قازاقستان • 05 مامىر, 2022

تاۋەلسىزدىك تاريحىنىڭ جاڭا بەلەسى

170 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدە ءىرى ساياسي رەفورمالاردى قولعا الدى. شىن مانىندە ۇلتتىق ورلەۋ, ۇلت بولىپ ساقتالىپ قانا قويماي, ىرگەلى ەلدەردىڭ دەڭگەيىنە جەتۋدىڭ جاڭا باعىتى مەن الەۋمەتتىك ادىلدىككە نەگىزدەلگەن مەملەكەتتىك باعدار-ماقسات العا قويىلىپ وتىر. بۇل اۋقىمدى وزگەرىستەر قوعامنىڭ وي-ساناسىن جاڭا تاريحي ارناعا بەتبۇرىس جاساۋعا اسەر ەتۋدە. ەڭ كەرەكتى ۇلتتىق رۋح پەن كۇش-قۋات تۇتاس سەنىمدىلىككە ۇلاسىپ, ورنىعۋى وتە قاجەتتى ءىس.

تاۋەلسىزدىك تاريحىنىڭ جاڭا بەلەسى

ادام وي-ساناسىنىڭ وزگەرۋى وڭاي ەمەس. بۇل تاعدىرلى كەزەڭنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى, اشىعىن ايتايىق, بۇعان دەيىنگى جىلدار مەن ۋاقىتقا قاراعاندا ەش سالىستىرۋعا كەلمەيتىن دەڭگەيگە كوتەرىلە باستادى. اشىقتىق پەن تۋراشىلدىقتى ساياساتتا, ەكونوميكالىق ماسەلەدە جانە الەۋمەتتىك, قۇقىقتىق سالادا تۇبەگەيلى وڭ وزگەرىستەر سيپاتىندا ايتۋ ساناعا ءسىڭدى, ءۇمىتتى وياتىپ قانا قويعان جوق, بۇقارانىڭ جۇمىلىپ, ۇيىسۋىنا سىلكىنىس اكەلدى. ۇلتتىق وزەكتى ماسەلەلەرگە قىزمەت ەتەتىن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جۇمىسىن جا­ساندىلىق اتاۋلىدان ارىلىپ, ناقتى ايتۋ­عا تۋرا كەلەدى. داڭعازا ماداق, ورىندى-ورىن­سىز جىلتىراققا ىڭعاي تانىتا بەرۋگە اۋەس­تىك داعدىدان اۋلاق بولۋعا شاقىرامىز. مۇن­داي كورىنىستەر ەندى ەشكىمگە ابىروي اپەرمەيدى, وسى جاعدايدى مىقتاپ ەسكەرۋىمىز كەرەك.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولعا الىپ وتىرعان ساياسي رەفورمالارى مەن باس­تامالارى حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ جاتقانى انىق. قاراپايىم حالىق بۇل ءىرى وزگەرىستەردى ىرگەلى ەل بولۋدىڭ جاڭا كەزەڭى دەپ ءتۇسىنىپ, قوعامدى تازارتۋ ارقىلى دامىتۋ قادامدارىن قۋاتتاۋ ۇستىندە. ءاربىر وتباسى مەن ۇجىم مۇشەلەرىنىڭ ادىلەتتىلىك قاعيداسىن جان-جاقتى قولداۋى جانە ءاربىر وتانداستارىمىز ءوزى ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان ەركىن ەلدىڭ ازاماتى رەتىندە ءۇن قاتۋى ەرەكشە ماڭىزدى. بۇل قاجەت دەسە, كەشەگى زامانداردا تارىداي شاشىلعان تاريحىمىزدى تۇگەندەۋگە قانشالىقتى كۇش سالىپ كەلسەك, ەندى قازاق جۇرتىنىڭ كەلەشەگى, عالامدىق جاعدايدىڭ سىن-قاتەرىنە قارسى تۇرا ءبىلۋ ءۇشىن قارمانۋدىڭ ناعىز قاhارماندىق تانىتار, مەملەكەتتىك نەگىزدەر مەن ساياسي جۇيەنى تۇبەگەيلى تۇزەيتىن كۇن تۋعانى انىق.

ءبىز پرەزيدەنتتىڭ كونستيتۋتسياعا ەنگىزى­لەتىن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى رەفە­­رەن­دۋمعا ۇسىنىپ, حالىقتىڭ ەركىن تاڭ­داۋىنا بەرۋىن وسى تۇرعىدان قولداي­مىز. بۇل كوپتىڭ تىلەگىمەن قۇپ الىنىپ, قابىل­­داناتىن اتا زاڭىمىزدىڭ قازىرگى قول­دانىستاعى نۇسقاسىنىڭ 33 بابىنا وزگەرىس ەنگىزىلەتىنى جانە ولار قانداي وزەك­تى, ءتۇيىندى ماسەلەلەر ەكەندىگىن ەسەپكە ال­ساق, ەلىمىزدىڭ ساياسي جۇيەسىندە تۇبەگەيلى بەت­بۇرىس بولاتىنىن انىق اڭعارتادى.

مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلىنە كوشۋى, اۋقىمدى وزگەرىستەردىڭ ماعىنالى, تاعدىرشەشتى تۇستارى وسىنداي ويعا جەتە­لەيدى. ءالى كۇنگە دەيىن ۇلتتىق قۇندى­لىق­تاردى بايىتا ءتۇسۋ بارىسىندا «قازاققا قانداي يدەيا, قانداي مادەنيەت, قانداي ەكونوميكا كەرەك؟» دەگەن ومىرشەڭ ساۋالدارعا جاۋاپتى جانتالاسا ىزدەۋدى باستان وتكەرىپ كەلە جاتقانىمىز راس. بۇل كۇندەرى وي ەرىكتى, ءسوز ەرىكتى, بولاشاققا بولجام دا ەرىكتى بولۋعا ءتيىس. ال مۇنداي قوعامدىق وي-سانا سىلكىنىسى ەلدىك سەنىمنەن ءنار السا, ەلدىڭ العىسى مەن تەرەڭ تۇسىنىستىگى ودان ءارى كوركەيەدى.

سول ەلدىك زور سەنىم كۇن وتكەن سا­يىن جاق­سىلىق تىلەۋمەن جانە تازا پەيىل­مەن ارتا تۇسۋدە. بۇل قۇبىلىستاردى اي­­نا­­لامىز­دان بايقاماۋ, نە سەزىنبەۋ مۇم­كىن ەمەس. قازىر­گى ەل باسشىلىعىنىڭ كوپ جىل بويى قوعام­عا رەنىش تۋعىزعان وي­سىز­دىقتاردى تۇبىرى­مەن جويىپ, كورەر كوزگە زاڭدى بەلدەن باس­قان وزبىرلاردى قاتاڭ تارتىپكە شاقى­رىپ جاتقانى, زاڭ ۇستەمدىگىن اشىق ورنىق­تىرۋ ءىس-ارەكەتتەرى وڭ كوزقاراستاردى قالىپ­تاستىرۋدا. ونىڭ تەمىرقازىعى – شىن­دىق, ويلىلىق پەن دالدىك, بۇگىنگى كۇن مەن كە­لە­شەك­تىڭ قامىن ساباقتاستىرا زەردەلەۋ, ءوزىڭ­دى-ءوزىڭ سىيلاۋ جانە وزگەگە سىيلاتا ءبىلۋ.

حالىقتان وتكەن اسىلىڭ جوق. ەندىگى جەردە ەلىمىزدىڭ ءار پەرزەنتى قالىڭ قاۋىمنىڭ جوعىن جوقتايتىن, ساياسي بيىك­كە كوتەرىلەتىن دەڭگەيگە جەتۋگە ءتيىس. ءار ازاماتتىڭ ۇلتتىق مۇددەنى باس­شى­لىققا الۋىن مىندەتتەۋدى جۇكتەۋ دە بەكەردەن-بەكەر كۇن تارتىبىنە قويىلىپ وتىرعان جوق.

بۇل رەفەرەندۋم ساياسي ءمانى جاعىنان بۇكىل قۇزىرەتتى ءبىر ادامعا قاراتىپ نەگىزدەيتىن جولدان تارتىنىپ, كەرىسىنشە مەملەكەتتى باسقارۋ ىسىنە ازاماتتىق قوعامدى تىكەلەي قاتىستىرىپ, ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋعا باعىتتالعان. تۋعان ەل-جۇرتىمىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن وركەنيەتتى, ناقتى ىسپەن جاقسارتۋدى مۇرات ەتەدى. سول يماندى دا يبالى حالقىمىز ىرىلىگىن تانىتىپ, كوشەلى, كورگەندى ەكەنىن پاش ەتۋگە جۇمىلادى. ءبىز وسى بەدەرلى ۋاقىتتا تەك اقيقاتقا جۇگىنۋگە جول اشتىق. بۇل – ادامداردىڭ كۇتكەن ءومىرىنىڭ باستى ولشەمى. ايتپەسە, جىلدار بويى الەۋمەتتىك ادىلدىككە قول جەتكىزە الماعان ءتۇرلى جاعدايلار قاتتى الاڭداتىپ, جۇرت نارازىلىعىن تۋدىرعان جوق پا ەدى؟!

ەلىمىز بويىنشا بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاعى شىنايى وزگەرىستەردىڭ بۇقارالىق سيپاتقا يە بولا باستاۋىنىڭ تۇپكى ءمانى وسىندا جاتىر. سول سەبەپتى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ جاڭا وركەندى, جاڭا تاريحي بەلەسىن باتىلدىقپەن قۇنتتاپ جاتقان ءىرى ساياسي باستامالاردىڭ جۇزەگە اسىپ, قۇتتى بولۋىن قالايمىز.

 

مەيرامبەك تولەپبەرگەن,

ءماجىلىس دەپۋتاتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار