ايماقتار • 19 ءساۋىر, 2022

م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگى: ميسسيا ورىندالا ما؟

314 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىمىزدە ء«بىر ءۇي – ءبىر بىرلەستىك – ءبىر ەسەپشوت» قاعيداسى شەڭبەرىندە پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆتەرىنىڭ ورنىنا ميب (م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگى) پەن قاراپايىم سەرىكتەستىكتەر قۇرىلا باستاعانى بەلگىلى. جاڭا جوبا كارانتين شەكتەۋلەرىنىڭ سالدارىنان ء«ۇزىلىس» الىپ, جابۋلى قازان جابۋلى كۇيىندە قالىپ قويعانى بەلگىلى. ىندەت ىنىنە كىرە باستاعانىن ەسكەرسەك, جاڭاشىلدىقتىڭ جايى نە بولىپ جاتىر؟ تۇرعىندار نەگە اسىعىستىق تانىتار ەمەس؟

م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگى: ميسسيا ورىندالا ما؟

كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «EQ»

جاڭا جۇيەنىڭ باستى تيىمدىلىگى – تۇر­عىندارعا اقشا ءتۇسىمىن جانە قارا­­­جاتتىڭ جۇمسالۋىن باقىلاۋعا مۇم­­كىندىك بەرەدى. ەگەر بۇرىن پيك, كت, پيتك, جشس جانە تاعى باسقا باسقارۋ ورگاندارى بىرنەشە ءۇيدى باس­قارىپ, بارلىق ۇيگە ءبىر شوت ۇستاسا, ەندى ءار ءۇي­دىڭ جەكە شوتى بولادى. م ۇلىك يەلە­رى­نىڭ بىرلەستىگى – زاڭدى تۇلعا. ونى باس­قاراتىن توراعا مەن­شىك يەلەرى قاتارىنان ءبىر جىلعا سايلانادى. بۇل رەتتە, شتاتتا اۋلا سىپىرۋ­شىلار, ەلەك­تريكتەر, سانتەحنيك­تەر سياقتى قىز­مەتكەرلەر بولمايدى. بۇ­­لار­دىڭ قىز­مەتىن شارت بويىنشا سەرۆيستىك قىز­مەت كورسەتەتىن ۇيىمدار ورىنداي­دى. جاڭا باسقارۋ نىسانىنا وتە وتىرىپ مەنشىك يەلەرى وزىنە تيە­سىلى پاتەر اۋىرتپالىعىن كوتەرەدى, تۇرعىن ەمەس ءۇي-جايدىڭ, سونداي-اق كون­دومينيۋم نىسانىنىڭ ورتاق مۇل­كىنە جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا الادى. وسىعان بايلانىستى ميب توراعاسى قاراپايىم سەرىكتەستىكتىڭ سەنىم بىلدىرگەن ادامى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردە اعىمداعى جانە جيناق شوتتارىن اشادى.

قاراپايىم سەرىكتەستىك – زاڭدى تۇلعا بولماي-اق بارلىق مەنشىك يەلە­رىمەن تىكەلەي بىرلەسىپ باسقارۋ فورماسى. مۇنداي جۇيە 2-3 قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردى قونىستانعان 10-15 شاقتى پاتەر يەلەرىنە ءتيىمدى بولماق. «پيك-ءتىڭ تاعدىرى نە بولماق» دەگەن ساۋال تۋىنداۋى زاڭدىلىق. «بەس قارۋىن» سايلاعان, سانتەحنيك سياقتى بىرنەشە قىزمەتكەرى بار الەۋەتتى پيك-تەر سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋگە نيەتتى. ال ۇساق پيك-تەر ءوز جۇمىسىن توقتاتۋعا ءماجبۇر.

وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇر­­عىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى باس­قار­ماسىنىڭ باسشىسى ەرجان سال­حانوۆتىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىندە وبلىستا 1 471 ءۇي «جاڭا ءومىر» باستاعان. ونىڭ 108-ءى ميب, قالعانى قاراپايىم سەرىكتەستىك رەتىندە تىركەلىپتى.

– تۇرعىندارعا جاڭا جۇيەنى ءتۇسىن­دىرۋ جۇمىستارى ەشقاشان توقتا­­عان ەمەس. كارانتين ۋاقىتىندا رەتىن تاۋىپ, ونلاين فورماتتا كەز­دە­سۋ­لەر ۇيىم­داس­تىرىپ تۇردىق. وكى­نىشكە قا­راي, جاڭا جوباعا ءاتۇستى قاراي­تىن­دار كوپ. پاتەر يەلەرىنە ۇجىمدىق جاۋاپ­­كەرشىلىك جەتىسپەيدى. كوبى جەكە­مەن­شىك م ۇلىكتىڭ ءجون-جوسىعىن تۇسىنە بەرمەيدى. «اكىمدىك جوندەۋگە ءتيىس» دەپ قولدى سىلتەيتىندەر دە بار. زاڭ قا­بىل­داندى. شەكتى ۋاقىت بار. سوندىق­تان دا پاتەر يەلەرىنە جاڭا جۇيەگە كوشۋگە ەرتە قامدانا باستاعان ءجون, – دەيدى ە.سالحانوۆ.

