قوعام • 03 ماۋسىم, 2022

سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى ازامات

451 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

دوڭگەلەنگەن دۇنيە ءبىر ورنىندا تۇر­ماق ەمەس. ديىر­­مەننىڭ تاسى سەكىلدى توق­­تاۋسىز اي­­نالا بەرمەك. وسىناۋ ءدۇر-دۇنيەدە ار­كىمنىڭ نەسىبەسى ءارتۇرلى. بىراق ءتورت قۇبىلاسى تەڭ ادام سيرەك شى­عار. بىرەۋگە بالا بەرگەنمەن, وعان سانا بەرمەيدى. ەندى بىرەۋگە دۇنيەنى توك­كەنىمەن, ارتىنا ۇرپاق قال­دىرت­پاي ارمانداتىپ قويادى. ال ءبىز ەرەكشە قادىر تۇتاتىن ساتىبالدى ابدىعاپپار ۇلىنىڭ باسىنداعى باعى بەس ەلى دەسەك تە بولادى. شۇكىر, ۇلگىلى اتا, ونەگەلى اكە, كىشىگە ۇلگى بولار اعا, اعانىڭ تىنىسى بولا بىلگەن ءىنى.

سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى ازامات

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس اياقتالىپ, بۇكىل ەلدە حالىق شارۋاشىلىعىن قالپىنا كەلتىرۋ ءىسى ءجۇرىپ جاتقان شاقتا ابدىعاپپار قاريانىڭ ۇيىندە قۋانىش وتى لاپ ەتتى. دۇنيەگە ۇل كەلىپ, ەلگە سىيلى اقساقالدى اۋىل بولىپ قۇتتىقتاپ جاتتى. بالاعا قاريا­نىڭ كوڭىلىندە كوپتەن جۇرگەن نىسپى – ساتىبالدى ەسىمى بەرىلەدى. ول ۋاقىت ءارى تارتساڭ بەرى, بەرى تارتساڭ ءارى جەتپەيتىن قيىن كەزەڭ بولاتىن. سوندا دا ابدىعاپپار قاريا بالا-شاعاسىن تارىقتىرماۋعا تىرىس­تى. ساپالى ءبىلىم بەردى. اتاقتى ويشىل ءابۋ ناسىر ءال-فارابي: «ادامعا ەڭ ءبىرىنشى ءبىلىم ەمەس, تاربيە كەرەك. تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى, ول كەلەشەكتە ونىڭ ومىرىنە قاۋىپ اكەلەدى», دەگەن ەكەن. اكە تاربيەسىن مىقتاپ سىڭىرگەن ساتىبالدى قۇرىلىسشىلاردى دايارلايتىن وقۋ ورنىنا تۇسەدى. «ينجەنەر-قۇرىلىسشى, جولدار مەن كوپىرلەردى سالۋ جانە پايدالانۋعا بەرۋ جونىندەگى ينجەنەر» ماماندىعىن الىپ شىققان جاس مامان كوپ ويلانباستان ەڭبەك مايدانىنا سۇڭگىپ كەتەدى. بىرنەشە جول قۇرىلىسىنىڭ باسى-قاسىنان تابىلادى. ءدىن جولىمەن قاراساڭىز دا جول جوندەگەن جانعا تيەر ساۋاپ مول ەمەس پە؟ قيقى-جيقى جولدان مەزى بولعان ەل داڭعىراعان تاس جولعا تۇسكەندە ساتىبالدىعا رازى بولىپ, «جولىڭ بولعىر!» دەپ تالاي ايتتى. ەل تىلەگى جەردە قالمادى. كەيىننەن ەنەرگەتيكا سالاسىنا قاراي ويىسادى. بۇعان دەيىن «جولىڭ بولسىن!» دەگەن العىسقا بولەنگەن اتپال ازامات ەندى ەل-جۇرتتىڭ «كوزىڭ اشىلعىر!» دەگەن اقجارما تىلەگىن الدى.

بىلىكتىنى قاي زاماندا دا قادىرلەگەن. ماماندىعىنا ادال اردا ازاماتتىڭ ومىراۋىنا «قۇرمەت» وردەنى تاعىلدى. بۇعان قوسا ونىڭ «قۇرمەتتى ەنەرگەتيك» اتاعىن يەمدەنگەنى, ومىراۋىندا جارقىراعان «ەڭبەك ارداگەرى» مەدالى ەسەلى ەڭبەگىنىڭ جەمىسى ەمەس پە؟! ەنەرگەتيكا سالاسىن دامىتۋعا وراسان زور ۇلەس قوسقانى ءۇشىن قازاقستان ەلەكترەنەرگەتيكا قاۋىمداس­تىعى­نىڭ «ەڭبەك سىڭىرگەن ەنەرگەتيك» قۇرمەتتى اتاعىمەن, قازاقستان ەنەرگەتيكا مينيس­ترلىگىنىڭ «ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» مەدالىمەن, «قۇرمەتتى ەنەر­­گەتيك» توسبەلگىسىمەن, ەنەر­گەتيكا مينيس­ترلىگىنىڭ ارنايى مەدالى­مەن ماراپاتتالدى. ەنەرگەتيكا مينيستر­لى­گىنىڭ, قازاقستان ەلەكترەنەرگەتيكا قاۋىمداس­تى­عىنىڭ جانە «سامۇرىق-ەنەرگو» اق «قۇرمەت» گراموتالارىمەن ماراپات­تالدى. ال «قۇرمەتتى قۇرىلىسشى» توسبەلگىسىنىڭ ساتىبالدى ابدىعاپپار ۇلى ءۇشىن ورنى بولەك. ماراپاتتارى تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا «سامۇرىق-ەنەرگو» اق-نىڭ 10 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەكەلىك مەدالىن دە ايتپاي كەتۋگە بولماس. كوپكە كومەگىن ايامايتىن جاناشىر ازاماتقا «جامبىل وبلىسى تالاس اۋدا­نى­نىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاعى دا بەرىلدى. مۇ­نىڭ ءبارى – ونىڭ ەڭبەگىنىڭ ءادىل باعاسى.

ساتىبالدى ابدىعاپپار ۇلى مويناق گەس-ءى, شاردارا گەس-ءى, بالقاش گەس-ءى, «ەرمەنساي» قس, «الاتاۋ» قس, «بەساعاش» قس, «التاي» قس, «جاس قانات» قس جانە باس­قا دا بىرقاتار ەنەرگەتيكالىق سەكتور وبەك­تىلەرىنىڭ قۇرىلىسىن باسقاردى. ال ەكى­باستۇز گرەس-2 كومىر بەرۋ كونۆەيەرلىك جەلىسىنىڭ قۇلاۋ سەبەپتەرىن انىقتاۋعا جانە ونى قىسقا مەرزىمدە قالپىنا كەلتىرۋگە سىڭىرگەن ەڭبەگى – ءوز الدىنا ءبىر توبە.

ساتىبالدى ابدىعاپپار ۇلىنىڭ نەگىزگى ماماندىعى – ينجەنەر-قۇرىلىسشى. سونى­مەن بىرگە زاڭگەر, ەكونوميست. ول ءبىر ەمەس, بىرنەشە ماماندىقتى قاتار مەڭگەرگەن سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى ازامات دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. «جىگىتكە جەتى ونەر دە از» دەگەن ناقىلدى ءبىزدىڭ ساكەڭ دالەلدەي تۇسكەندەي.

حالقىمىزدىڭ باتىر ۇلى باۋىرجان مومىش ۇلى ادام قارتايعاندا ءۇش ءتۇرلى بولادى دەگەن ەكەن. سونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ ساكەڭە اۋزىندا دۋاسى بار, ەلىنە ماۋەلى, سىيلى قاريا اتانۋ باقىتى بۇيىردى. ومىرلىك سەرىگى ەكەۋى وسىرگەن ونەگەلى ۇرپاقتارى بۇ­گىندە ەلىمىزدىڭ دامۋى جولىندا ءار سالادا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ساتىبالدى ابدى­عاپ­پار ۇلى سول ۇل-قىزدارىنان تاراعان ن­ەمەرە-شوبەرەلەرىنە ءوزىنىڭ ونەگەلى ومىرىنەن سالي­قالى سىر شەرتىپ, جاقسى تاربيە بەرىپ وتىر­عان اسقار تاۋ اتا اتاندى. ماۋەلى باي­تەرەك سەكىلدى جايقالىپ ءوسىپ-ونگەن ۇلكەن اۋلەتكە اينالدى.

 

«الاتاۋ جارىق» كومپانياسىنىڭ ۇجىمى

سوڭعى جاڭالىقتار