كوميتەت بۇعان دەيىن تاۋارلاردىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن وتكىزۋدى ەسەپكە الۋ جونىندە قاناتقاقتى جوبا ازىرلەپ جاتقانىن حابارلاعان بولاتىن. بۇل جوبانىڭ ماقساتى – شەكتەۋلەر ەنگىزەتىن تاۋارلاردىڭ يمپورتى مەن ەكسپورتىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ. جاڭا جوبا نەگىزىنەن رەسەي فەدەراتسياسىنا, سونداي-اق بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنا وتكىزىلەتىن تاۋارلارعا مونيتورينگ جۇرگىزۋدى كوزدەيدى ەكەن.
«جالپى, قاناتقاقتى جوبالاردى ەنگىزۋ تۇجىرىمداماسى ەڭ الدىمەن, سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدى جاقسارتۋدان جانە بيزنەس جۇرگىزۋدى وڭايلاتۋدان تۇرادى. مىسالى, تابىستى جۇزەگە اسىرىلعان جوبالارعا شولۋ جاساساق, وندا ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالار, سالىق مىندەتتەمەلەرىنىڭ ورىندالۋى بويىنشا ازاماتتىق باقىلاۋ, شاعىن بيزنەس پەن جەكە تۇلعالارعا ارنالعان ءموبيلدى قوسىمشا, تەمەكى ونىمدەرىن تاڭبالاۋ جانە ت.ب. بويىنشا نورمالار ەنگىزىلگەنىن كورۋگە بولادى. سوندىقتان قاناتقاقتى جوبادان كۇتەرىمىز كوپ. تۇتاستاي العاندا, تاۋارلاردى وتكىزۋ مونيتورينگى بىزگە ەاەو ەلدەرىمەن ترانسشەكارالىق ساۋدا شەڭبەرىندە تاۋارلاردى, ونىڭ ىشىندە ۋاقىتشا شەكتەۋلەر قولدانىلاتىن تاۋارلار بويىنشا باقىلاۋ جۇرگىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى», دەيدى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اينۇر سارتاەۆا.
الەم ەلدەرىندە ءوز اۋماعىنان بەلگىلى ءبىر تاۋارلاردى اكەتۋگە شەكتەۋلەر ەنگىزۋ بۇرىننان بار. مىسالى, قازىرگى تاڭدا رەسەي قانت, استىق جانە باسقا دا تاۋارلاردى ەكسپورتتاۋعا تىيىم سالدى. قازاقستاندا مۇناي ونىمدەرىن, استىقتى, قارا جانە ءتۇستى مەتالل سىنىقتارىن جانە كەيبىر تاۋار پوزيتسيالارى ەلدەن اكەتۋ بويىنشا ۋاقىتشا شەكتەۋلەر بار. بۇل شارالاردىڭ بارلىعى مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جانە ولاردى ەاەو ەلدەرى دەربەس قابىلدايدى, دەيدى ا.سارتاەۆا.
سونداي-اق ەلىمىزدە دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ تىزبەسىندەگى تاۋارلاردى قاداعالاۋ تەتىگى جۇمىس ىستەيدى, سونىڭ شەڭبەرىندە ەاەو ەلدەرىنە تاۋارلاردى ەكسپورتتاۋ كەزىندە ولاردى مىندەتتى تۇردە ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالارمەن كۋالاندىرۋ كوزدەلگەن. بۇل تەتىك ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن الدەقاشان دالەلدەگەن ەكەن.
ال تاۋارلاردىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن وتكىزۋدى ەسەپكە الۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوبا ازىرشە تالقىلانۋ ۇستىندە. وسىعان قاتىستى بيزنەس وكىلدەرىنىڭ ەسكەرتۋلەرى مەن ۇسىنىستارى دا قاپەرگە الىنباق. بۇعان قوسا, قاناتقاقتى جوبانىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى ەكەنى جان-جاقتى قاراستىرىلىپ, بارلىق مەملەكەتتىك ورگاننىڭ تالقىسىنان وتپەك.
جالپى, كەيبىر تاۋارلارعا جاسالعان شەكتەۋلەرگە قاراپ, ەلدەر اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق, الىس-بەرىس ازايادى دەگەن وي تۋماۋ كەرەك. ايتالىق, قازىر كوپ تالقىلاۋعا ءتۇسىپ جاتقان رەسەي فەدەراتسياسىمەن اراداعى تاۋار اينالىمى كەمىمەگەن. بىلتىرعى وسى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا ساۋدا-ساتتىق سالاسىندا دا كوپ وزگەرىس جوق, تاۋار اينالىمى دا سول كورسەتكىش دەڭگەيىندە تۇر. «بۇل رەتتە تابيعي ۋران, بولاتتان جاسالعان تۇتاس تاپتامالى دوڭگەلەكتەر جانە ديزەل وتىنى سياقتى جەكەلەگەن تاۋار پوزيتسيالارى بويىنشا ياعني ەكسپورت ءۇشىن ءداستۇرلى بولىپ تابىلاتىن قازاقستاندىق ءوندىرىستىڭ تاۋارلارى رەسەيگە ەكسپورتتىڭ ءوسۋى بايقالادى. وسىعان قاراماستان رەسەيگە ەكسپورتتاۋعا شەكتەۋلەر ەنگىزگەن تاۋارلاردى قازاقستان ارقىلى كەرى ەكسپورتتاۋ فاكتىلەرى بايقالعان جوق», دەيدى كوميتەت مامانى.