كارانتيندىك شەكتەۋلەر بولماسا دا, تۇرعىنداردىڭ جاڭا جۇ­يەگە اياق باسۋى ەكىتالاي سياقتى. ءتۇسىن­دىرۋ جۇمىس­تا­رىنىڭ جۇيەلى جۇرگىزىل­مەۋى­نەن بە, ايتەۋىر ميب-كە باس اۋىرتىپ جۇر­گەن­دەر از. كوبىنە زەينەتكەرلەر قاۋى­مى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, كوشتى ور­­گە سۇيرەۋدە. ميب-كە وتكەن وبلىس ورتا­­­لىعىنداعى تكاچەۆ كوشەسى, 18-ءۇيدىڭ تور­اعاسى دۋلات سايداح­مەتوۆ­تىڭ ايتۋىن­­شا, جاڭا جۇيەنىڭ تيىمدىلىگى مول.

– ەڭ قيىنى, ادامداردى جيناپ, ءتۇسىندىرۋ. وسى ورايدا, اۋەلى تۇر­عىندار اراسىندا ساۋالداما جۇر­گىزىل­دى. وندا ءۇيدىڭ توراعاسى, كەڭەس مۇ­شە­لەرى جانە رەۆيزيالىق توپ قۇ­رامى كورسەتىلىپ, اشىق داۋىسقا سال­دىق. بارلىعى دەر­لىك وڭ قاباق تانى­تىپ, ءتيىستى قۇجاتتار­دى جەدەل رەت­تەدىك. جاڭاشىلدىق­تان ۇتارى­مىز كوپ. بۇعان دەيىن پيك-تەر بىر­نەشە ۇيگە قىزمەت كورسەتىپ, ءبىز­دىڭ اق­شا­مىز وزگە ءۇيدىڭ جوندەۋ جۇمىس­تارىنا جۇمسالىپ كەلگەن-ءدى. ەن­دىگى جەردە ەكى ەسەپشوت اشىلىپ, قارا­جات­تىڭ قايدا باعىتتالاتىنىن باقى­لاپ وتىرۋعا مۇمكىندىك بار. ءبىرىن­شى ەسەپشوتتا قىزمەت كورسەتۋشى ۇيىم­عا, ەكىنشىسىندە ءۇيىمىزدى جوندەۋ ماقسا­­­-
ت­ىنداعى قاراجات جيناقتالا­­دى. ميب-كە وتكەننەن كەيىن تۇرعىندار ورتاق م ۇلىككە جاۋاپكەرشىلىكپەن قا­راي باستادى. ازىرگە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق­تاي وزگەرىس بولدى دەپ ايتا المايمىن. بىراق الداعى ۋاقىتتا جاڭا جۇيە تيىمدىلىگىن كورسەتەدى دەگەن سەنىمدەمىز, – دەيدى د.سايداحمەتوۆ.

قالا تۇرعىنى ايتجامال نازاروۆا پيك-تەن ميب-كە اۋىسقاندا ءتاريفتىڭ وزگەرمەۋى ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.

– تاريف وسەتىنىن ەستىگەن كەيبىر جۇرت ميب-ءتىڭ قۇرىلۋىنا قارسى. ءبىرىنشى كەزەكتە ازعانتاي زەينەت­­اقىعا كۇنەلتىپ وتىرعان زەينەت­كەر­لەر قاۋىمىنىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ وتىرعان جوق. ەگەر پيك-پەن قوش ايتىس­­ساق, سەرۆيستىك ۇيىمداردىڭ قىز­مەتى قىمباتقا تۇسەتىنى تۇسىنىكتى. قازىر سان­تەحنيكتىڭ قىزمەتىنىڭ ءوزى 5 مىڭ تەڭ­گەدەن كەم ەمەس. سول سەبەپتى كوبىنە زەي­نەتكەرلەر پيك-پەن دوس بولۋعا ىنتالى. پيك قىزمەتىنە اي سايىن تولەماقىنى ۋاقتىلى بەرمەي وتىرعان تۇرعىنداردىڭ ءوزى تاريف باعاسى وسسە, مۇلدەم ات-تونىن الا قاشا­تىنىن بولجاۋ قيىن ەمەس. قازىرگى ۋاقىتتا تۇرعىن ءۇيدى باسقارۋ سياقتى جاۋاپكەرشىلىكتى ەشكىم موينىنا العى­سى كەلمەيدى. مۇن­داي وزگەرىسكە پاتەر يەلەرى دايىن ەمەس. سوندىقتان دا اربانى دا سىندىرمايتىن, وگىزدى دە ولتىرمەيتىن, بارلىق تاراپقا ءتيىمدى جۇيە ەنگىزىلسە ەكەن, – دەيدى شاھار تۇرعىنى.

قورىتا ايتساق, بۇل ىسكە جاۋاپتى مەكەمەلەر جۇيەنىڭ ارتىقشىلىعىن العا تارتقانىمەن, پاتەر يەلەرى ازىرگە بەلسەندىلىك تانىتا قويعان جوق. كوبى ليفت سياقتى ورتاق م ۇلىكتى ءالى كۇنگە دەيىن اكىمدىكتىڭ دۇنيەسى دەپ ويلايدى. ءۇيدىڭ شاتىرىن جوندەۋ, ىشكى قۇبىرلاردى رەتتەۋ قاجەت بولسا, كەي­بىر تۇرعىندار ورتاق شارۋادان قالىس قالاتىنى راس. كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردەگى پاتەر يەلەرىنىڭ باستى ما­سەلەسى – وسى. نە دەسەك تە, جىلدار بويى بالەنباي ءۇيدى قاراماعىنا الىپ, جي­نالعان قاراجاتتى دۇرىس جارىت­پاعان پيك-پەن قوش ايتىساتىن ۋاقىت كەلگەن سياقتى...

 

پاۆلودار

سوڭعى جاڭالىقتار