اسكەري قاۋىپسىزدىكتىڭ نەگىزگى اسپەكتىلەرى
قۇرلىق اسكەرلەرىنەن, اۋە قورعانىسى كۇشتەرىنەن جانە اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنەن تۇراتىن قارۋلى كۇشتەردىڭ ءۇش ءتۇرلى قۇرىلىمى جەتىلدىرىلۋدە. «وڭتۇستىك», «شىعىس», «باتىس» جانە «استانا» وڭىرلىك قولباسشىلىقتارى وزدەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىك ايماقتارىندا جەتكىلىكتى اسكەري توپتاردىڭ قالىپتاسۋىن قامتاماسىز ەتەدى. دەسانتتىق-شابۋىلداۋ اسكەرلەرى جوعارعى باس قولباسشىنىڭ رەزەرۆى رەتىندە قويىلعان مىندەتتەردى كەز كەلگەن باعىتتا ورىنداۋعا دايىن.
پرەزيدەنت جارلىعىمەن قارۋلى كۇشتەردىڭ قۇرىلىمىندا ارنايى وپەراتسيالار كۇشتەرىنىڭ قولباسشىلىعى قۇرىلدى. ولارعا قورعانىس جانە اسكەري قاۋىپسىزدىك جونىندەگى ارنايى مىندەتتەردى شەشۋ, تەرروريزمگە قارسى وپەراتسيالارعا قاتىسۋ جانە زاڭسىز قارۋلى قۇرالىمدارعا قارسى ءىس-قيمىل جاساۋ مىندەتتەرى جۇكتەلدى.
مەملەكەت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جالپى جۇيەسىندە ۇلكەن ءرول اتقاراتىن اۋماقتىق اسكەرلەردىڭ دايىندىعىن ارتتىرۋ بويىنشا دا قارقىندى جۇمىستار جۇرگىزىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن اۋماقتىق قورعانىستى ۇيىمداستىرۋدىڭ جالپى مىندەتتەرى مەن جۇيەسى بەكىتىلدى. اۋماقتىق قورعانىس تاپسىرمالارىن بىرلەسىپ ورىنداۋ كەزىندە اسكەري باسقارۋ ورگاندارى وكىلەتتىكتەرىنىڭ اراجىگى اجىراتىلىپ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل ءتارتىبى ايقىندالدى.
اۋماقتىق اسكەرلەردى جابدىقتاۋ نورمالارى بەكىتىلدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن اۋماقتىق اسكەرلەردىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ بىلىكتىلىگى ارتتىرىلدى. جاتتىعۋلار, كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋلار, اسكەري وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى وتكىزىلدى. اۋماقتىق قورعانىس اسكەرلەرى قازاقستاننىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىك جۇيەسىنىڭ پارمەندى قۇرالىنا اينالۋى ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارى جاسالىپ جاتىر دەۋگە بولادى.
اسكەري ۆەدومستۆو قىزمەتىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – وق-دارىلەردى قاۋىپسىز ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ. بۇل ماسەلەلەر تىيىم سالىنعان ايماقتار مەن اۋدانداردى زاڭنامالىق بەكىتۋدە, سونداي-اق «قاۋىپسىز ەل» ۇلتتىق جوباسىندا كورىنىس تاپتى. ول وق-دارىلەردى كادەگە جاراتۋدىڭ بارلىق پروتسەسىن رەتكە كەلتىرۋدى, قاۋىپسىزدىكتىڭ ءتيىستى دەڭگەيىمەن ساقتاۋ بازالارىن سالۋدى جانە تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋدى كوزدەيدى. ساقتاۋ ورىندارى ەلدى مەكەندەردەن قاۋىپسىز قاشىقتىقتا ورنالاسادى. بۇل جوبا ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. سول سەبەپتى ءبىز ءۇشىن بۇل ءسوزسىز باسىمدىق بولماق.
