رەفەرەندۋم-2022 • 25 مامىر، 2022

حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ءمانى زور

512 رەت كورسەتىلدى

ديپلوماتيالىق كورپۋس وكىلدەرىنە ارنالعان بريفينگتە رەفەرەندۋمعا قاتىستى ماسەلەلەر تالقىلاندى. ىرگەلى جيىنعا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇحتار تىلەۋبەردى مەن ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ قاتىستى.

سىرتقى ىستەر ءمينيسترى م.تىلەۋ­­بەردى ءوز سوزىندە كەيىنگى كەزدە بولىپ جاتقان داعدارىستار مەن وق­ي­عالارعا، سونىڭ ىشىندە پاندەمياعا، الەمدەگى گەوساياسي جاعداي مەن ونىڭ زارداپتارىنا قاراماستان، قازاقستاندا رەفورمالار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى.

«كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەر مەملەكەت باسشىسىنىڭ 16 ناۋرىزداعى حالىققا جولدا­ۋىن­­دا ايتقان ساياسي رەفورمالارىن قامتىعان. ولار قازاقستاننىڭ ساياسي­ جۇيەسىن تۇبەگەيلى وزگەرتۋگە باعىت­تالعان. باستى ماقسات – ازا­مات­­تاردىڭ مەملەكەتتىك باس­قا­رۋعا قاتىسۋىن كەڭەيتۋ جانە ساياسي پروتسەستەردى ايتارلىقتاي دەموكراتيالاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ»، دەدى م.تىلەۋبەردى.

ۆەدومستۆو باسشىسى كونستي­تۋتس­ياعا وزگەرىس ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس توبى قۇرىلعانىن جەتكىزىپ، ونىڭ قۇرامىنا زاڭگەرلەر، ءتيىستى مەكەمەلەر باسشىلارى ەنگەنىن دە اتاپ ءوتتى.

«ەڭ الدىمەن، تۇزەتۋلەر سۋپەر­­­پرە­زيدەنتتىك باسقارۋ مودە­لى­نەن ىقپالدى پارلامەنتى مەن ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەتى بار پرەزي­دەنت­تىك رەسپۋبليكاعا كوشۋگە باعىتتالعان. سونداي-اق رەفورما بيلىكتىڭ وكىلدى تارماعى مەن تەجەمەلىك جانە تەپە-تەڭدىك جۇيەسىن ايتارلىقتاي نىعايتىپ، ءماسليحاتتاردىڭ تاۋەل­سىز­دىگىن ارتتىرادى. سەنات تەك ءماجىلىس قابىلداعان زاڭداردى ما­قۇلداۋعا نەمەسە قابىلداماۋعا قۇقى­لى. ياعني، زاڭ قابىلداۋ قۇقىعى ماجى­لىس­كە بەرىلەدى.

سونىمەن قاتار ءماجىلىس پەن وبلىستىق ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋ بارىسىندا ماجو­ريتارلى-پروپورتسيونالدىق مودە­لى قولدانىلادى. بۇل سايلاۋ­شى­لاردىڭ كوزقاراستارى مەن پى­كىر­لە­رى تولىق قامتۋعا مۇم­كىن­دىك بەرەدى. بۇل سونداي-اق پارتيا قۇرامىندا جوق كانديداتتاردىڭ پارلامەنتكە بارۋىنا جول اشادى. ساياسي باسەكەلەستىكتى ارتتىرىپ، ازاماتتاردىڭ وزدەرى سايلاعان دەپۋتاتتارمەن تىكەلەي بايلانىسۋىنا جاعداي جاسايدى. مۇنداي شەشىمدەر كوپپارتيالىق جۇيەنى كۇشەيتەدى»، دەدى م.تىلەۋبەردى.

سونىمەن قاتار پرەزيدەنتتەرگە ءوز وكىلەتتىكتەرى كەزەڭىندە ساياسي پارتياعا مۇشە بولۋعا تى­يىم سالىناتىنىن جەتكىزدى. ءمينيس­تردىڭ ايتۋىنشا، بۇل نورما سايا­سي باسەكەلەستىكتى ارتتىرىپ، بارلىق پارتيالارىنىڭ دامۋىنا تەڭ جاعداي جاسايدى. بۇدان بولەك، پرەزيدەنتتىڭ ەڭ جاقىن تۋىستارىنا كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا ساياسي لاۋازىمدار مەن باسقارۋشىلىق قىزمەتتەردى اتقارۋعا شەكتەۋ قويىلادى.

«بۇل رەفورمالار جاڭا قازاق­س­تاندى، پرەزيدەنتىمىز اتاپ وت­كەندەي، ەڭ الدىمەن ادىلەتتى قازاقس­تان­دى قۇرۋعا باعىتتالعان. اسىرەسە، ازاماتتاردىڭ جەكە باستاماسىنا مۇمكىندىك بەرىپ، ادىلەتتى قوعامنىڭ ىرگەتاسى قالانىپ، اناعۇرلىم بەلسەندى، سەرپىندى جانە باسەكەگە قابىلەتتى ساياسي جۇيە قالىپتاسىپ، ءتوزىمدى، ارتاراپتاندىرىلعان جانە تەڭ ەكونوميكا قۇرىلادى. ماقسات – تەڭسىزدىك پەن كەدەيلىك سەكىلدى ومىرلىك ماڭىزدى الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى شەشۋ. قازاقستان حالقىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى ءال-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋ.

