ءوز زامانىنىڭ پەرزەنتى

وتان الدىنداعى بورىشىمدى وتەپ, اسكەر قاتارىنان ورالعانىمدا جارقىن قاباقپەن قۇشاق جايا قارسى العان اعالاردىڭ ءبىرى قورقىت بايزاقوۆ بولاتىن. جاسىنىڭ ۇلكەندىگىنە قاراماستان باۋىرىنا تارتىپ, قاتارىنان قالدىرعان جوق. ول كەزدە جاس جىگىتتەر ءۇشىن ۇلكەندەردىڭ جانىندا ءجۇرۋ ۇلكەن قۇرمەت ەدى. جاتىرقاماي, اينالاسىنداعى جولداستارىمەن تانىستىرىپ, ورتالارىنداعى قۋانىشتار مەن كەزدەسۋلەردەن قالدىرماۋعا تىرىستى. كىشىگە ىزەت كورسەتىپ, اعالىق قامقورلىعىن اياماعان ابزال ازاماتپەن وسىلاي تانىستىم. تەز ارالاسىپ, باۋىرلارداي بولىپ كەتتىك. قورقىت بايزاق ۇلى قاراپايىم, كىشىپەيىل, قانداي ءىس بولماسىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن تىندىرىمدى ازامات ەدى. مىنەزى تىك ءارى كەڭ-ءتىن. وتباسىندا جايلى, بالالارىن ەڭبەكقور, ۇقىپتى ادال بولۋعا تاربيەلەدى. ءوزى دە قانداي ىستە بولماسىن تياناقتى, مۇقيات بولدى. كەيىن مەن ءبىلىم ىزدەپ, اۋىلدان جىراق كەتتىم. وقۋىمدى اياق­تاپ ەلگە كەلسەم قورقىت باي­زاق ۇلى ماحامبەت اۋداندىق قار­جى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەكەن. ساعىنىسىپ كورىسىپ, سىيلاس­تىعىمىز بۇرىنعىدان بەتەر ارتا ءتۇستى. ودان سوڭ اعامىز جەرگىلىكتى  جوسپارلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, 1952-1965 جىلدارى چكالوۆ اتىنداعى كەڭشاردىڭ پارتبيۋرو حاتشىسى, سارايشىق سەلولىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى جۇمىستارىن ابىرويمەن اتقاردى. 10 جىل بويى «1 ماي» كەڭشارىنىڭ كادر ءبولىمىن باسقاردى. سوعىستا بولعان ەر-ازامات­تاردىڭ سۇيسىنەرلىك ەرەكشە قاسيەتى – قان مايدانداعى ەر­لىكتەرىن ايتىپ ماقتانبايتىن. ءوزىم دە ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىستىم. بىراق, ساربازدارمەن اڭگىمە بولا قالعاندا «مەن ءسويتتىم», «مەن ءبۇيتتىم» بولماسا «مەن تانك جاردىم» دەيتىن اڭگىمەلەر ەستىلگەن ەمەس. قورقىت اعا دا بىرەۋ ادەيىلەپ سۇراماسا, سوعىس تۋرالى اشىلىپ ايتا بەر­مەيتىن. ايتپەسە, اعا­مىزدىڭ كە­ۋدەسىنە تاققان «قىزىل جۇل­دىز», جاۋىنگەرلىك «قىزىل تۋ» وردەندەرىنە, «ەرلىگى ءۇشىن», «بەر­­لين قالاسىنداعى شايقاسقا قا­­تىسقان ءۇشىن», «ۆارشاۆا جانە كەنيگسبەرگ قالالارىن جاۋدان بوساتقانى ءۇشىن» مەدالدارىنا, ۋكراينا جانە بەلورۋسسيا ماي­داندارىنداعى, ەرلىك ىستەرىنە ماقتانىپ, كوكىرەك كوتەرۋىنە ابدەن بولاتىن ەدى. جانە ول ءوزى سوعان لايىقتى دا بولاتىن. ەسەسىنە, قورقىت بايزاقوۆتىڭ ەرەن ەرلىكتەرىن ەل اڭىز ەتىپ ايتىپ ءجۇردى. قاتارداعى جاۋىنگەر بولىپ قانتوگىس ۇرىستارعا ارا­لاسقان اعامىزدىڭ نەبىر تار جول, تايعاق كەشۋدى باستان وتكەرگەنىن بىلەتىنبىز. ول ەلىنىڭ ابىرويى مەن بوستاندىعىن قانىمەن, جانىمەن قورعاي ءبىلدى. قايتپاس قايسار جاۋىنگەر كەيىن وفيتسەرلىك كۋرستى ءتامامداپ, روتا باسقاردى, ۇرىستارعا ارالاستى. قيىندىقتان قايمىقپاي جول تابا بىلەتىن كوماندير اتاندى. ۇرىستاردا ەكى رەت جاۋ وعى ءتيىپ, قاتتى جارالانسا دا قايتادان قاندى شايقاستارعا كىردى. ونىڭ باتىلدىعى تۋرالى 1050-اتقىشتار پولكىنىڭ كومانديرى, مايور كۋل­چي: «جولداس بايزاقوۆتىڭ باسقا­رۋىنداعى ۆزۆود 1944 جىلدىڭ 29 ماۋسىمىندا قارسىلاستارعا وق جاۋدىرا وتىرىپ, جاۋدىڭ 13 سولداتىن جويدى. ول ءوزىنىڭ باتىل دا ەرجۇرەك ىستەرىمەن جانە شەبەر باسقارۋشىلىعىمەن پولك­تىڭ دنەستر وزەنىنىڭ وڭ جاعالاۋىن ازات ەتۋىنە ۇلكەن كومەك كورسەتتى. ق.بايزاقوۆتىڭ بۇل ەرلىگى «قىزىل جۇلدىز» وردەنىمەن ناگرادتالۋعا ابدەن لايىق», – دەپ جازدى. سوعىستان اعا لەيتەنانت بولىپ ورالىپ, وڭىرىنە جاۋىن­گەرلىك ءۇش وردەندى قاداپ قايت­قان سولدات, ءسىرا, وسال ەمەس شىعار. ايتا بەرسە, قورقىت بايزا­قوۆتىڭ ازاماتتىق, ەرلىك ىستەرى وتە كوپ. سوعىستان كەيىنگى كەزدە دە اعا­مىزدىڭ اتى قارا قىلدى قاق جارعان ادىلدىگىمەن, دۋالى اۋىز وسيەتتەرىمەن جانە ۇلاعاتتى سوزدە­رىمەن شىقتى. اسىرەسە, جاستار جاعى كوبىرەك جينالعاندا قوعامدا بولىپ جاتقان كەلەڭسىزدىكتەردى سول ۋاقىتتا-اق ءدوپ باسىپ ايتىپ وتىراتىن. بۇگىندە قاراپ وتىرىپ تاڭىرقايمىن. – ادام ءوز اتىن كىسىلىكپەن, ىزگى­لىكپەن شىعارادى. كىسىلىككە قوناقجايلىلىق, جومارتتىق جاتادى. ال, ىزگىلىك – ادامدى العىسقا بولەيتىن, ءوزىڭ ولسەڭ دە اتىڭدى ولتىرمەيتىن ەرەكشە قاسيەت. ادام بولامىن دەسەڭدەر, اينالايىندار, اباي اتالارىڭ ايتپاقشى, جا­ماندىق اتاۋلىدان الىس بولىڭ­دار. جاماندىقتىڭ دا ءتۇرى كوپ. مىسالى, اشۋ – اقىلدىڭ جاۋى. ال, قورقاقتىق ەزدىككە جەتەلەيدى, قورقاقتىقتىڭ جولداسى – ۇرەي, بۇعان كەشەگى سوعىس كەزىندە كوزىمىز انىق جەتتى. جاعىمپازدىق تا سول قورقاقتىقتىڭ اعايىنى. ەرىنشەكتىك پەن جالقاۋلىق – ادامنىڭ اياعىن باستىرماس, كوزىن اشتىرماس, ەڭسەنى باسىپ, جۇنجىتەتىن اۋرۋ. كىسى بولامىن دەسەڭدەر, كۇنشىلدىكتەن قاشىق جۇرىڭدەر. قۇماردىڭ ق ۇلى بولۋدان ساق بولىڭدار! قۇماردىڭ قۇرتى – اقشا مەن اراق, – دەپ ۇنەمى ايتىپ ءجۇرۋشى ەدى. قورقىت بايزاقوۆتى بىلەتىندەر «ۇلكەن جۇرەكتى ازامات ەدى», «جومارت جان ەدى» دەپ ءالى كۇنگە دەيىن قۇرمەتپەن ەسكە الىپ وتىرادى. «تاۋ الىستاعان سايىن بيىكتەي بەرەدى» دەگەندەي, ءاز اعانىڭ اسقاق تۇلعاسى مەن ەرلىك ىستەرى, ازاماتتىق بولمىسى مەن پاراساتتى بەينەسى ۋاقىت وتكەن سايىن زورايىپ كەلەدى. ورىنعالي قاراساەۆ, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى, اتىراۋ وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى.