قوعام • 07 شىلدە، 2022

«ەگەر بەلگى قالماسا... ءبارى دە ۇمىت بولادى»

12 رەت كورسەتىلدى

بىردەن ايتا كەتۋ كەرەك، الامان بايگەلى، مايەكتى ءسوزى، ءوسىپ كەلە جاتقان ۇل-­قىزعا تاعىلىمى بار وسىن­داي اۋقىمدى ءىس-شا­را جەتىسۋ جەكە وبلىس بول­عالى العاش رەت ۇيىم­داس­تىرىلىپ وتىر.

وسىلايشا، جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ قوس الىبى – كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ەسمۇرات سيقىموۆ پەن اقسۋ اۋدانىنان شىققان تۇڭعىش اكادەميك جۇرىمبەك سىدىقوۆتىڭ  ەسكەرت­كىشتەرى اۋدان ورتالىعىندا اشىلدى. جاستار جادىندا ساق­تاسىن دەپ، ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم عيب­­رات­تىلار­دىڭ مۇسىندەرى مەك­تەپ­ت­ەردىڭ الدىنا ورناتىلىپ، عا­لىمدار بايانداما جاساپ، كوپشى­لىك بايگە مەن كۇرەستىڭ قىزىعىنا كەنەلىپ، جەڭىمپازدار ۇيلەرىنە ولجالى ورالدى.

وبلىس ورتالىعىنان شالعايدا جاتقان اقسۋداعى ارۋاق­تى ادامداردى ءبىر اۋناتىپ وتكەن وسىناۋ ايتۋلى وقيعاعا مۇرىندىق بولعان الماتى وبلىسىنىڭ قۇر­مەتتى ازاماتى، كاسىپكەر مولديار نۇرباەۆ بۇعان دەيىن دە اۋداندا ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ ەسكەرتكىشىن ورناتىپ بەرگەن بولاتىن. جەتىسۋ وڭىرىندە ءبىرىنشى بولىپ سالىنعان تاريحي مامانيا مەكتەبىن جوندەپ، زاماناۋي كەلبەت بەرگەن دە وسى ازامات ەكەنىن ەل بىلەدى.

«وسىنىڭ ءبارىن ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن تۇلعالى ازاماتتار ۇمى­تىل­ماسىن، ۇرپاعىمىز ەرتەڭ ايتىپ ءجۇرسىن، ەلجاندى  بولسىن دەپ جاسادىق. ەگەر بەلگى بولماسا ءبارى دە ۇمىت بولادى. ەسكەرتكىش تۇرعان سوڭ قاسىنان وتكەن ادامدار، وقۋشىلار ونى بىلەدى، تانيدى. ءبىز دە سول سياقتى باتىر بولساق دەيدى. باتىرلارعا، عالىمدارعا قاراپ ءبىز دە سولارداي بولساق ەكەن دەپ وستىك. ءوزىمىز عالىم، باتىر بولماساق تا بيزنەس­تە جۇرگەن سوڭ وسىنى جاسادىق. مۇنىڭ ءبارى ۇلت، ۇرپاق ءۇشىن قاجەت. ءوزىمنىڭ تۋىپ-وسكەن جەرىمە، ەلىمە ۇنەمى قولۇشىن بەرىپ، كومەگىمدى اياماۋعا تىرىسامىن. «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» دەگەن. ءاربىر ازامات ەلىنە، حالقىنا كومەكتەسۋى كەرەك. وتباسىمىزبەن اقىلداسا كەلىپ، وسى ىسكە قاجەتتى قاراجات شىعارىپ، اقسۋدا وسىنداي ۇلكەن ءىستى ۇيىمداستىردىق. قولداۋ كور­سەتكەن اقسۋ اۋدانىنىڭ اكىمى­نە، حالىققا العىس ايتامىن. ەلى­مىز امان بولسىن، پرەزيدەنت، ۇكىمەت­تىڭ جاساپ جاتقان جوسپارلارى ىسكە اسسا، ەلىمىز ءالى دە دامىپ، كوركەيەدى»، دەيدى ۇلت جاناشىرى مولديار نۇرباەۆ.

وسى ارادا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ەسمۇرات سيقىموۆ مايدانعا دەيىن قاپالى كەنتىندەگى ۋچيليششە­دە ءبىلىم الىپ، ەكىنشى دۇنيە­جۇزىلىك سوعىستا ەرلىگىمەن كوزگە تۇسكەنىن ەسكە سالۋ پارىز. 1943 جىلى 360-اتقىشتار پولكىن­دە پوسۋدوۆو دەرەۆنياسىن جاۋدان ازات ەتكەن كەزدە الپىستان اسا جاۋ اسكەرىن جايراتقان نەبارى 21 جاس­تاعى ە.سيقىموۆ وسى ۇرىستا قازا تابادى. كسرو جوعا­ر­عى كەڭەسى تورالقاسىنىڭ جار­لى­عىمەن سيقىموۆقا كەڭەس وداعى­نىڭ باتىرى اتاعى،  كەيىن تۋعان جەرى اقسۋدا كوشە اتاۋى بەرىلدى. ەندى، مىنە، كوپتەن كۇتكەن باتىردىڭ ەسكەرتكىشى دە ورناتىلدى.

«تۇلعالارعا كورسەتىلىپ جاتقان مۇنداي قۇرمەت جاستارعا ۇلگى الارلىقتاي. اۋدانىمىزدا وتە ۇلكەن ءىس-شارا ءوتتى. بابالارى­مىز­دى ەسكەرىپ، جاستارعا جاقسى ناسي­حاتتىڭ جارشىسى بولاتىن، كەلەر ۇرپاق ۇمىتپاستاي ەستە ساقتايتىن ءىس اتقارىلدى. ەلىن ۇمىتپاي، قاشاندا ۇلگىلى ىستەردى قولعا الاتىن نۇرباەۆتار اۋلەتىنە دە العىسىمىز زور!»، دەيدى اقسۋ اۋدانىنىڭ اكىمى ەسىم بازارحانوۆ.

ەكىنشى ەسكەرتكىش عالىم،  ۇعا اكادەميگى جۇرىمبەك سى­دىقوۆ­­تىڭ قۇرمەتىنە قويىل­دى. كۇللى قازاق جۇرتى ءۇشىن وسىناۋ تۇلعانىڭ سىڭىر­گەن ەڭبەگى زور. گەولوگيا-مي­نە­­رالوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتو­رى جىلدار بويى ورتالىق، باتىس، وڭتۇستىك ايماقتارىندا جەراستى تۇششى جانە مينەرالدى سۋ قور­لارىن ءتيىمدى پايدالانۋ جولدارىن زەرتتەۋمەن اينالىسقان.

«سىدىقوۆ اقسۋ اۋدانىنان شىق­قان العاشقى اكادەميك. اۋدان­­داعى بۇگىنگى ءبىلىمدى جاستار وسى ادامنىڭ ءىزباسارلارى دەپ بىلەمىن. اكىمدىك پەن مولديار قىلشىق ۇلى بىرلەسىپ مىنانداي ۇلكەن ءىس-شارا وتكىزىپ جاتىر. اتامىزعا ادەمى ەسكەرت­كىش تۇرعىزىپ بەردى. وسى ىسكە كومە­گىن اياماعان ازاماتتارعا العىسىم شەكسىز»، دەدى عالىمنىڭ تۋىسى اق­مارال سارقىتبايقىزى.

ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋىنان سوڭ ءىس-شارا عىلىمي كونفەرەن­تسيامەن جالعاسىن تاپتى. الماتىدان ارنايى بارعان عالىمدار بايان­داما جاساپ، قوس تۇلعانىڭ ەڭبەگىنە توقتالدى. الاشتانۋشى عالىم ەلدوس توقتارباي تۇششىمدى بايان­داما جاساپ، بۇرىن بەيماعلۇم بولعان دەرەكتەرمەن ءبولىستى.

جينالعان جۇرت جەتىسۋ وڭى­رىن­دە ءبىرىنشى بولىپ سالىنعان ما­مانيا مەكتەبىن جوندەپ، زاماناۋي كەلبەت بەرگەن، حالىققا قاشاندا قايىرىمدىلىق ءىس-شارالارىن جاساپ، وسى جولعى ەسكەرتكىش­تىڭ اشىلۋىنا دا اتسالىسقان ال­تىن­­سارا نۇراحمەتوۆاعا دا ال­عىس ءبىلدىرىپ، «اقسۋ اۋدانىنىڭ قۇر­مەتتى ازاماتى» توسبەلگىسىن تاقتى.

وسىدان كەيىن رەسمي ءىس-شارا­لار ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنە ۇلا­سىپ، قازاق كۇرەسىنەن بوزكىلەمگە شىق­قان بالۋاندار باس جۇلدە ءۇشىن كۇش سىناستى.

ە

«ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋىنا قول­ۇشىن سوزعان جىگىتتەرگە، مۇسىن­شى­لەرگە، كۇرەسكە بايگە تىككەن ازا­مات­تارعا دا العىس ايتامىن. اقسۋ وڭىرىندە مۇنداي ءىس-شارا كوپتەن بەرى بولماعان ەدى. ەلىم امان بول­سىن!»، – دەدى ءىس-شارانىڭ باستى دە­مەۋشىسى مولديار قىل­شىق ۇلى.

ەسكەرتكىشتەن بولەك بايگە، كۇرەس سياقتى، كونتسەرتتىك مەرەكە شىعىندارىن دا نۇرباەۆتار اۋلەتى كوتەرىپ الدى.

 

جەتىسۋ وبلىسى،

اقسۋ اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار

شەكارانىڭ شەبى بەرىك

قازاقستان • كەشە

باقىت مينيسترلىگى

قوعام • كەشە

ەلەكتر جەلىلەرى توزىپ تۇر

ەكونوميكا • كەشە

ۇلت ۇستازىنىڭ ۇلاعاتى

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • كەشە

«قىلمىسكەر» قالام

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار