سايلاۋ جۇيەسىن جəنە سايلاۋ زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ, سايلاۋ اشىقتىعى مەن ايقىندىعى, تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, بايقاۋشىلاردىڭ مəرتەبەسىن ارتتىرۋ, مۇگەدەكتىگى بار سايلاۋشىلار ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋ سياقتى مəسەلەلەر, سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى جۇرتشىلىق وكىلدەرى مەن سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ۇسىنىستارى تالقىلاندى.
كەزدەسۋ بارىسىندا پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىنىڭ اياسىندا كوتەرگەن ماجوريتارلىق جəنە ارالاس سايلاۋ جۇيەلەرىن ەنگىزۋ جونىندەگى باستامالارى تالقىلانىپ, قالىڭ جۇرتشىلىق تاراپىنان ءوز قولداۋىن تاپتى.
اۋىلدىق دەڭگەيدەگى əكىمدەردى تىكەلەي سايلاۋ ينستيتۋتىن ەنگىزۋ مəسەلەلەرى جونىندە دە پىكىر الماسىلدى. سايلانعان əكىمدەر وزدەرىنىڭ لاۋازىمدىق مىندەتتەرىن ورىنداۋعا كىرىسپەس بۇرىن كəسىبي, باسقارۋشىلىق جəنە جەكە قۇزىرەتتەرىن جەتىلدىرۋگە ارنالعان ارنايى وقىتۋدان ءوتۋى ءتيىس دەگەن ۇسىنىستار ايتىلدى. سەبەبى əكىمدىكتىڭ ءتيىمدى جۇمىس اتقارۋى ەڭ əۋەلى əكىمنىڭ جەكە ءوزىنىڭ كəسىبيلىگىنە بايلانىستى دەگەن پىكىرلەر دە العا تارتىلدى.
بۇدان باسقا, مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قوعامدىق ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ فيزيكالىق قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جəنە مۇگەدەكتىگى بار سايلاۋشىلاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ ولاردى جاراقتاندىرۋ, سونداي-اق برايل قارپىن قولدانا وتىرىپ, ارنايى ۆيزۋالدى, گرافيكالىق ماتەريالدار جاساۋ مəسەلەلەرىن كوتەردى.
«مۇگەدەكتەر قوعامى» قب باسشىسى Əيگەرىم دəۋلەتباەۆا مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ قوعامدىق ۇيىمدارى əيەلدەر جəنە جاستار كۆوتاسىمەن بىرگە سايلاۋداعى 30% پارتيالىق تىزىمگە ەنىپ وتىرعانىن, وسى جونىندە زاڭناماعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردى قولداپ وتىرعاندارىن اتاپ ءوتتى. دەگەنمەن, ونىڭ پىكىرىنشە, مəسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ كەزىندە دە مۇگەدەكتەرگە ارنالعان وسىنداي كۆوتانى قاراستىرۋ قاجەت.
بۇدان باسقا, تاراز قالاسى «قازفوسفات» مينەرالدىق تىڭايتقىشتار زاۋىتى جشس باس ينجەنەرىنىڭ ورىنباسارى قايسار الداحمەتوۆ زاۋىتتا اۋىسىمدىق (ۆاحتالىق) əدىسپەن جۇمىس ىستەيتىن سايلاۋشىلاردىڭ داۋىس بەرۋى ءۇشىن ۋاقىتشا سايلاۋ ۋچاسكەسىن قۇرۋ جونىندە ۇسىنىس جاسادى, ويتكەنى زاۋىت قىزمەتكەرلەرىنىڭ 70%-ى وسى اۋىسىمدىق (ۆاحتالىق) əدىسپەن جۇمىس ىستەيدى.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار رەسەي, موڭعوليا جəنە قىرعىزستان ەلدەرى سياقتى بيومەتريالىق سəيكەستەندىرۋ تەحنولوگياسىن قولدانا وتىرىپ, ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدى ەنگىزۋ مۇمكىندىگىنىڭ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى مəسەلەنى دە كوتەردى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ جونىندەگى باستامالارىنا قولداۋ ءبىلدىردى.
وسى كۇنى وسك توراعاسى وسى ءوڭىردىڭ جاستارىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا جاستار وكىلدەرى ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدى ەنگىزۋ, əكىم لاۋازىمىنا كانديدات بولىپ وتىرعاندار اراسىندا مىندەتتى تۇردە پىكىرسايىستار وتكىزۋ, سونداي-اق جاستار اراسىندا سايلاۋ مəدەنيەتىن ارتتىرۋ سياقتى بىرقاتار ۇسىنىستاردى العا تارتتى.
سونىمەن قاتار, جاستار وكىلدەرى وسى ينتەرنەت عاسىرىندا ساياسي پارتيالار Facebook جəنە Instagram سياقتى əلەۋمەتتىك جەلىلەردە, əسىرەسە سايلاۋ كەزەڭىندە بەلسەندى بولۋى كەرەك دەگەن پىكىر ءبىلدىردى. ويتكەنى بۇگىندە جاستار ءۇشىن əلەۋمەتتىك جەلىلەر نەگىزگى اقپارات كوزىنە اينالىپ وتىر. سونداي-اق جاستار وكىلدەرى əلەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ جاستارعا كونتەنت ۇسىنۋ بويىنشا كوبىرەك مۇمكىندىكتەرى بار دەگەن ويلارىن العا تارتتى.
كەزدەسۋ بارىسىندا وسك وكىلدەرى سايلاۋ پروتسەسىنىڭ كەيبىر ماڭىزدى مəسەلەلەرى بويىنشا جاستار اراسىندا ونلاين-ساۋالداما جۇرگىزدى: ساۋالداماعا جاۋاپ بەرگەن جاستاردىڭ 26,3%-ى كومپيۋتەر, سمارتفون, پلانشەتتەردى پايدالانا وتىرىپ, قاشىقتان, ياعني ەلەكتروندى əدىسپەن داۋىس بەرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدى قولدايتىندارىن ءبىلدىردى. ال ولاردىڭ 23,7%-ى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە ستاتسيونارلىق ەلەكتروندىق ءəدىس ارقىلى داۋىس بەرۋدى ورىندى دەپ ساناسا, 13,2%-ى ارالاس ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدى (ستاتسيونارلىق جəنە قاشىقتىقتان) ءجون دەپ سانادى. سونداي-اق, جاستاردىڭ 31,6%-ى قاعاز بيۋللەتەنى بويىنشا, ياعني ءدəستۇرلى تۇردە داۋىس بەرۋ ءəدىسىن قولدادى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا وسك توراعاسى ءوڭىر جاستارىنا اشىق, مازمۇندى جəنە تارتىمدى ديالوگ ءۇشىن ءوز العىسىن ءبىلدىردى.
