سەسسيا بارىسىندا ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ قۇرامىنا جەزقازعان, قاراجال, ساتباەۆ قالالارى مەن جاڭاارقا, ۇلىتاۋ اۋداندارىن قوسۋ ۇسىنىلدى. بۇل ءوڭىردى مەكەن ەتكەن حالىق سانى 227 200 ادام بولادى ەكەن.
ال قاراعاندى, بالقاش, ساران, تەمىرتاۋ, شاحتينسك جانە پريوزەرسك قالالارى, سونداي-اق اباي, اقتوعاي, بۇقار جىراۋ, قارقارالى, نۇرا, وساكاروۆ جانە شەت سىندى جەتى اۋدان بۇرىنعىشا قاراعاندى وبلىسىنىڭ قۇرامىندا قالا بەرەدى. مۇنداعى تۇراتىن حالىقتىڭ سانى 1 145 000 ادامدى قۇرايدى.
سەسسيادا وبلىستىق ەكونوميكا باسقارماسىنىڭ باسشىسى ازامات مۇقانوۆ ۇلىتاۋ وبلىسىن قۇرۋ بويىنشا اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىس ماسەلەلەرىن شەشۋ الگوريتمى ازىرلەنگەنىن حابارلادى.
– جەزقازعان, قاراجال, ساتباەۆ قالالارىندا, جاڭاارقا جانە ۇلىتاۋ اۋداندارىندا 12-13 ساۋىردە جوعارىدا اتالعان وڭىرلەردە قۇرىلاتىن ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ قۇرامىنا ەنگىزۋ ماسەلەسى بويىنشا ءماسليحاتتاردىڭ قالالىق جانە اۋداندىق سەسسيالارى وتكىزىلدى. سەسسيا قورىتىندىسى بويىنشا ءتيىستى بىرلەسكەن اكتىلەر الىندى, دەپ حابارلادى ا.مۇقانوۆ.
جالپى, ءوڭىردى ءبولۋدىڭ ويعا قونىمدىلىعى تۋرالى عىلىمي ساراپتاما ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتىندە جاسالعان ەكەن. بۇل رەتتە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان قايتا قۇرۋلار بويىنشا ءتيىستى ەكونوميكالىق ەسەپتەۋلەر ەگجەي-تەگجەيلى جۇرگىزىلىپتى. سەسسيا جۇمىسىنا قاتىسقان وبلىس اكىمى جەڭىس قاسىمبەك قاراعاندى وبلىسىنىڭ شەكاراسىن وزگەرتۋ جونىندەگى سحەمالىق كارتا جوبالارى ازىرلەنىپ, ول تۋرالى ۇسىنىستاردىڭ ۇكىمەتكە جىبەرىلەتىنىن مالىمدەدى.
– شەشىم تەكسەرىلدى. ايماقتىڭ ءبولىنۋى بارلىق جاعىنان قاراستىرىلعان. تۇرعىنداردىڭ پىكىرلەرى ەسكەرىلدى, – دەپ اتاپ ءوتتى ول.
ايتا كەتۋ كەرەك, وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى قابىلداعان شەشىم جەزقازعان وڭىرىندە تۇراتىن كەيبىر ازاماتتاردىڭ كوڭىلىنەن شىقپاعانعا ۇقسايدى. ماسەلەن, جەرگىلىكتى «Saryarqa» گازەتىنىڭ قۇرىلتايشىسى – باس رەداكتورى, كەزىندە ۇلىتاۋ اۋدانى مەن ساتباەۆ قالاسىنىڭ اكىمى بولعان ءانۋار وماروۆ ءوزىنىڭ بۇل تۇرعىداعى وي-پىكىرىن بىلايشا جەتكىزدى.
«وسىلاي بولادى دەپ مەجەلەنگەن قاراعاندى وبلىسى مەن ۇلىتاۋ وبلىسى تۋرالى شەشىمنىڭ جوباسىن تارازىنىڭ ەكى باسىنا سالىپ كورەيىكشى. ءبىر باسىندا 6 قالا, 7 اۋدان, ال ەكىنشى باسىندا 3 قالا, 2 اۋدان. بۇل قانداي ادىلدىك؟ قانداي نيەت؟ پرەزيدەنتكە وسىلاي بولسىن دەپ ۇسىنعاندا نە دەپ دالەلدەمەك؟ قانداي سوزدەرمەن جەتكىزبەك؟ قالاي يلاندىرامىز دەپ ويلاپ وتىر؟ تۇسىنىكسىز. قويىندارىنا تىققان كوزىرلەرى «حالىقتىڭ قالاۋى وسىنداي» دەۋ شىعار ءداۋ دە بولسا. ال وسى حالىققا ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن ءتۇسىندىرىپ, قيىندىق تۋدىرادى دەپ ويلاپ وتىرعان سۇراقتاردىڭ وڭتايلى شەشىمدەرى بار ەكەنىن جەتكىزىپ وتىرعان كىم بار؟ نەگە جەتكىزبەيدى؟ جول قاشىقتىعىن كولدەنەڭ تارتۋ سىلتاۋ ىزدەۋ عانا. مىسالى, بالقاش قالاسىندا قاراپايىم حالىقتىڭ كۇندەلىكتى تىنىس-تىرشىلىگىنە قىزمەت ەتەتىن مەكەمەلەر قازىر دە بار. ەگەر الدەبىر قىزمەت ءتۇرى جوق بولسا, ونى اشىپ بەرۋ ابدەن مۇمكىن نارسە. سوندا وبلىس ورتالىعىنا بارۋدىڭ تۇك قاجەتتىگى بولمايدى. بالقاشتىڭ ماڭايىنداعى ەلدى مەكەندەرگە دە ءموبيلدى, جىلجىمالى قىزمەت كورسەتۋگە بولادى. ول قازىر دە تاجىريبەدە بار نارسە. قازىرگىدەي جينالىس پەن باسقا دا شارالاردىڭ 90 پايىزى ونلاين وتكىزىلىپ جاتقان شاقتا اۋدان, قالا دەڭگەيىندەگى جاۋاپتى قىزمەتكەرلەر مۇمكىن ارا-تۇرا وبلىس ورتالىعىنا بارار. سوندا ات توبەلىندەي لاۋازىم يەلەرىنە قيىن بولادى-اۋ دەپ پرەزيدەنتتىڭ تاريحي شەشىمىن تالكەككە سالۋ كەرەك پە؟», دەپ قىنجىلىس ءبىلدىردى ءانۋار وماروۆ.
ال Amanat پارتياسىنىڭ قاراعاندى وبلىستىق فيليالىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى بەكزات التىنبەكوۆ بولسا, ارىپتەستەرىنىڭ جوعارىداعى شەشىمىنە وپتيميستىك كوزقاراسپەن قارايدى. «مەن جەزقازعان قالاسىنىڭ تۇرعىنىمىن, سول ايماقتان سايلانعان وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتىمىن, – دەدى ول. – جول جۇرگەننىڭ قيىندىعىن ءبىر ادامداي بىلەمىن. اقتوعاي, شەت, بالقاش تۇرعىندارىنىڭ ءوتىنىش-تىلەگىن تۇسىنەمىن. ءبارى تاماشا, تسيفرلى, ءموبيلدى دەگەنمەن, مەملەكەتتە شەشىلمەگەن ماسەلەلەر كوپ. ال جەرلەستەرىمنىڭ وكپە-نازى تۇسىنىكتى. ول «شاعىن وبلىستىڭ بولاشاعى قانداي بولادى؟» دەگەن ماسەلەگە كەلىپ تىرەلەدى عوي. ۇلىتاۋ وبلىسى جاراتقاننىڭ نۇرى توگىلگەن جەر. ءساتىن سالسا, ۇلىتاۋلىق بولامىز دەيتىن ازاماتتاردىڭ قاتارى كوپ بولارى انىق. مەملەكەت تاراپىنان ۇلكەن قولداۋ, قوماقتى قاراجات بولىنەدى. قانشاما جۇمىس ورنى, مەكەمەلەر قۇرىلادى. جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشىلادى. ەلدە جەكە كاسىپتى دامىتۋىمىز قاجەت. حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردى شىعاراتىن وندىرىستەردى اشۋىمىز كەرەك. ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ تاعدىرىن جالعىز «قازاقمىسقا» بايلاپ قويۋعا بولمايدى. ەلدەگى بار مۇمكىندىكتى ۇتىمدى پايدالانۋ كەرەك. ۇلىتاۋ – جەزقازعان – تابيعاتتىڭ ءتورت مەزگىلى ادەمى ۇيلەسىم تاباتىن ءوڭىر. ۇلىتاۋ كەرەمەت مۇمكىندىكتەر ايماعى. ونىڭ وندىرىستىك قۋاتىن, لوگيستيكالىق مۇمكىندىگىن ۇتىمدى پايدالانۋ كەرەك. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ءبىز ۇلىتاۋ ايماعىنىڭ دامۋىنا جول اشامىز. «ازعا – قاناعات, جوققا – سالاۋات» ايتقان قازاقتىڭ بالاسىمىز. ءبىر قالامەن مەملەكەت بولىپ تۇرعان ەل دە بار. ۇلىتاۋدىڭ الەم تانىعان ايماق بولاتىنىنا كۇمانىم جوق».
ءيا, بەكزات التىنبەكوۆتىڭ سوزىندە جان بار. مىسالى, پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ ءوزى حالىققا جولداۋىندا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ جاڭادان اشىلاتىن وبلىس ورتالىقتارىنا قاتىناۋدىڭ وڭتايلى بولۋىنا ەرەكشە ءمان بەرگەن ەدى. «جۇرتتىڭ وبلىس ورتالىعىنا بارىس-كەلىسىن وڭايلاتادى. ىشكى كوشى-قون ماسەلەسىن رەتتەۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى», دەگەن بولاتىن مەملەكەت باسشىسى.
البەتتە, كەسىمدى ءسوزدى ۇكىمەتتىك كوميسسيانىڭ ايتاتىنى بەلگىلى. جانە ول كوپتىڭ كوكەيىنەن شىعاتىن, ونبەس داۋعا نۇكتە قويىپ, ءوسىپ-ونۋگە جول اشاتىن ادىلەتتى شەشىم بولۋعا ءتيىس دەگەن ويدامىز. ال قاراعاندى وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتتارى قابىلداعان شەشىمدى ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ باسىم كوپشىلىگى بىلدىرگەن ءوتىنىش-تىلەكپەن ۇندەستىك تاپقان دەپ سەنىمدى تۇردە ايتۋعا بولادى.
وسى ورايدا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جولداۋدا ايتقان مىنا ءبىر ءسوزىن ەسكە سالا كەتۋگە بولادى. «كەڭ-بايتاق قازاق جەرىنىڭ ءدال جۇرەگىندە ورنالاسقان ۇلىتاۋدىڭ ءتول تاريحىمىزداعى ورنى ەرەكشە, – دەگەن بولاتىن مەملەكەت باسشىسى. – ەل تاعدىرى شەشىلگەن ۇلى جيىندار وسىندا وتكەن. سارىارقانىڭ تورىندە ورنالاسقان بۇل ايماقتىڭ تۋريستىك الەۋەتى وتە زور. ونىڭ وندىرىستىك قۋاتىن, لوگيستيكالىق مۇمكىندىگىن ۇتىمدى پايدالانۋ كەرەك. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ءبىز ۇلىتاۋ ايماعىنىڭ دامۋىنا جول اشامىز».
ال جاڭادان اشىلاتىن ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ دامۋى قالا, اۋدان جانە حالىق سانىنا بايلانىپ قالا ما, بولماسا ازاماتتاردىڭ ىنتا-جىگەرى مەن تۋعان جەرگە دەگەن پەرزەنتتىك سۇيىسپەنشىلىگىمەن ولشەنە مە, ول ەندى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندەگى شارۋا.
قاراعاندى وبلىسى
