وتەۋ اعا ۇلى جەڭىستىڭ ءيىسى ەندى سەزىلىپ جاتقان 1944 جىلى 1 مامىردا قىزىلوردا وبلىسىنداعى ارال اۋدانىنىڭ ارال تۇز كومبيناتى ەلدى مەكەنىندە دۇنيەگە كەلدى. ۇل بالانىڭ ءومىر ەسىگىن اشقانىنا قۋانبايتىن قازاق بار ما! سول كۇنى قوڭىر تىرلىكپەن كۇن كەشىپ جاتقان قاراشا اۋىلدىڭ ەڭسەسى اجەپتاۋىر كوتەرىلىپ قالدى. سوعىستان تاعى ءبىر ازامات ەلگە امان ورالعانداي سەزىندى. جاڭا تۋعان نارەستەنى ەستي سالىسىمەن ءبىر-بىرىنەن ءسۇيىنشى سۇراپ, قاۋقىلداسىپ, شارشاعاندارىن ۇمىتىپ, قولداعى بار شاشۋلارىن يلياش پەن زيبيرانىڭ ۇيىنە الا جۇگىردى. ءبارى « ۇلىڭنىڭ باۋى بەرىك, عۇمىرى ۇزاق بولسىن!» دەگەن تىلەكپەن مارە-سارە بولىپ, شىلدەحانادا باس قوستى.
بۇل كەز ارالدىڭ دا كەڭەس وداعىندا كەمەرى تاسىپ تۇرعان كەمەلدى شاعى ەدى. ارالداعى بالىق زاۋىتى تەڭىزدەن 10-نان استام ءونىم ءتۇرىن ءوندىرىپ, بۇكىل وداقتى باعالى ازىقپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىردى. ارال تەڭىزىنىڭ سىرتقى جاعالاۋى دا نەشە ءتۇرلى اڭ-قۇستارىمەن قازىنالى بولاتىن. قۇلان دا, جەزكيىك تە, اقبوكەن دە جەلە جورتقان. ءساۋىر ءتۇسىپ, كۇن جىلىعاننان تەڭىز جاعالاۋى قيقۋلاسقان بازارلى قۇسپەن جاراسىم تاباتىن. قازىر «قىزىل كىتاپقا» جازىلعان ارشىن ءتوس اققۋلار, ماڭماڭگەر اققازدار, اق كۇمىستەي قاناتتى شاعالالار, باسقا دا ءار تەكتەس قۇس تورەلەرى سول ۋاقىتتا تەڭىزدە ەمىن-ەركىن سايرانداپ, سالتانات قۇراتىن.
سول كۇنى قاي جاقتان ۇشىپ كەلە جاتقانى بەلگىسىز, ءدال يلياش ءۇيىنىڭ توبەسىنەن تىراۋلاي ۇشىپ, توپ-توبىمەن تىرنالار كەرۋەنى ءوتتى. مۇنى اۋىلداعى ءبىر قاريا جاقسىلىققا جورىپ, «مىنا يلياشتىڭ ۇلى اللا قالاسا, نەسىبەسى ەرەكشە مول ءارى قايىرىمدى, بەدەلدى ازامات بولادى» دەپ ىرىمدادى...
ءبىر جىلدان سوڭ كوپتەن كۇتكەن جەڭىس تە جەتتى. سوعىستان تۇرالاعان حالىق ەڭسەلەرىن ءتۇسىرمەي, قوڭىرقاي تىرلىكتەرىن جالعاستىرىپ جاتتى.
ماڭدايداعى تاعدىر شىعار, وتەۋ دە اكەدەن ەرتە ايىرىلدى. وتەگەن اعاسى, فاتيما اپكەسى, ومار ءىنىسى تورتەۋى ءبىر ۇيانىڭ بالاپانىنداي اناسىنىڭ قاسىنا توپتاسىپ, ءبىر-بىرىنە قامقور بولىپ ءوستى. قوزى ورىستەتتى, بۇزاۋ باقتى, بالىق اۋلادى. قۇم ساعىز شايناپ, سەكسەۋىلدىڭ شەكەر الماسىن جەدى. قىزىل جىڭعىلدىڭ كولەڭكەسىندە كەسىرتكە مەن ەشكىەمەر ۇستاپ, قۇم جىلانمەن دە, سۋ جىلانمەن دە ويىنشىقتاي وينادى.قىسقاسى, تۋعان جەردىڭ تابيعاتىمەن تىنىستاپ, تەل ءوستى. ويناپ ءجۇرىپ, ەڭبەك ەتتى, وقىدى. وسىلايشا ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپ, وقۋعا ءتۇسۋگە دە تالاپ قىلدى. تۋعان اۋىلدان تۇڭعىش الىستاپ ۇزاپ شىعۋى پاۆلودار يندۋستريالىق ينستيتۋتىنىڭ ينجەنەرلىك-مەحانيكا فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسكەن 1962 جىلى بولاتىن.
بەس جىل ينستيتۋتتا وقىعان جاس جىگىت ەندى ەلگە قايتا ورالىپ, ارال تۇز كومبيناتىندا ءوزى تاڭداعان ماماندىعىمەن قىزمەت ەتە المايتىنىن, ءتىپتى كەيىن تەڭىزدىڭ سۋى تارتىلىپ كەتەتىنىن سەزگەن جوق ەدى. ۋاقىت تەگەرشىگى باسقاشا اينالدى.
1968 جىلى پاۆلودار يندۋستريالىق ينستيتۋتىن ينجەنەر-مەحانيك ماماندىعى بويىنشا ءبىتىرىپ, قولىنا ديپلوم العان 24 جاستاعى وتەۋ كەنجەەۆ ارقالىق قالاسىنا جۇمىسقا جىبەرىلدى.
مىنە, ءسويتىپ وتەۋ اعا ەڭبەك جولىن ارقا توسىندەگى ارقالىققا كەلىپ اۆتوكولىك پايدالانۋ كاسىپورنىندا گاراج مەڭگەرۋشىسى, ودان كەيىن اعا ينجەنەر بولىپ باستادى. ءبىر جىلدان سوڭ پاۆلوداردا ينستيتۋتتا وقىپ جۇرگەندە كوڭىلى جاراسقان قاليماش حاكىمقىزىمەن ۇيلەنىپ, وتاۋ قۇردى. ءبىرى تەحنيكالىق-كولىك سالاسىندا, ەكىنشىسى ءبىلىم سالاسىندا قىزمەت ىستەدى.
كوپ ۇزاماي 1970 جىلى تورعاي وبلىسى اشىلىپ, ارقالىق ايماق ورتالىعىنا اينالدى. مۇنداعى جەرگىلىكتى بوكسيت كەنىنەن اليۋميني ءوندىرۋ ءۇشىن پاۆلودارعا وڭدەۋگە جىبەرىلىپ, وڭىردە سان سالالى شارۋالار قانات جايدى.
تورعاي وبلىسىندا تەحنيكالىق-كولىك سالاسىنىڭ بارلىق جۇمىسىنا ءو.كەنجەەۆ ءوز قولتاڭباسىن قالدىردى. قىزمەتىن اعا ينجەنەرلىكتەن باستاعان ول اۆتوكولىك كاسىپورنىندا ديرەكتور, ودان ءارى ارقالىق اۆتوبۋس پاركىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, جاڭادالا اۋدانىنىڭ «قازسەلحوزتەحنيكا» باسقارماسىنىڭ باستىعى ءتارىزدى وزىنە جۇكتەلگەن وزگە دە جاۋاپتى مىندەتتەردى ابىرويمەن اتقاردى. 1996 جىلى الماتىعا قونىس اۋدارىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن جەكە كاسىپكەرلىكپەن اينالىسىپ كەلەدى.
جاقسى اعانىڭ جارى قاليماش تا وزىنە ساي شىقتى. ەرىمەن 45 جىل وتاسقان ۋاقىت ىشىندە كەزدەسكەن قۋانىشپەن قاتار, قيىندىقتى دا قايىسپاي كوتەرىستى. سونىڭ ءبىر مىسالىن كەلتىرسەك, وتەۋ اعانىڭ تۋعان باۋىرى وتەگەن, ارتىنشا جەڭگەسى كۇلحان قايتىس بولىپ, اۋىلدا شۇپىرلەگەن شۇرەگەيدەي ءتورت بالاسى جەتىمدىك قامىتىن كيدى. وتەۋ اعا قاتتى قينالدى. جەڭگەي جارىنىڭ قينالىسىن جاقسى ءتۇسىندى.
– وزىمىزگە الىپ كەلەيىك, بالالارىمىزبەن بىرگە وسىرەيىك, سەن الاڭ بولما, – دەدى قاليماش سوندا. بۇدان كەيىن دە اپكەسىنىڭ بەس بالاسىن قاراۋلارىنا الدى. اعا مەن اپكەنىڭ ۇرپاقتارىنا ەرلى-زايىپتىلار وزدەرىنىڭ پەرزەنتتەرى لاززاتقا, ارمانعا, ەرلانعا كورسەتكەندەي ىستىق پەيىلدەرىن ايامادى.ولار دا وقىدى, جوعارى ءبىلىم الدى. قازىر ءبارى دە بالالى-شاعالى.
تورعاي وبلىسىندا كوپ جىلدار ۇستاز بولعان قاليماش جەڭگەي ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا جەتكەن جەتىستىگى ءۇشىن «قازاق كسر-ءنىڭ ءبىلىم ۇزدىگى» اتاعىنا يە بولدى. ال الماتىدا احاج ءبولىمىن باسقاردى.
جانى جايساڭ اعا, مىنە كەمەل جاسقا شىقتى. ءجۇرىس-تۇرىسى شيراق. ۇلكەن-كىشىگە ءاردايىم مەيىرىم شۋاعى توگىلىپ, اۋزىنان «اينالايىن» ءسوزى تۇسپەيدى. ءيا, ءبىز دە وعان شاتتىق تىلەيىك. ءويتكەنى, ول سوعان ابدەن لايىق ءازىز اعا.
ءورىس ياشۇكىرقىزى.
استانا.
