اۋىل تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋ كەزىندە جاڭاتىلەكتىكتەر اۋىل اكىمىنىڭ سايلاۋىنا قاتىستى وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. ولار العاش رەت اۋىل اكىمىن بالامالى نەگىزدە وزدەرى سايلاۋ قۇقىعىنا يە بولىپ وتىرعاندارىن جەتكىزدى. «قوعامدىق كەلىسىم» عيماراتىندا وتكەن جيىندا ن.ءابدىروۆ ساياسي پارتيالار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, باق وكىلدەرى, قوعام بەلسەندىلەرى, بلوگەرلەر, پاۆلودار وبلىسىنىڭ سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەسىپ, جولداۋدا ايتىلعان سايلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەسى توڭىرەگىندە پىكىر الماستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا جۇرتشىلىق وكىلدەرى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى مەن مۇشەلەرىنىڭ ساياسي پارتيالاردان مىندەتتى تۇردە شىعۋى تۋرالى ايتقان باستاماسىن قولدايتىندىقتارىن جەتكىزدى. جيىندا جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتتيالىق پارتيا فيليالىنىڭ توراعاسى ا.ساعاندىقوۆا ساياسي پارتيالاردىڭ ماجىلىسكە ءوتۋ شەگىن 5-تەن 3%-عا دەيىن تومەندەتۋدى ۇسىندى. ونىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي شارا پارتيالاردىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىردەگى بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا جانە ولاردىڭ زاڭ شىعارۋشى بيلىكتىڭ جوعارى ورگانىنداعى وكىلدىگىن كوبەيتۋگە ىقپال ەتپەك. ال «قازاق زاعيپ جاندار قوعامى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ وكىلدەرى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ سايلاۋ كوميسسيالارىمەن بىرلەسىپ, داۋىس بەرۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى.
«اق جول» پارتياسىنىڭ وكىلى ق.سادىرباەۆ بارلىق سايلاۋ ۋچاسكەلەرىن بەينەباقىلاۋ قۇرالدارىمەن جابدىقتاپ, ولاردى ينتەرنەت ارقىلى تاراتۋ مۇمكىندىگىن قولعا الۋدى ۇسىندى. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل ازاماتتاردىڭ سايلاۋ ينستيتۋتىنا دەگەن سەنىمىن ارتتىرادى.
باسقوسۋدا ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدى ەنگىزۋ ماسەلەلەرى دە قوزعالدى. قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى دەرلىك قاعاز بيۋللەتەندەردى پايدالانا وتىرىپ, ءداستۇرلى داۋىس بەرۋدى وتكىزۋدى قولدادى. ال كەيبىر قاتىسۋشىلار ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدى ەنگىزۋدى ۇسىندى.
وڭىرگە ساپار اياسىندا ن.ءابدىروۆ جوعارى وقۋ ورىندارى جانە كوللەدج ستۋدەنتتەرىمەن دە كەزدەستى. ءداستۇرلى باسقوسۋ بارىسىندا 2019 جىلى تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى ۇيىمداستىرعان «الەم ەلدەرىنىڭ سايلاۋ جۇيەلەرى» حالىقارالىق وليمپياداسىنا قاتىسقان جاستار تاجىريبەسىن ايتىپ, ەلىمىزدە دە وسىنداي ءىس-شارالار وتكىزۋدى ۇسىندى. سونداي-اق ولار ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارىندا ەلەكتوراتتىق وقىتۋ بويىنشا فاكۋلتاتيۆتىك كۋرستاردى ەنگىزۋ قاجەتتىگى تۋرالى ماسەلە كوتەردى.
وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتى س.جارتىبەكوۆ پروپورتسيونالدى سايلاۋ جۇيەسى بويىنشا ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ كەزىندە پارتيالار اشىق ءتىزىم قولدانۋعا ءتيىس دەگەن ويىن ورتاعا سالدى. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل سايلاۋشىلاردىڭ تەك پارتياعا ەمەس, دەپۋتاتتىق كورپۋسقا ۇسىنىلاتىن ناقتى كانديداتتاردىڭ كىمدەر ەكەنىن بىلە وتىرىپ داۋىس بەرۋگە مۇمكىندىك بەرمەك. ال «جاسىل ەل» ەكولوگيالىق ۇيىمىنىڭ وكىلى ر.سامابەكوۆا جاستار اراسىنان ءماجىلىس جانە ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتار ءۇشىن سايلاۋ جارناسىنىڭ مولشەرىن ازايتۋدى ۇسىندى. «بۇل جاستاردى سايلاۋ قۇقىعىن پايدالانۋعا ىنتالاندىرا تۇسەدى», دەيدى ول.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار سايلاۋ كوميسسيالارىنا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى اياسىندا الەۋمەتتىك جەلىلەردى بەلسەندى پايدالانۋدى ۇسىندى. ولاردىڭ پىكىرىنشە, وسىنداي اقپاراتتىق رەسۋرستاردىڭ ارقاسىندا جاستاردىڭ سايلاۋ پروتسەستەرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋعا بولادى.
Amanat پارتياسىنىڭ وكىلى دانيار ايتىشەۆ سايلاۋ پروتسەسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن, ونىڭ ىشىندە جاستاردى قۇقىقتىق اعارتۋ جانە ولاردىڭ ەلەكتوراتتىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ ءۇشىن ورتسايلاۋكوم جانىنان جاستار الاڭىن قۇرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ تۋرالى ۇسىنىس كوتەردى.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار جاستاردى سايلاۋ پروتسەسىنە ەرىكتىلەر مەن بايقاۋشىلار رەتىندە عانا ەمەس, سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ قۇرامىنا دا تارتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
پاۆلودار وبلىسى
