كارتوپ تۇقىمى جەتكىلىكتى مە؟

تۇرعىندارى باسىم بولىگىنىڭ قا­لا­­لاردا شوعىرلانۋىنا بايلانىس­تى قاراعاندى ايماعىندا اۋىل­شارۋا­شىلىق ونىمدەرى ءتۇر-ءتۇرىن كوبەي­تۋدىڭ كوكەيكەستىلىگى قاشاندا كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن ەمەس, كەيىنگى كەزدە ءتىپتى ۇستەمە­لەپ كەتكەندەي. سو­نىڭ جاعىمدى نىشاندارى بارىنشا باي­قالىپ وتىر دەۋ­گە بولادى. باستى ىرىس استىقپەن ءبىر­گە زىعىر, بۇرشاق, تارى, كۇنباعىس سياق­تى داقىلدار ال­قابىنىڭ كولەمى ودان سايىن ارتىپ كەلەدى. اسىرەسە, كار­توپ ءوسىرۋدى ۇلعايتۋعا ايتارلىقتاي بەت­بۇرىس بار. بۇل رەتتە بۇرىننان دا داع­دىلى ءونىم بولۋى, كۇتىپ-باپتاپ, جي­ناۋ­دا تاجىريبە جەتكىلىكتىلىگى, ونى جە­تىل­دىرىپ قولدانۋ وبلىستىڭ ءوزىن-ءوزى تو­لىق قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي سىرت جەرلەرگە دە جونەلتۋگە مۇمكىندىك تۋعىزىپ ءجۇر. بىلتىر 286 مىڭ تونناسى قويماعا ساقتاۋعا سالىنسا, بيىل دا وسىنشا مولشەردەن كەم تۇسپەۋ ەكىنشى نان وندىرۋشىلەردىڭ الدىنداعى ماقسات. ياعني, مىندەت ۇلكەيمەسە كەمىگەن جوق. رەسمي دەرەك بويىنشا 9 مىڭ تونناعا جۋىق تۇقىم بۇعان كەپىل بولۋعا ءتيىس. الايدا, بۇيىردەن كيلىككەن ءبىر كەدەرگى كوپشىلىكتى مازاسىزداندىرۋدا. قيىنى سول, كارتوپ تۇقىمىنا ءزارۋ­­لىك ەرتەڭ وتىرعىزۋ ناۋقانى باس­تال­عاندا قاتتى ءبىلىنۋى مۇمكىن. وكىنىش­كە قاراي, ەلىمىزدە ونى بۇرىنعى­سىن­­شا شەتەلدەن اكەلۋگە شەكتەۋ سا­لىن­عانى ءمالىم. وسى توڭىرەكتەگى ءاڭ­گى­مەنىڭ كۇردەلەنۋى سودان شىعادى. مامان­دار­دىڭ ايتۋىنشا, ول تۇقىمنىڭ وتاندىق ءوندىرىسىن قولداۋعا قاتىستى شارا بول­عانىمەن قورداعى بارى ەگجەي-تەگ­جەيلى ەسەپتەلىپ, جەتكىلىكتى نە جەت­كى­لىكسىزدىگى ەسكەرىلمەۋى سالدارى كار­توپ وتىرعىزۋشىلار ءبارىنىڭ قولى جەت­پەۋىنە ۇرىندىرعالى تۇرعان سى­ڭاي­­لى. ولاي تارت, بىلاي تارت, ءوز تۇ­قى­­مىمىزدىڭ تاپشىلىق ەتۋى كوك­تەم­گى ەگىسكە ازىرلەنۋشىلەردى الاڭ­دات­قان جاي ەكەنى شىندىق. مۇنى دا بىلاي قويعاندا, جاعدايدى كارتوپتىڭ ءبىز­دەگى تۇقىمىن الىس-جاقىننان با­رىم­تالاۋشىلار شىقپاي قالماۋى ءار ءتۇيىرىن التىنداي قالاتىپ جاتسا تاعى تاڭدانىس جوق. ايماقتا كارتوپ وسىرۋمەن نەگىزى­نەن اباي, بۇقار جىراۋ اۋداندارى شۇعىلدانادى. كوكسۋداعى, ەسەن­كەل­دى­دە­گى, جاڭاتۇرمىستاعى, روستوۆ­كا­داعى شا­رۋا­شىلىقتار وسى سالانىڭ ىرىلەرى سا­نا­لادى. ال تۇقىمىن سۇرىپ­تاۋ, دا­يىن­داۋمەن اينالاساتىنى بىرەۋ-ەكەۋ­دەن اسپايدى. وبلىس تۇگىلى, اۋدان سۇ­را­نىسىن قامتاماسىز ەتۋگە شاماسى شاما­لى ولاردىڭ قاتارىن تولىقتىرۋعا ق ۇلىقتىلار از. باعانىڭ ونسىز دا شارىقتاۋى شاعىندا شىعاننان بولسا دا قاجەتتى تۇقىم ساتىپ الۋعا توسقاۋىل قويۋ جەرگىلىكتى ءتۇرى قۇنىن قىمباتتاتىپ جىبەردى. بۇعان دەيىن ۇساعىنىڭ ءوزىن ءار كيلوسىنا 30-40 تەڭگەگە ساۋدالاسۋشىلار ەندى 60-70 تەڭگەگە قول جەتكىزۋگە زار. مۇنداي قىمباتقا تۇسكەن تۇقىم ءونىمىن وندىرۋشىلەر البەتتە, شىعىن ورنىن تولتىرعىسى كەلەتىنى انىق. سوندىقتان كۇزدە كيلوسى 100 تەڭگەدەن اسىپ جىعىلسا وعان دا قايران شامالى. جالپى العاندا, وسىنداي تىعى­رىق­تىڭ كۇندەردىڭ كۇنىندە الدان شىعاتىندىعى كارتوپ وندىرۋشىلەرگە ءمالىمسىز ەمەس ەدى. تۇقىمدى الىستان ارقالاپ جەتكىزۋگە ۇيىرلىك اقىرى سوعان تىرەدى. جيىن-تەرىم اياقتالعان بەتتە تۇگىن قالدىرماي ساتىپ, پايدا تابۋ امالىنان اسپاۋ مىنەكي, بۇگىندە جان-جاقتان تۇقىم ىزدەۋگە سابىلتىپ جاتىر. ارينە, بارىندە ولاي ەمەس. كارتوپتىق 570 گەكتار القاپتىڭ 30 پايىزىن تۇقىمدىق تاناپقا ارناعان, قازىر ارقاسى كەڭ كيروۆ اتىنداعى وندىرىستىك كووپەراتيۆ, «استرو-اگرو» جشس سياقتىلار ازىرگە نەكەن-ساياق. سونداي بولماسا دا ۇقساپ باعۋعا مۇمكىندىك بارشىلىق. «قازاگرو» ۇلتتىق باسقارۋ حولدينگى ارقىلى «اگروبيزنەس-2020» باعدارلاماسى بويىنشا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الىپ, وتە-موتە كەرەكتى ءىس رەتىن كەلتىرۋگە بولادى. بىراق ەرتەڭگىگە قالدىرا بەرىلسە نە دەرسىز. ال تۇقىم قورى قالانبايىنشا الىس-جاقىنعا قول سوزۋ بىتپەك ەمەس. ايقىن نەسىپباي, «ەگەمەن قازاقستان». قاراعاندى وبلىسى.