قازاقتىڭ باعا جەتپەس قازىناسى – ساز ونەرى مەن ءسوز مۇراسىن جيناقتاپ, شىپ-شىرعاسىن شىعارماي جۇرتقا جەتكىزۋدى مۇرات ەتكەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ «قازاق اۋەندەرى» اكتسيونەرلىك قوعامى داڭقتى قالامگەر مۇحتار اۋەزوۆتىڭ 125 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتۋدى الاشتىڭ ورتالىعى بولعان, جازۋشىنىڭ كىندىك قانى تامعان ايگىلى ارقا وڭىرىنەن باستاپ, سەمەي قالاسىندا وتكىزۋىنىڭ دە سيمۆولدىق ءمانى بار. ونىڭ پرەزيدەنت شەشىمىمەن بۇرىنعى سەمەي وبلىسىنىڭ قايتا قالپىنا كەلتىرىلىپ, جاڭادان اباي وبلىسى بولىپ قۇرىلۋىمەن ورايلاس كەلۋى دە – يگىلىكتىڭ نىشانى. بۇل مەرەيتويلىق سالتاناتتى كەش ءبىر جاعىنان اباي وبلىسى قۇرىلۋىنىڭ بەتاشارى ىسپەتتەس ءىس-شارا بولدى دەسەك تە جاراسادى. مەرەيتويلىق جيىنعا ەلىمىزدىڭ مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ ارنايى كەلىپ, توي شىمىلدىعىن قۇتتىقتاۋ سوزبەن اشىپ بەردى.
كەمەڭگەر جازۋشىنىڭ ءدۇبىرلى مەرەكەسىنە ورايلاستىرىلا ۇيىمداستىرىلعان ادەبي-مۋزىكالىق كونتسەرتتى وتكىزۋدە قالامگەر شىعارماشىلىعى مەن ونداعى وزەكتى ويلاردى نەگىزگى جەلى ەتىپ الدىق. سالتاناتتى كەشتىڭ باستى ەرەكشەلىگى دە وسىندا.
كەش باسىندا جازۋشى ومىرىنەن سىر شەرتەتىن دەرەكتى فيلم كورسەتىلىپ, سالتاناتتى ءىس-شارا ءارى قاراي ءان مەن كۇيگە ۇلاستى. مۇندا نەگىزىنەن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ومىرىنە قاتىستى, ول ءسۇيىپ تىڭداعان, ءوزى ورىنداعان اندەر مەن كۇيلەرگە باسىمدىق بەردىك. الەمدەگى ايگىلى تۇلعالاردىڭ م.اۋەزوۆ تۋرالى ايتقان سوزدەرىن كەلتىرىپ, اكتەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن شاعىن قويىلىمدار قويدىق.
بۇل رەتتە م.اۋەزوۆ تۇلعاسىنا تاعزىم ەتۋمەن بىرگە, ونىڭ ونەگەسىنەن تاعىلىم الۋ, جۇرتشىلىققا كەمەڭگەر بولمىسىن جاڭا قىرىنان تانىتۋ, دانالىق بيىگىنە ۇندەۋ مۇرات ەتىلدى. سوعان ساي ۇتىمدى فورما تاۋىپ, ساحنا ءتىلى, مۋزىكا سازى, ادەبيەت ارناسى ارقىلى كورەرمەن جۇرەگىنە اسەرلى تۇردە جول تابۋعا تىرىستىق.
سونىمەن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ تۇلعالىق بولمىسىنىڭ قالىپتاسۋ بارىسىن بايىپتاساق, ونىڭ ءۇش قايناردان باستاۋ الىپ, نارلەنىپ كەمەلدەنگەنىن بايقايمىز. ونىڭ العاشقىسى – قازاقتىڭ تەلەگەي-تەڭىز اۋىز ادەبيەتى مەن تۇركى-مۇسىلماندىق ءدىني تانىم قاينارى بولسا, ەكىنشىسى – ۇلى ابايدىڭ ونەگەسى. ال ءۇشىنشى قازىنالى باستاۋ – باتىس مادەنيەتى تۋدىرعان مول رۋحاني مۇرا. ۇلى مۇقاڭ وسىناۋ ءۇش قايناردىڭ قازىناسىن مەيلىنشە تەرەڭ يگەرىپ قانا قويماي, ونى شەبەرلىكپەن سينتەزدەپ, بىرەگەي رۋحاني ءونىم تۋدىرا بىلگەن. وسى ارقىلى ءوزى دە شىرقاۋ بيىككە سامعاۋمەن بىرگە, قازاق كوركەم ويى مەن مادەني ورەسىن دە سول بيىككە كوتەردى. وعان جازۋشىنىڭ سوڭىندا قالدىرعان تەلەگەي-تەڭىز ەڭبەگى كۋا.
جازۋشىنىڭ قازاق اۋىز ادەبيەتىنىڭ سان سالالى جانرلارىن قاراستىرعان زەرتتەۋلەرى, پروزا سالاسىنداعى تىرناقالدى تۋىندىلارى, ايگىلى كلاسسيكتەردىڭ كوركەم شىعارمالارىن قازاق تىلىنە اۋدارۋى, ۇلى اباي شىعارماشىلىعىن جان-جاقتى زەردەلەگەن عىلىمي-زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى جينالىپ كەلگەندە باستى, نەگىزگى ماقساتتى – اباي كەمەڭگەرلىگىنىڭ قىرىن كوركەمدىك تۇرعىدان يگەرۋدى, ۇلىلىق بولمىسىن سومداۋدى, ادامدىق جولىن كوپكە ونەگە ەتۋدى كوزدەيدى. قارىمدى قالامگەر وسىناۋ ارماندى اڭسارىن, ءوزى امانات دەپ قابىلداعان ادەبي ۇلى ميسسياسىن ارتىعىمەن ورىنداپ شىققان.