باستى نازاردا – ۇيلەستىرۋ مەن جاۋىنگەرلىك دايىندىق
بۇگىندە قارۋلى كۇشتەردە جوعارعى باس قولباسشىنىڭ تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە جاۋىنگەرلىك دايارلىق باعدارلامالارىن قايتا قاراۋ, اسكەرلەردى قولدانۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ەنگىزۋ جونىندەگى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. اسكەرگە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ساپالى ورىنداۋ ماقساتىندا قالادا جانە تاۋلى جەرلەردە زاڭسىز قارۋلى قۇرالىمدارعا قارسى ءىس-قيمىل تاسىلدەرى جەتىلدىرىلىپ جاتىر. بۇل رەتتە قورعانىس جانە شابۋىلداۋ سياقتى كلاسسيكالىق ۇرىس تۇرلەرىنە وقىتۋ دا جالعاسا بەرمەك.
بولىمشەلەردى دايارلاۋ تاجىريبەسىنە اتىس داعدىسى بويىنشا جاڭا جاتتىعۋلار ەنگىزىلدى. تاكتيكالىق ساباقتاردا داعدارىستىق جاعدايلاردى جويۋ جانە توتەنشە جاعداي رەجىمىن قامتاماسىز ەتۋ كەزىندە اسكەرلەردى قولدانۋ ماسەلەلەرى پىسىقتالۋدا. ۇشقىشسىز ۇشاتىن اپپاراتتارمەن كۇرەسۋدىڭ ءارتۇرلى ءادىسىن دامىتۋعا دا كوپ كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى.
ەل پرەزيدەنتىنىڭ ءتيىمدى ۆەدومستۆوارالىق ۇيلەستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ, كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ جەدەل جانە اسكەري-تەحنيكالىق ۇيلەسىمدىلىگىن جولعا قويۋ جونىندەگى تاپسىرمالارى شەڭبەرىندە «باتىل تويتارىس – 2022» كەشەندى ۆەدومستۆوارالىق ستراتەگيالىق كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋى ءوتتى.
وقۋ-جاتتىعۋ بارىسىندا مەملەكەتتىك شەكارانى قورعاۋدى كۇشەيتۋ, قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ, اسكەري قاۋىپ-قاتەردىڭ ءورشۋى جاعدايىندا تەرروريزمگە قارسى وپەراتسيا جۇرگىزۋ ماسەلەلەرى پىسىقتالدى.
2022 جىلدىڭ باسىندا «قارۋلى كۇشتەردىڭ 30 جىلدىعىنا – ءبىزدىڭ ەرەن ەڭبەگىمىز» ۇرانىمەن 28 مىڭنان استام وقۋ-جاتتىعۋ جانە جاۋىنگەرلىك اتىستار ۇيىمداستىرىلدى. اسكەري قىزمەتشىلەر پاراشيۋتپەن 3 مىڭنان استام سەكىرۋ جاساپ, تەڭىزگە 185 رەت شىقتى. ۇشقىشتاردىڭ ۇشۋ اۋىسىمدارى 300-دەن اسادى.
قازاقستاندىق اسكەري قىزمەتشىلەر حالىقارالىق فورماتتا ۇقشۇ, شىۇ, ناتو الاڭدارىندا قىتايمەن, پاكىستانمەن, رەسەيمەن, تۇركيامەن, وزبەكستانمەن جانە باسقا دا بىرقاتار مەملەكەتپەن وتكەن وقۋ-جاتتىعۋلارعا قاتىستى.
بۇدان باسقا, جاۋىنگەرلىك وقۋ بارىسىندا باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرالىمداردىڭ بولىمشەلەرىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جانە پراكتيكالىق تاجىريبە الماسۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. جاڭا ەنگىزىلىمدەر قارۋلى كۇشتەر بولىمشەلەرىنىڭ جاۋىنگەرلىك قابىلەتىن ارتتىرۋعا, قولدا بار كۇشتەر مەن قۇرالداردى ءتيىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
تسيفرلاندىرۋ اسەرى: ۋاقىتتى, كۇش پەن قاراجاتتى ۇنەمدەۋ
قارۋلى كۇشتەر قىزمەتىندەگى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى – تسيفرلاندىرۋ. بۇل جۇمىستار «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ءىس-شارالارىن ىسكە اسىرۋعا قاتىسۋ, حالىققا «ەلەكتروندى ۇكىمەت» پورتالى ارقىلى قىزمەت كورسەتۋ, باسقارۋ جۇيەسىن اۆتوماتتاندىرۋ جانە اسكەري ماقساتتاعى اقپاراتتىق جۇيەلەردى ەنگىزۋ سياقتى ءۇش باعىت بويىنشا جۇرگىزىلەدى.
جوعارى بۋىن باسقارماسى مەن قۇرلىق اسكەرلەرىندە دەرەكتەردى بەرۋدىڭ ۆەدومستۆولىق جەلىسىن قۇرۋ اسكەري بولىمدەر مەن مەكەمەلەردى بىرىڭعاي تسيفرلى اقپاراتتىق كەڭىستىككە بىرىكتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قازىرگى ۋاقىتتا اسكەري باسقارۋ ورگاندارى مەن مەكەمەلەردىڭ 41 پايىزى وسى جەلىگە قوسىلعان.
اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيە اسكەردى باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرىپ, شەشىم قابىلداۋ ۋاقىتىن قىسقارتادى. سونداي-اق كۇش پەن قاراجاتتى از شىعىنداپ,تابىسقا جەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ماسەلەن, اۋە قورعانىسى كۇشتەرىندە پلانشەتشىلەردىڭ قول ەڭبەگى تاريحقا اينالدى. جاۋىنگەرلىك قۇرالداردىڭ دايىندىعىن باقىلاۋ, ماقساتتى ءبولۋ جانە شتۋرماندىق مىندەتتەردى شەشۋ باعدارلامالىق-اپپاراتتىق كەشەندەردى قولدانۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
جاۋىنگەرلىك ءىس-قيمىلدار كەزىندە بولىمدەر مەن بولىمشەلەردىڭ مانەۆرىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اۋە قورعانىسى كۇشتەرىن باسقارۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىنىڭ ۇتقىر كەشەندەرى ەنگىزىلىپ جاتىر. مايداندىق, ارميالىق, سونداي-اق كولىك اۆياتسياسىن باسقارۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ارنايى باعدارلامالىق قامتىلىمنىڭ فۋنكتسيونالى كەڭەيتىلەدى.
قارۋلى كۇشتەر رەسۋرستارىن باسقارۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىنىڭ قۇرىلعان اقپاراتتىق جۇيەلەرى دامىپ وتىر. بۇگىندە قولدا بار جانە قۇرىلاتىن انىقتامالىقتار مەن جىكتەۋىشتەردىڭ نەگىزىندە ەسەپتەۋ-جابدىقتاۋ بىرلىكتەرىن قالىپتاستىرۋ پروتسەسى اۆتوماتتاندىرىلدى.
جاۋىنگەرلەردىڭ جەتىستىكتەرى شەبەرلىككە نەگىزدەلگەن
قازاقستان تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان بىتىمگەرلىك پروتسەستەرگە باستاماشىل بولا وتىرىپ, حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك قاعيداتتارىن ۇستانىپ كەلەدى. بۇگىندە قازاقستاندىق كونتينگەنتتىڭ بۇۇ-نىڭ ليۆانداعى بىتىمگەرشىلىك ميسسياسىنا جانە باتىس ساحاراداعى اسكەري باقىلاۋشىلارعا قاتىسۋى جالعاسادى. ءبىزدىڭ اسكەري قىزمەتشىلەر وتە كۇردەلى جاعدايدا وتكەن ازاماتتارىمىزدى كابۋلدان ەۆاكۋاتسيالاۋ وپەراتسياسىنا قاتىستى.
كادرلاردى دايارلاۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسى شەڭبەرىندە بۇكىل اسكەري ماماندىق بويىنشا وقىتۋ جۇزەگە اسىرىلادى. وفيتسەرلەردىڭ, سەرجانتتار مەن ساربازداردىڭ كاسىبي شەبەرلىگى جىل وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ اسكەري قىزمەتشىلەر بارلىق جەردە رۋح كۇشىن, قازىرگى زامانعى, كۇردەلى جاۋىنگەرلىك تەحنيكا مەن قارۋ-جاراقتى مەڭگەرۋدىڭ بەرىك داعدىلارىن كورسەتىپ ءجۇر.
قازاقستاندىق اسكەري قىزمەتشىلەر ارميا حالىقارالىق ويىندارىنا تۇراقتى تۇردە قاتىسا وتىرىپ, جاقسى ناتيجەلەر كورسەتەدى. ماڭىزدى حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق سپورتتىق جارىستار بارىسىندا ارميا سپورتشىلارى جەڭىمپاز بولىپ, 179 التىن, 99 كۇمىس جانە 89 قولا مەدال يەلەندى.
اسكەردەگى قىزمەت – جاۋاپتى پاتريوتتىق ميسسيا
اسكەري قىزمەتشىلەردى الەۋمەتتىك قورعاۋ مەملەكەتتىڭ باستى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ۇكىمەت ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن ورگانداردا, ونىڭ ىشىندە قارۋلى كۇشتەردە ەڭبەكاقى تولەۋدى جۇيەلەندىردى. 2021 جىلى اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ جالاقىسى 35 پايىزعا ءوستى. 2023 جىلعا دەيىن بۇل كورسەتكىش ورتا ەسەپپەن 60 پايىزعا ارتپاق.
نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرگە رەزەرۆتەگى قىزمەتكە, اسكەري قىزمەتشىلەردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋگە, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋعا جانە باسقا دا وزەكتى ماسەلەلەرگە قاتىستى بىرقاتار وزگەرىس پەن تولىقتىرۋ ەنگىزىلدى.
جەرگىلىكتى اتقارۋشى جانە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, سوعىس جانە قارۋلى كۇشتەر ارداگەرلەرىمەن بىرلەسىپ, جاستارعا اسكەري-پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا مەرزىمدى قىزمەتتەگى اسكەري قىزمەتشىلەردى دايارلاۋدى ۇيىمداستىرۋ جولعا قويىلدى. جاستار ارمياداعى قىزمەت ەلدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ كونستيتۋتسيالىق بورىشى عانا ەمەس, سونداي-اق جاۋاپتى پاتريوتتىق ميسسياسى ەكەنىن تۇسىنەدى.
بۇگىنگى تاڭدا ءوز ءومىرىن اسكەري ماماندىقپەن بايلانىستىرعىسى كەلەتىن جاستار سانىنىڭ ءوسۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس. ولار اسكەري ماماندىقتىڭ قىر-سىرىن تاباندىلىقپەن زەرتتەپ, زاماناۋي تەحنيكا مەن قارۋ-جاراقتى يگەرىپ, وقۋ-جاتتىعۋلاردا جاۋىنگەرلىك ماشىق پەن شەبەرلىكتەرىن پاش ەتە ءبىلدى.
مۇنداي ءۇردىستى بارىنشا قولدايمىز. سوندىقتان قاجەت بولعان جاعدايدا اسكەري قىزمەتشىلەرىمىز ەلدىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى مەن ەگەمەندىگىن قورعاۋ جونىندەگى مىندەتتەردى ابىرويمەن ورىندايتىنىنا سەنىم مول.
مارات قۇسايىنوۆ,
قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى –
قارۋلى كۇشتەر باس شتابىنىڭ باسشىسى,
گەنەرال-لەيتەنانت
