كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «EQ»
جاڭا جۇيەنىڭ باستى تيىمدىلىگى – تۇرعىندارعا اقشا ءتۇسىمىن جانە قاراجاتتىڭ جۇمسالۋىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەگەر بۇرىن پيك, كت, پيتك, جشس جانە تاعى باسقا باسقارۋ ورگاندارى بىرنەشە ءۇيدى باسقارىپ, بارلىق ۇيگە ءبىر شوت ۇستاسا, ەندى ءار ءۇيدىڭ جەكە شوتى بولادى. م ۇلىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىگى – زاڭدى تۇلعا. ونى باسقاراتىن توراعا مەنشىك يەلەرى قاتارىنان ءبىر جىلعا سايلانادى. بۇل رەتتە, شتاتتا اۋلا سىپىرۋشىلار, ەلەكتريكتەر, سانتەحنيكتەر سياقتى قىزمەتكەرلەر بولمايدى. بۇلاردىڭ قىزمەتىن شارت بويىنشا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتەتىن ۇيىمدار ورىندايدى. جاڭا باسقارۋ نىسانىنا وتە وتىرىپ مەنشىك يەلەرى وزىنە تيەسىلى پاتەر اۋىرتپالىعىن كوتەرەدى, تۇرعىن ەمەس ءۇي-جايدىڭ, سونداي-اق كوندومينيۋم نىسانىنىڭ ورتاق مۇلكىنە جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا الادى. وسىعان بايلانىستى ميب توراعاسى قاراپايىم سەرىكتەستىكتىڭ سەنىم بىلدىرگەن ادامى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردە اعىمداعى جانە جيناق شوتتارىن اشادى.
قاراپايىم سەرىكتەستىك – زاڭدى تۇلعا بولماي-اق بارلىق مەنشىك يەلەرىمەن تىكەلەي بىرلەسىپ باسقارۋ فورماسى. مۇنداي جۇيە 2-3 قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردى قونىستانعان 10-15 شاقتى پاتەر يەلەرىنە ءتيىمدى بولماق. «پيك-ءتىڭ تاعدىرى نە بولماق» دەگەن ساۋال تۋىنداۋى زاڭدىلىق. «بەس قارۋىن» سايلاعان, سانتەحنيك سياقتى بىرنەشە قىزمەتكەرى بار الەۋەتتى پيك-تەر سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋگە نيەتتى. ال ۇساق پيك-تەر ءوز جۇمىسىن توقتاتۋعا ءماجبۇر.
وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرجان سالحانوۆتىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىندە وبلىستا 1 471 ءۇي «جاڭا ءومىر» باستاعان. ونىڭ 108-ءى ميب, قالعانى قاراپايىم سەرىكتەستىك رەتىندە تىركەلىپتى.
– تۇرعىندارعا جاڭا جۇيەنى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ەشقاشان توقتاعان ەمەس. كارانتين ۋاقىتىندا رەتىن تاۋىپ, ونلاين فورماتتا كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىپ تۇردىق. وكىنىشكە قاراي, جاڭا جوباعا ءاتۇستى قارايتىندار كوپ. پاتەر يەلەرىنە ۇجىمدىق جاۋاپكەرشىلىك جەتىسپەيدى. كوبى جەكەمەنشىك م ۇلىكتىڭ ءجون-جوسىعىن تۇسىنە بەرمەيدى. «اكىمدىك جوندەۋگە ءتيىس» دەپ قولدى سىلتەيتىندەر دە بار. زاڭ قابىلداندى. شەكتى ۋاقىت بار. سوندىقتان دا پاتەر يەلەرىنە جاڭا جۇيەگە كوشۋگە ەرتە قامدانا باستاعان ءجون, – دەيدى ە.سالحانوۆ.
كارانتيندىك شەكتەۋلەر بولماسا دا, تۇرعىنداردىڭ جاڭا جۇيەگە اياق باسۋى ەكىتالاي سياقتى. ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ جۇيەلى جۇرگىزىلمەۋىنەن بە, ايتەۋىر ميب-كە باس اۋىرتىپ جۇرگەندەر از. كوبىنە زەينەتكەرلەر قاۋىمى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, كوشتى ورگە سۇيرەۋدە. ميب-كە وتكەن وبلىس ورتالىعىنداعى تكاچەۆ كوشەسى, 18-ءۇيدىڭ توراعاسى دۋلات سايداحمەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا جۇيەنىڭ تيىمدىلىگى مول.