«زەر قادىرىن زەرگەر بىلەدى» دەگەندەي, ۇلى ويشىل, دانىشپان ابايدىڭ سىرىنا تەرەڭ بويلاپ, جۇمباعىن شەشە العان. «اباي جولى» – بولاشاق قازاق جولى ەكەندىگىن تياناقتاعان.
سالتاناتتى كەشتە زاڭعار جازۋشى تۋرالى وسىناۋ تولعامدى تۇجىرىمدى ارقاۋ ەتە وتىرىپ, ونى ونەر ءتىلى ارقىلى كوپكە جەتكىزۋگە تالپىنىس جاسالدى.
كەز كەلگەن حالىقتىڭ جان دۇنيەسى مەن ءتول دۇنيەتانىمىن اينا-قاتەسىز بەرەتىن قۇدىرەت – حالىق اندەرى مەن كۇيلەرى. اۋەزوۆ ءوز ۇلتىنىڭ ءبىتىم-بولمىسىن تانۋدا, اباي جۇمباعىنىڭ كىلتىن تابۋدا ءان-كۇيگە جۇگىنگەنىن كوزكورگەندەر مەن جازۋشى مۇراسىن زەرتتەۋشىلەر ءبىراۋىزدان راستايدى. وسىعان وراي سالتاناتتى كەشتە شىرقالعان حالىق ءانى «ەكى جيرەن», «عايني», «احاۋ, سەمەي!», قالقانىڭ ءانى «قالقا», اقىلبايدىڭ ءانى, ءشامشىنىڭ ءانى «اقماڭدايلىم», ابايدىڭ ءانى «تاتيانانىڭ حاتى», سونداي-اق قۇرمانعازىنىڭ كۇيى «سارىارقا», ابايدىڭ كۇيى «تورى جورعا» كەزدەيسوق تاڭدالعان جوق. بۇلار – مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءسۇيىپ تىڭداعان ءان-كۇيلەرى عانا ەمەس, ونىڭ جان دۇنيەسىنىڭ تەرەڭ تۇكپىرىندەگى تەبىرەنىستەرى مەن ارمان-اڭسارىن اڭعارتاتىن سىرلى اۋەندەر.
بۇلاردى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى رامازان ستامعازيەۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى گۇلميرا سارينا, ەركىن شۇكىمان, ەرلان رىسقالي, نۇرجان جانپەيىسوۆ, مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى ساۋلەجان تاقزيا سىندى انشىلەر تامىلجىتا ورىندادى. وسى رەتتە كەزىندە مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءوزى دە اقىلبايدىڭ ءانىن ورىنداپ, ونى كۇلاش احمەتوۆاعا, ەرمەك سەركەباەۆقا ۇيرەتكەنىن ايتا كەتكەن ءجون.
جان-جاقتى زەردەلەنگەن كونتسەپتسياعا نەگىزدەلگەن, اۋەزوۆتىڭ تۇلعالىق بولمىسىن ارقاۋ ەتكەن مازمۇندى دا ماعىنالى كەش مىرجاقىپ دۋلاتوۆتىڭ «الاش مارشى» انىمەن تۇيىندەلدى. جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ سوزىنە جازىلعان اسقاق رۋحتى ءاندى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ەركىن شۇكىمان, «دالا ءۇنى» اكاپەللاسى جانە مۇقان تولەباەۆ اتىنداعى مۋزىكا ۋچيليششەسىنىڭ حورى ورىندادى.
الاش ارىستارى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ, مۇحتار اۋەزوۆ ۇلى اباي اتىن يەلەنگەن سەمەيدەگى وسى سالتاناتتى كەش وتكەن تەاتردىڭ كەزىندە ىرگەتاسىن قالاپ ەدى. ەندى, مىنە, تاۋەلسىز ەلدىڭ ازات ۇرپاقتارى سولاردىڭ ەسىمدەرىن ۇلىقتاپ جاتىر. قازاق مۇندايدا «ورنىندا بار وڭالار», «وشكەنىم جاندى, ولگەنىم ءتىرىلدى» دەيدى.
ۇلى ابايدىڭ, شاكارىمنىڭ, مۇحتاردىڭ كىندىك قانى تامعان كيەلى توپىراق ءالى دە تالاي ۇلىلاردى دۇنيەگە كەلتىرەدى.
زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ 125 جىلدىق تورقالى تويى بيىل ەلىمىزدە كەڭ كولەمدە اتالىپ ءوتىپ, ءارى قاراي ۇلاسا بەرەدى. تۋعان جەرى سەمەيدىڭ اباي اتىنداعى قاراشاڭىراعىنان باستالعان مەرەكەلىك ءىس-شارالار سانالى عۇمىرى وتكەن, شىعارماشىلىعىنا شابىت بەرگەن الماتى قالاسىندا, زەڭگىر كوگىندە تاۋەلسىزدىكتىڭ تۋى جەلبىرەگەن ەلوردادا جالعاسا بەرمەك.
ەندەشە, اقىل, ويدى, كەمەڭگەرلىك پەن پاراساتتى, زيالىلىقتى ۇلىقتاعان سول مەرەكەدە باس قوسۋعا جازسىن! ۇلىلىقپەن تىلدەسۋ, سول دەڭگەيمەن ۇندەسۋگە باستاسىن!
عالىمجان وتەلباي ۇلى,
«قازاق اۋەندەرى» اق پرەزيدەنتى
