ەكونوميكا • 26 مامىر، 2022

مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدا اشىقتىق ورنايدى

58 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ماسەلەسى – مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ ەڭ ءبىر كۇردەلى سالالارىنىڭ ءبىرى. اراگىدىك زەرتتەۋشىلەر، جۋرناليستەر بۇل سالاداعى بىلىقتىڭ بەتىن اشىپ وتىراتىنى دا بار. تاپسىرىس بەرۋشىلەر كوپ جاعدايدا بارماق باستى، كوز قىستىعا جول بەرىپ، ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋدى مايشەلپەككە اينالدىرعانى دا قاشان.

كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس، «EQ»

قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى داۋرەن كەنبەيىلدىڭ ايتۋىنشا، وسى سالاداعى اشىقتىقتى قامتا­ماسىز ەتۋگە بايلانىستى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جۇيەسىن تولىقتاي تسيفرلاندىرۋ ەنگىزىلدى.

«بيزنەس-پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدىڭ بارىنشا اشىق­تىعى مەن ايقىندىعى قامتاماسىز ەتىلدى. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردىڭ 100 پايىزى جانە ولاردى جوسپارلاۋدان باستاپ، تولەمگە دەيىن راسىمدەرى ەلەكتروندى فورماتقا اۋىس­تىرىلدى. كامەرالىق باقىلاۋ ەنگىزىلدى. بۇل تەكسەرۋ وبەكتىسىنە بارماي-اق ونلاين-رەجىمدە جۇزەگە اسىرىلادى. سونداي-اق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا تولىق قولجەتىمدىلىك قامتاماسىز ەتىلدى. تولىق اۆتوماتتاندىرۋ قوعامنىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدىڭ بارلىق راسىمدەرىنە، ونىڭ ىشىندە شاعىمدانۋ جانە باقىلاۋ پروتسەسىنە قول جەتكىزۋىنە جول اشتى»، دەيدى ۆيتسە-مينيستر.

اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋگە، بارىنە بىردەي تەڭ مۇمكىندىك بەرۋگە باعىتتالعان شارا­لاردىڭ ناتيجەسىندە تىكەلەي شارت جاساسۋ ارقىلى ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋدىڭ ۇلەسى 2015 جىلدان باستاپ 2021 جىلعا دەيىن 64 پايىزدان 39 پايىزعا دەيىن قىسقارعان. 2021 جىلعى 15 قاراشادا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءبىر كوزدەن تىكەلەي شارت جاساسۋدىڭ 4 نەگىزىن قىسقارتۋدى كوزدەيتىن زاڭ قابىلداندى. داۋرەن كەنبەيىلدىڭ ايتۋىنشا، ساتىپ الۋدى باسەكەلەستىك تاسىلدەرمەن باسىم جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى تالاپ بەلگىلەنگەن. سونداي-اق تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىنىڭ ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرعانى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگى كوزدەلگەن.

«2022 جىلعى 3 قاڭتاردا باسەكەلەستىكتى دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭمەن ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋدىڭ تاعى 2 نەگىزى الىنىپ تاستالدى جانە 4 نەگىز بويىنشا ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرۋ جاعدايلارى قايتا قارالدى. شارتتاردى تىكەلەي جاساسۋدىڭ كورسەتىلگەن نەگىزدەرىن الىپ تاستاۋ ءبىر كوزدى تاعى 50 پايىزعا نەمەسە ساتىپ الۋدىڭ جالپى كولەمىنىڭ 20 پايىزىنا دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان باسقا، ءبىر كوزدى نەگىزسىز قولدانۋ ماقساتىندا، 2019 جىلدان باستاپ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ پورتالىندا زاڭدا كوزدەلمەگەن جاعدايلاردا ءبىر كوزدەن شارت جاساسۋعا مۇمكىندىك بەرمەيتىن فلب ورناتىلعان»، دەدى سپيكەر.

ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى كەزدە ساتىپ الۋ­دىڭ بارلىق پروتسەسى وڭتايلاندىرىلدى. وتىنىمدەر مەن راسىمدەردى قابىلداۋ مەرزىمى 2 ەسە قىسقارادى. ساتىپ الۋدى الدىن الا وتكىزۋ ماقساتىندا ساتىپ الۋدىڭ الدىن الا جوسپارى ينستيتۋتى كوزدەلگەن. بۇل بيىل بيۋد­جەتتىك كوميسسيا ماقۇلداعان ءوتىنىم نەگىزىندە، بيۋد­جەتتىڭ بەكىتىلۋىن كۇتپەي-اق، ساتىپ الۋلار جۇرگىزۋگە جانە كەلەسى جىلعا شارتتار جاساسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق كونكۋرس وتكىزۋ تۋرالى الدىن الا حابارلاندىرۋدى جاريالاۋ مۇم­كىندىگى قاراستىرىلعان. بۇل وتىنىمدەردى قابىل­داۋ مەرزىمىن 15 كۇننەن 7 كۇنگە دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«راسىمدەردى وڭايلاتۋ ماقساتىندا 2022 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ نەگىزدەمەلىك كەلى­سىمدەردى پايدالانا وتىرىپ، كونكۋرس تۇرىندە ساتىپ الۋدىڭ جاڭا ءتاسىلى ەنگىزىلەدى. بۇل ساتىپ الۋ راسىمدەرىن 30 كۇنگە دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، ال قازىر ورتاشا ۇزاقتىعى 2 ايدى قۇرايدى. بۇل ءتاسىل كەڭسە تاۋارلارىن، ججم، بايلانىس قىزمەتتەرىن جانە باسقا دا ساتىپ الۋ سياقتى ستاندارتتى (تيپتىك) تاۋارلاردى، جۇمىستاردى، كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ بويىنشا پايدالانىلادى. وندا، ءبىرىنشى كەزەڭدە نەگىزدەمەلىك كەلىسىم جاسالاتىن بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەس كەلە­تىن الەۋەتتى ءونىم بەرۋشىلەر ىرىكتەلەدى. بۇل – نارىقتا ءوزىن جاقسى قىرىنان كورسەتكەن كومپانيالار. ەكىنشى كەزەڭدە تاپسىرىس بەرۋ­شىلەر مۇنداي ءونىم بەرۋشىلەرگە تاۋارلاردى، جۇمىستاردى، كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋعا وتىنىمدەر جىبەرەدى. شارت ەڭ جاقسى ۇسى­نىستى ۇسىنعان ءونىم بەرۋشىلەرمەن جاسالادى»، دەدى سپيكەر.

ول سونداي-اق سالاداعى بۇزۋشىلىقتاردىڭ كوپشىلىگى ساتىپ الۋشى ورگاندار تاراپىنان، بىلىكتىلىكتىڭ تومەندىگىنەن تۋىندايتىنىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان الەۋمەتتىك سالانىڭ تاپسىرىس بەرۋشىلەرىن (مەكتەپتەر، بالاباقشالار، ينتەرناتتار، ەمحانالار جانە ت. ب.) مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ راسىمدەرىن جۇرگىزۋدەن ولاردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى بىرىڭعاي ۇيىمداس­تىرۋشىلار دەڭگەيىنە بەرە وتىرىپ بوساتۋ ۇسىنىلادى.

«بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمى نەگىزدەمەلىك كەلى­سىمدەر قۇرالدارىن، سونداي-اق ۇلگىلىك تەحني­كالىق ەرەكشەلىكتەردى پايدالانا وتىرىپ، ورتالىقتاندىرىلعان مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى كەڭىنەن قولدانۋ بولادى دەپ وتىرمىز. بۇل ورتالىقتاندىرىلعان ساتىپ الۋ ورگاندارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ويتكەنى ساتىپ الۋدى تەك بىلىكتى ماماندار عانا جۇزەگە اسىرادى»، دەپ اتاپ ءوتتى مينيسترلىك وكىلى.

بيىل 1 شىلدەدەن باستاپ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى ەنگىزىلمەك. سونىڭ ءبىرى – رەيتينگتىك-بالدىق جۇيە قولدانىلاتىن كونكۋرس. ساتىپ الۋدىڭ بۇل ءتاسىلى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ پروتسەسىنە ادامنىڭ قاتىسۋىن تولى­عىمەن الىپ تاستاۋدى كوزدەيدى جانە كون­كۋرستىق كوميسسياسىز جۇزەگە اسىرىلادى.