بۇل پروتسەسس جەكە جانە الەۋ­مەت­تىك قۇندىلىقتار جۇيەسىن دە تولىق­تاي وزگەرتۋدى تالاپ ەتەدى. جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ مەم­­لەكەتتىك باس­قارۋ مودەلىن جاڭ­عىرتۋدى كوز­دەيتىن ەكىن­شى رەس­پۋبليكانى قۇرۋ تۇجىرىم­دا­ماسىمەن قاتار جۇرەدى»، دەدى م.تىلەۋبەردى.

وسى ورايدا، مينيستر ءۇش نەگىزگى ماسەلەگە نازار اۋداردى. ءبىرىنشىسى، قازاقستان رەفەرەندۋمدى ەڭ جاقسى دەموكراتيالىق ستاندارتتار مەن قاعيداتتار بويىنشا ەڭ ءادىل جانە اشىق تۇردە وتكىزۋگە مىندەتتى.

«ەكىنشىدەن، بۇل كەڭ اۋقىم­دى رەفورمالار رەفەرەن­دۋم­دا حالقىمىز تاراپىنان قول­داۋ تابادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. قازىر­دىڭ وزىندە ساۋالدامالار ۇسى­نىل­عان تۇزەتۋلەردى تۇرعىن­دار­دىڭ قولدايتىنىن، كوپشىلىك قاتىساتىنىن كورسەتەدى. ارينە، بۇل قۋانتادى. ەڭ باستىسى، ءبىز ۇلت رەتىندە، حالىقارالىق سەرىك­تەستەرىمىز كۇن تارتىبىنە شىعا­رىل­عان رەفورمالارعا قولداۋ كورسەتۋىن جالعاستىرا بەرەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز. قازىردىڭ وزىندە 10 حالىقارالىق ۇيىم مەن بىرنەشە مەملەكەت ءوز باقىلاۋشىلارىن جىبەردى»، دەدى م.تىلەۋبەردى.

ورتالىق رەفەرەندۋم كوميس­سيا­­سىنىڭ توراعاسى ن.ءابدى­روۆ ءوز سوزىندە حالىقارالىق ۇيىم­دار­دىڭ ەلى­مىزدەگى ساياسي احۋالعا قى­زى­عۋ­شى­لىق تانىتقانىنا ىرزا­لى­عىن ءبىلدىردى.

«نەگىزگى زاڭعا ەنگىزىلگەن تۇ­زەتۋلەر ەلىمىز ءۇشىن وتە ماڭىز­دى. وزگەرىستەر كونستيتۋتسيا باپتا­رى­نىڭ ۇشتەن بىرىنە قاتىستى. سايلاۋ پروتسەسى مەن سايلاۋ زاڭناماسىن جاڭعىرتۋمەن بايلانىستى رەفورمالار ۇلتتىق سايلاۋ جۇيەسى ءۇشىن ءتۇيىندى ماسەلە­لە­ردىڭ ءبىرى. بۇل رەفورمالاردى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى 16 ناۋرىزداعى حالىققا جولداۋدا اتاپ كورسەتكەن ەدى»، دەدى ن.ءابدىروۆ.

سپيكەر سونداي-اق رەفەرەندۋمدى باقىلاۋعا قاتىساتىن حالىق­­ارا­لىق ۇيىم ميسسيا­سى كەلۋى­نىڭ ءمانى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى. دەمەك ەلىمىز ءۇشىن ما­ڭىز­­دى ماسەلەگە شەتەلدىكتەر دە قىزى­عۋشىلىق تانىتىپ وتىر. «ورتا­لىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ وتىرىستارىندا قارالعان العاشقى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى حالىقارالىق بايقاۋ ينستيتۋتىن اشۋ بولدى. بۇگىنگى تاڭدا 100-دەن استام بايقاۋشى اككرەديتتەلگەن. ونىڭ ىشىندە ەقىۇ بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ وكىلدەرى دە بار»، دەدى ن.ءابدىروۆ.

ورتالىق رەفەرەندۋم كوميس­سيا­سىنىڭ توراعاسى قازىرگى ۋاقىتتا تمد، تمد پارلامەنتارالىق اسسام­بلەياسى جانە تۇركى مەملە­كەت­تەرى ۇيىمىنىڭ بايقاۋ­شى­لار ميسسيالارى تىركەلگەنىن جەتكىزدى.

«بۇگىنگە دەيىن 17 مەملەكەت دەلەگاتسيالارىنىڭ وكىلدەرى اككرەديتتەلگەن. بۇل جۇمىس جال­عا­سىپ جاتىر. حالىقارالىق باي­قاۋشىلاردى تىركەۋ 30 مامىر كۇنى ساعات 18:00-گە دەيىن جالعاسادى»، دەدى ن.ءابدىروۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار

كوروناۆيرۋس قايتا كۇشەيدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 23:07

ەڭبەكتىڭ ەركىنى

ايماقتار • بۇگىن، 23:02

بابا ءتىلىنىڭ باعاسىن بىلەيىك

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • بۇگىن، 22:54

قۇس تۇماۋىنىڭ كەسىرى

قوعام • بۇگىن، 22:52

سۋدى قالاي ۇنەمدەۋگە بولادى؟

ەكولوگيا • بۇگىن، 22:51

جالعاسىن تاپقان ءداستۇر

ايماقتار • بۇگىن، 22:48

48 مىڭ جىل بۇرىنعى تىرشىلىك

تاريح • بۇگىن، 22:47

تولقىن شاشىپ شاپقان ات

ونەر • بۇگىن، 22:44

اۋىلدىڭ قىزى – الەم چەمپيونى

ايماقتار • بۇگىن، 22:38

استانا كۇنىنە ارنالدى

قوعام • بۇگىن، 22:35

ۇقساس جاڭالىقتار