتىن «ماڭگىلىك ەل» باعانى زورايادى. الپىس جىگىت شىعىپ ونەر كورسەتتى. قۋاتتى ەل ماقساتىنىڭ تاريحى بايان ەتىلىپ, توعىز بىردەي «التىن ادام» ارنايى كومپوزيتسيا ورىندادى. تەاترلاندىرىلعان تاماشا كو­رى­نىس­تەردە قازاق ەلىنىڭ بۇكىل تاريحى بەي­نەلەندى. جىبەك جولى دا, ۇلى كوش تە بار. قازاق جەرىنە قونىس اۋدارعان ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ تاعدىرى دا بار. قازاقتاردىڭ قوناقجايلىعى, مەيىرباندىعى دا بار. تاۋەلسىزدىك تاعىلىمى تەرەڭ مازمۇندا جەتكىزىلدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى – ەلباسىنىڭ كورەگەن يدەياسى ەكەنى ايقىن كورىنىس تاپتى. مىنە, ماڭگىلىك باعاننىڭ باسىندا ماڭگىلىك ەل سيمۆولى پايدا بولدى. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى, قۋاتتى ەل مۇراتى پاش ەتىلدى. شاڭىراق كوتەرىلىپ, ۋىقتار تارتىلدى. الاڭ تولى جۇرتشىلىقتى ءوڭىر باسشىسى اسقار مىرزاحمەتوۆ, تۇرىك ەتنومادەني ءبىر­لەس­تىگىنىڭ توراعاسى لاتيفشا اسانوۆ, م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ ستۋدەنتى ديا­نا مەرسيەۆا قۇتتىقتادى. ەتنومادەني ءبىر­لەستىكتەر توراعالارىنا وبلىس اكىمىنىڭ گرانتتارى تاپسىرىلدى. مەرەكەلىك كونتسەرت قويىلىمى دا ەرەكشە قىزىقتى, ءمان-ءمانىستى بولدى. مارحابات بايعۇت, «ەگەمەن قازاقستان».