ۆەب-پورتال الەۋەتتى ءونىم بەرۋشىلەرگە اۆتوماتتى تۇردە ءتيىستى بالداردى بەرەدى. مى­سالى، جاقسى بەدەلگە يە بولعانى ءۇشىن (كون­كۋرستىڭ نىساناسىنا سايكەس جۇمىس تاجى­ريبەسى (مەكتەپ – مەكتەپ)، قارجىلىق تۇراق­تىلىقتىڭ جوعارى كورسەتكىشى، الەۋەتتى ءونىم بەرۋشى ۇسىنعان كەپىلدىكتىڭ ۇزاق مەرزىمى جانە ت.ب.) ءتيىستى وڭ بالدار اۆتوماتتى تۇردە بەرىلەدى. بەدەلى ناشار بولعانى ءۇشىن (بۇدان بۇرىن الەۋەتتى ءونىم بەرۋشىنىڭ مەملەكەت­تىك ساتىپ الۋعا جوسىقسىز قاتىسۋشىلار­دىڭ تىزى­­لىمىندە بولۋى، مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرا­لى الدىڭعى شارتتار بويىنشا مەرزىمىن وتكى­زىپ الۋ، تۇراقسىزدىق ايىبىنىڭ بولۋى جانە ت.ب.) تەرىس بالدار بەرىلەدى. وسىلايشا، ەڭ كوپ بالداردىڭ نەگىزىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ۆەب-پورتالى اۆتوماتتى تۇردە كون­كۋرس جەڭىمپازىن انىقتايدى. بۇل باعا مەن ساپا كري­تەريلەرىن بىرىكتىرە وتىرىپ، ءونىم بەرۋشىنى اۆتوماتتى تاڭداۋعا كوشۋگە مۇمكىندىك بەرمەك.

ساپالى تاۋارلاردى، جۇمىستاردى، كورسە­تىلەتىن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ ماقساتىندا 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ومىرلىك تسيكلى قۇنىنىڭ ەسەپتەمەسى پايدالانىلاتىن كونكۋرسى تۇرىندە ساتىپ الۋدىڭ جاڭا ءتاسىلى ەنگىزىلەدى. ساتىپ الۋدىڭ وسى ءتاسىلىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە ءونىم بەرۋشىنى تاڭداۋ ساتىپ الۋ (باستاپقى) باعاسىنىڭ نەگىزىندە ەمەس، تاۋاردىڭ بۇكىل قىزمەت ەتۋ مەرزىمىنىڭ (ومىرلىك تسيكلىنىڭ) قۇنى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ارقالىقتا مىڭ ادام كۇي تارتتى

ايماقتار • بۇگىن، 08:45

كوشباسشى وزگەرگەن جوق

سپورت • بۇگىن، 08:44

قالا كۇنىندەگى بايگە جارىسى

سپورت • بۇگىن، 08:42

يسپانيادا ولجالى بولدى

تەننيس • بۇگىن، 08:40

ورگانيكالىق قالدىقتاردى وڭدەيدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:38

جاسىل مەتاللۋرگيا قازىر دە بار

قازاقستان • بۇگىن، 08:37

دارىگەر-جازۋشىلار

ادەبيەت • بۇگىن، 08:34

زاڭسىز سالىنعان ءۇي ءسۇرىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:30

جالعان شوت-فاكتۋرا جارعا جىقتى...

ايماقتار • بۇگىن، 08:27

قىمبات وپەراتسيانى تەگىن جاسادى

مەديتسينا • بۇگىن، 08:22

5 ادام سۋعا كەتتى

قوعام • بۇگىن، 08:20

جاستارعا ارنالعان جارمەڭكە

قوعام • بۇگىن، 08:18

جاستار جۇمىسپەن قامتىلدى

قوعام • بۇگىن، 08:15

سالعىرتتىق سان سوقتىرماسا ەكەن

ايماقتار • بۇگىن، 08:12

كيىكتەر كىمگە كەدەرگى؟

قازاقستان • كەشە

ەكى اۋىلعا گاز جەتتى

ايماقتار • كەشە

ينفلياتسيا يىلە مە؟

قوعام • كەشە

ءدارى مەن ءسوز ءدارۋى

مەديتسينا • كەشە

«التايداي جەر قايدا؟!»

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار