ىبىراي التىنسارين «قازاق حالقىنىڭ كەلەشەگى وسى مەكتەپتەردە» دەسە, احمەت بايتۇرسىن ۇلى «مەكتەپتەردە ءبىلىم بەرەتىن مۇعالىم قانداي بولسا, مەكتەبى دە ءھام سونداي بولماقشى», دەيدى. ءسويتىپ, 1895 جىلى ورىنبور پەداگوگيكالىق ۋچيليششەسىن بىتىرىسىمەن ۇستازدىق جولعا ءتۇستى. وسى جولدا بار-جوعى 15 جىلعا تارتا اۋىلدىق, بولىستىق مەكتەپتەردە, پەداگوگيكالىق كلاستا, ۋچيليششەلەردە ۇستازدىق, باسشىلىق قىزمەت ەتكەن احمەت بايتۇرسىن ۇلى «وقۋ جايىنان» اتتى ماقالاسىندا بۇل ساپارعا شىققان ادام ءوز ءىسىن نەدەن باستاۋ كەرەكتىگىن جازىپ, ۇسىنادى. بۇل ءسوزىن «جولاۋشى جالعىز ءجۇرىپ اداسسا قيىندىقتى ءوزى عانا كورەدى, ال كوپكە باسشىلىق جاساپ ءجۇرىپ اداسسا, جۇرت ىسىنە, جۇرتقا زيانى تيەدى», دەپ باستايدى. قازاق حالقىنىڭ الداعى ارمانىنا, عىلىم-ءبىلىم الۋعا وقۋ ارقىلى جەتەتىنىن ءبىلىپ, وسى جولدا باستاۋىش مۇعالىمدەردىڭ اداسپاۋىن ەسكەرتەدى.
«باسشى ءتۇزۋ بولسا, ۇزىن جول قىسقا, باسشى ولاق بولسا, قىسقا جول ۇزىن. قىسقا جولعا ۋاقىت از, ۇزىن جولعا ۋاقىت كوپ كەتەدى», دەگەن پىكىردى احمەت بايتۇرسىن ۇلى «از ۋاقىتتا كوپ ءبىلۋ جولىنىڭ باسى» اتتى ماقالاسىندا ايتا كەلىپ, حح عاسىردىڭ ء«بىلىم عاسىرى» اتالعانىن جەتكىزەدى. بۇعان قوسا ۇلى ۇستاز «قازاقشا وقۋ جايىندا», «وقۋ جايى», «مەكتەپ كەرەكتەرى», «وقىتۋ جايىنان», «باۋلۋ مەكتەبى», ت.ب. كەلەلى ماسەلەلەر كوتەرگەن كوپتەگەن ماقالا جازدى. مۇندا اعارتۋ ءىسىنىڭ ولقىلىقتارى ايتىلىپ, وقۋ ءىسىنىڭ جاقسارتىلۋ جولدارى كورسەتىلدى.
بالانى وقىتۋ ءۇشىن ءبىز ەڭ الدىمەن, ولارعا ارنالعان كىتاپتاردىڭ دۇرىستاپ شىعارىلۋىن «اۋەلى, ءبىز بالا وقىتاتىن كىتاپتارىمىزدى تۇزەپ, سايلاپ الىپ, سونان سوڭ نەدەن باستاپ, نەگە دەيىن وقىتاتىنىمىزعا جوسىق بەلگىلەۋىمىز كەرەك», دەپ وتكەن عاسىر باسىندا-اق ايتىپ كەتكەن.
قازاق ىسىندەگى كەمشىلىكتىڭ ءبارى وقۋ ىسىمەن تۇزەلەتىنىن اتاپ وتكەن ۇلت ۇستازى بيلىكتىڭ دە, حالىقتىڭ دا وقۋمەن تۇزەلەتىنىن ايتا كەلىپ, قازاق بالاسىنىڭ قازاقشا وقىپ, جازا بىلگەننەن كەيىن عانا ورىسشا وقۋىنا بولاتىنىنا اسا ءمان بەرە جازادى.
ورازالى شاحانوۆ,
«№12 بالاباقشا – باستاۋىش مەكتەپ» كەشەنى» ديرەكتورى
