اۋقىمدى ىستەر ارناسى

پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەشەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس جەكەشەلەندىرۋدىڭ ەكىنشى تولقىنىن جۇزەگە اسىرۋ جانە ەل ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيالار تارتۋ, بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەكتى شارالارىن ىسكە قوسۋ سەكىلدى ماڭىزدى ماسەلەلەر قارالدى. قارالعان ماسەلەلەردىڭ ءمانىسىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى حالىققا جەتكىزۋ ءۇشىن ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنە بۇل جولى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيا­لار ءمينيسترى اسەت يسەكەشەۆ, ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ, وڭىرلىك دامۋ ءمينيسترى بولات جامىشەۆ جانە «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق باسقارما مۇشەسى – باسقارۋشى ديرەكتور نۇرلان راحمەتوۆ كەلدى. اۋەلگى ءسوز كەزەگىن العان ءا.يسە­­كە­شەۆ ەل ەكونوميكاسىنا ينۆەس­تيتسيالار تارتۋ ماسەلەسىنە توقتا­لىپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە قولعا الىنىپ, قازىر بەلسەندى سيپاتقا يە بولىپ وتىر­عان يندۋستريالاندىرۋ باعدار­لاماسىن تولىق مانىندە جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن اتالعان ماسەلە­نىڭ ماڭىزى وتە ۇلكەن. دەگەنمەن, سوڭعى ۋاقىتتارى بۇكىل الەم بويىنشا العاندا ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىكتىڭ تومەندەپ كەتكەن­دىگى انىق بايقالىپ وتىر. وعان الەمنىڭ ءىرى وڭىرلەرىندە داع­دا­رىستى جاعدايلاردىڭ ورىن العاندىعى سەبەپ بولۋدا. بۇۇ دەرەك­تەرى بويىنشا, تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستي­تسيا تارتۋ ءجونى­نەن قازاقستان 2012 جىلى العاشقى 20 ەلدىڭ قاتارىنا كىرگە­نىمەن بۇل ماسەلەدەگى ىركىلىس ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە سەزىلۋدە. وسىعان باي­لا­نىستى مەملەكەت باسشىسى ەل ەكونو­ميكاسىنا ينۆەستيتسيا تارتۋعا ەرەكشە ءمان بەردى. وسىعان قولايلى جاع­­داي­لار تۋعىزۋدى ۇكىمەتكە مىندەت­تەدى. ۇكىمەت ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىنىڭ جوباسىن ءازىر­لەپ, وسى وتىرىستا قاراعان ەكەن. ءا.يسە­كەشەۆتىڭ ايتۋىن­شا, وتاندىق ەكونوميكاعا شەتەل­دىك ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ جونىندەگى جۇمىستار اتال­عان جوسپارعا سايكەس ەكى باعىتتا جالعاساتىن بولادى. «سونىڭ ءبىرىنشىسى – ەل ىشىندەگى ينۆەستي­تسيالىق احۋالدى ودان ءارى جاقسار­تۋ. بۇل باعىت بويىنشا بىرقا­تار ىنتالاندىرۋ شارالارى قولدانىلماق. ەكىنشى باعىت – ءىرى ينۆەستورلاردى, سونىڭ ىشىندە ترانسۇلتتىق كومپانيالاردى تارتۋ. بۇل ماقساتتا ءبىز نەگىزگى ەلدەر مەن سالالاردى ايقىنداپ الدىق. قاجەتتى شارالاردىڭ ءبارى بەلگى­لەندى. بۇل جوسپار جاقىندا عانا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە جولداندى. ول قابىلدانعاننان كەيىن بىردەن جۇمىسقا كىرىسەمىز. بۇل رەتتەگى ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – قازاقستاندى وڭىردەگى ەڭ مىقتى حابقا اينالدىرۋ», دەدى ءا.يسەكەشەۆ. ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوس­پارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ ءوز سوزىندە اتالعان ماسەلەنى ودان ءارى ناقتىلاي ءتۇستى. سونىڭ ىشىندە ينۆەس­تورلاردى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن شارالار توپتاماسى ازىرلەنگەندىگىن ايتىپ ءوتتى. بۇل شارالاردا ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزعا قارجى سالعان ينۆەستورلارعا ولاردىڭ شىعىنىنىڭ ءبىر بولىگىن جابۋ ءۇشىن كومەك كورسەتىلەتىندىگىن اتاپ كورسەتتى. ول كومەكتەر قۋات تاسىمالداۋشىلارعا جانە ءونىمدى جەتكىزۋ بويىنشا تاسىمالداۋعا كەتكەن شىعىنداردىڭ ءبىر بولىگىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن كورسەتىلمەك. سونىمەن قوسا, شەتەلدىك جۇ­مىس كۇشىن تارتقىسى كەلەتىن ينۆەس­تور­لارعا كۆوتادان تىس جانە رۇقسات الماي-اق ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ بۇكىل كەزەڭىندە جانە نىساندى ىسكە قوسقان سوڭ, ءبىر جىل كولەمىندە شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋ قۇقىقتارى بەرىلمەك. مۇنىڭ سىرتىندا ينۆەستورلار 10 جىل مەرزىمگە دەيىن قوسىمشا قۇن سالىعىن تولەۋدەن بوساتىلادى, ولارعا نىساندى ىسكە قوسقاننان كەيىن جۇمساعان كۇردەلى قارجى شىعىن­دارىنىڭ ءبىر بولىگىن وتەۋ بويىنشا مەملەكەت تاراپىنان ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديا بەرىلەتىن بولادى. سونداي-اق, ە. دوساەۆ جەكەشە­لەن­دى­رۋدىڭ ەكىنشى تولقىنىن جۇزەگە اسىرۋ شارالارىنا دا توقتالىپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇكىمەت وتىرى­سىندا 2014-2016 جىلدارعا ارنال­عان جەكەشەلەندىرۋدىڭ كەشەندى جوس­پارى شەڭبەرىندە باسەكەلەستىك ورتاعا تاپسىرىلاتىن كاسىپورىندار مەن نىسانداردىڭ تىزبەسى انىق­تال­عان. جەكەمەنشىككە تاپسىرىلا­تىن مۇنداي ۇيىمداردىڭ ىشىندە كوم­مەر­تسيالىق سيپاتتاعى عىلىمي مەكەمەلەر, شيپاجايلار, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى, كۇزەت مەكەمەلەرى بار. وسىنداي ۇيىمداردى جەكەشەلەندىرۋ ءناتي­­جەسىندە رەسپۋبليكالىق مەنشىك­تەگى نىساندار سانى 28 پايىزعا قىس­قاراتىن بولادى. «تۇتاستاي العاندا رەسپۋبليكا بويىنشا باسەكەلەستىك ورتاعا 782 كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور ۇيىمدارى بەرىلەدى. ولاردى جەكەمەنشىككە تاپسىرۋ رەت-رەتىمەن جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلادى. ماسەلەن, 2014 جىلى 101 ۇيىم, 2015 جىلى – 50, 2016 جىلى 26 ۇيىم جەكە سەكتورعا شىعارىلادى. مۇنىڭ سىرتىندا 380 ۇيىمعا قايتا قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ولاردىڭ كەيبىرەۋىنىڭ جويىلۋى دا مۇمكىن», دەپ اتاپ كورسەتتى ە. دوساەۆ. «سامۇرىق-قازىنا» وكىلى نۇر­لان راحمەتوۆ وسى قور بويىنشا جەكە­شەلەندىرىلەتىن ۇيىمدار جايى­نا توقتالىپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان قوردان 223 ۇيىم جەكە سەك­تورعا تاپسىرىلىپ, مۇنداعى كاسىپ­ورىندار سانى 37 پايىزعا دەيىن قىس­قاراتىن بولادى. وڭىرلىك دامۋ ءمينيسترى ب.جامىشەۆ بيزنەسكە قولداۋ كورسە­تۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەكتى شارالارىن جۇزەگە اسىرۋ جوس­پارى ۇكىمەت وتىرىسىندا ماقۇل­دان­عاندىعىن ايتىپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باس­شىسى ن.نازارباەۆتىڭ بۇل ماسەلە جونىندەگى ۇكىمەتكە بەرگەن باستى تاپسىرماسى بيزنەسكە قول­داۋ كورسە­تۋدى ەكونوميكالىق ىنتى­ماق­تاستىق جانە دامۋ ۇيىمى سەكىلدى الەمدەگى ەڭ دامىعان ەلدەردىڭ باسىن قوسىپ وتىرعان ينتەگراتسيالىق بىرلەس­تىكتىڭ قاعيداتتارىنا ءساي­كەس جۇزەگە اسىرۋ بولاتىن. بۇل قاعي­داتتار 2010 جىلى 15 ماۋسىمدا قابىلدانعان بو­لون حارتياسىندا ايقىندالعان. سوعان سايكەس ەلىمىزدە بيزنەسكە قول­داۋ كورسەتۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەكتى شارالارىن جۇزەگە اسىرۋ جوسپارى 6 باعىت بويىنشا جاسالىنىپتى. ول باعىتتار تۇراقتى ىسكەرلىك ورتا قۇرۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامى­تۋدىڭ ءتيىمدى شارالارىن باسقا سالالاردا قولعا الىنعان ساياساتپەن ۇيلەستىرۋ, ءبىلىم بەرۋ مەن ادام فاكتورىن دامىتۋ, جەكە جانە مەملەكەتتىك سەكتورلاردىڭ الەۋمەتتىك ارىپتەستىگىن نىعايتۋ, قارجى رەسۋرستارىنا ءتيىمدى قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا قاجەتتى ورتا قالىپتاستىرۋ سەكىلدى ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ باسىن قوسادى. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا جۋر­نا­ليس­تەر تاراپىنان بىرقاتار سۇراقتار قويىلىپ, ولاردىڭ بارلىعىنا تىڭعى­لىقتى جاۋاپ قايتارىلدى. سۇڭعات ءالىپباي, «ەگەمەن قازاقستان».