– ەڭ قيىنى, ادامداردى جيناپ, ءتۇسىندىرۋ. وسى ورايدا, اۋەلى تۇرعىندار اراسىندا ساۋالداما جۇرگىزىلدى. وندا ءۇيدىڭ توراعاسى, كەڭەس مۇشەلەرى جانە رەۆيزيالىق توپ قۇرامى كورسەتىلىپ, اشىق داۋىسقا سالدىق. بارلىعى دەرلىك وڭ قاباق تانىتىپ, ءتيىستى قۇجاتتاردى جەدەل رەتتەدىك. جاڭاشىلدىقتان ۇتارىمىز كوپ. بۇعان دەيىن پيك-تەر بىرنەشە ۇيگە قىزمەت كورسەتىپ, ءبىزدىڭ اقشامىز وزگە ءۇيدىڭ جوندەۋ جۇمىستارىنا جۇمسالىپ كەلگەن-ءدى. ەندىگى جەردە ەكى ەسەپشوت اشىلىپ, قاراجاتتىڭ قايدا باعىتتالاتىنىن باقىلاپ وتىرۋعا مۇمكىندىك بار. ءبىرىنشى ەسەپشوتتا قىزمەت كورسەتۋشى ۇيىمعا, ەكىنشىسىندە ءۇيىمىزدى جوندەۋ ماقسا-
تىنداعى قاراجات جيناقتالادى. ميب-كە وتكەننەن كەيىن تۇرعىندار ورتاق م ۇلىككە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراي باستادى. ازىرگە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي وزگەرىس بولدى دەپ ايتا المايمىن. بىراق الداعى ۋاقىتتا جاڭا جۇيە تيىمدىلىگىن كورسەتەدى دەگەن سەنىمدەمىز, – دەيدى د.سايداحمەتوۆ.
قالا تۇرعىنى ايتجامال نازاروۆا پيك-تەن ميب-كە اۋىسقاندا ءتاريفتىڭ وزگەرمەۋى ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.
– تاريف وسەتىنىن ەستىگەن كەيبىر جۇرت ميب-ءتىڭ قۇرىلۋىنا قارسى. ءبىرىنشى كەزەكتە ازعانتاي زەينەتاقىعا كۇنەلتىپ وتىرعان زەينەتكەرلەر قاۋىمىنىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ وتىرعان جوق. ەگەر پيك-پەن قوش ايتىسساق, سەرۆيستىك ۇيىمداردىڭ قىزمەتى قىمباتقا تۇسەتىنى تۇسىنىكتى. قازىر سانتەحنيكتىڭ قىزمەتىنىڭ ءوزى 5 مىڭ تەڭگەدەن كەم ەمەس. سول سەبەپتى كوبىنە زەينەتكەرلەر پيك-پەن دوس بولۋعا ىنتالى. پيك قىزمەتىنە اي سايىن تولەماقىنى ۋاقتىلى بەرمەي وتىرعان تۇرعىنداردىڭ ءوزى تاريف باعاسى وسسە, مۇلدەم ات-تونىن الا قاشاتىنىن بولجاۋ قيىن ەمەس. قازىرگى ۋاقىتتا تۇرعىن ءۇيدى باسقارۋ سياقتى جاۋاپكەرشىلىكتى ەشكىم موينىنا العىسى كەلمەيدى. مۇنداي وزگەرىسكە پاتەر يەلەرى دايىن ەمەس. سوندىقتان دا اربانى دا سىندىرمايتىن, وگىزدى دە ولتىرمەيتىن, بارلىق تاراپقا ءتيىمدى جۇيە ەنگىزىلسە ەكەن, – دەيدى شاھار تۇرعىنى.
قورىتا ايتساق, بۇل ىسكە جاۋاپتى مەكەمەلەر جۇيەنىڭ ارتىقشىلىعىن العا تارتقانىمەن, پاتەر يەلەرى ازىرگە بەلسەندىلىك تانىتا قويعان جوق. كوبى ليفت سياقتى ورتاق م ۇلىكتى ءالى كۇنگە دەيىن اكىمدىكتىڭ دۇنيەسى دەپ ويلايدى. ءۇيدىڭ شاتىرىن جوندەۋ, ىشكى قۇبىرلاردى رەتتەۋ قاجەت بولسا, كەيبىر تۇرعىندار ورتاق شارۋادان قالىس قالاتىنى راس. كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردەگى پاتەر يەلەرىنىڭ باستى ماسەلەسى – وسى. نە دەسەك تە, جىلدار بويى بالەنباي ءۇيدى قاراماعىنا الىپ, جينالعان قاراجاتتى دۇرىس جارىتپاعان پيك-پەن قوش ايتىساتىن ۋاقىت كەلگەن سياقتى...
پاۆلودار