فەلدمارشال ءال-سيسي كۇرەسكە شىقتى
مىسىر ەلىندە پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ كۇنى ناقتى ايقىندالدى: ول 26 جانە 27 مامىردا وتەدى. بۇل ەكى كۇندە جەڭىمپاز ايقىندالماسا, 16 جانە 17 ماۋسىمداعى ەكىنشى تۋردا پرەزيدەنت بەلگىلى بولادى.
ادەتتە كۇننىڭ بەلگىلەنۋى ونشا ءماندى ەمەس, ەڭ باستىسى, وعان كىمنىڭ قاتىساتىنى, كۇشتەردىڭ ارا-سالماعى ماڭىزدىراق سانالادى. سويتسە دە, سول كۇندى بەلگىلەۋدە دە بۇل ەلدە ايتارلىقتاي ءمان بولعان-اۋ. بۇعان دەيىن سايلاۋ ءساۋىردىڭ اياعىندا وتەدى دەلىنسە, ەندى ءبىر ايعا كەيىن شەگەرىلدى. سول شەگەرۋ بىرەۋلەرگە قاجەت تە بولعان شىعار.
ۇمىتكەرلەردى تىركەۋ 20 ساۋىرگە دەيىن سوزىلادى. بۇل بىرەۋلەرگە از كورىنۋى دە مۇمكىن. ال سايلاۋ ناۋقانى وسىدان ءبىر اي بۇرىن باستالىپ كەتكەن. ەندى ول سايلاۋعا ءۇش كۇن قالعانشا سوزىلادى. ءۇمىتكەرلەردىڭ اتتارى اتالىپ, ءبىرى ماقتالىپ, ءبىرى داتتالىپ جاتقانىنا دا ءبىراز بولدى.
ۇمىتكەرلەر دەگەندە, جۇرتتىڭ ايتاتىنى نەگىزىنەن قازىر ءبىر-اق ادام بولىپ وتىر. ول – ەلدىڭ قورعانىس ءمينيسترى فەلدمارشال ءابدىل-فاتتاح ءال-سيسي. جاقىندا عانا ول ءوزىنىڭ قورعانىس ءمينيسترى جانە ەگيپەت ارمياسىنىڭ باس قولباسشىسى قىزمەتىنەن بوساعانىن مالىمدەدى. مۇنداي شەشىمگە كەلۋ ونىڭ پرەزيدەنت سايلاۋىنا قاتىسۋ نيەتىنەن تۋىپ وتىرعانىن دا ايتتى. بۇل ەلدىڭ زاڭى بويىنشا, ۇكىمەت مۇشەسى پرەزيدەنت سايلاۋىنا قاتىسا المايدى.
اقپان ايىنىڭ اياعىندا ەل ۇكىمەتى وتستاۆكاعا كەتكەن بولاتىن. بىراق ءال-سيسي ءوزىنىڭ قىزمەتىندە سايلاۋ جونىندەگى زاڭدار تولىق قابىلدانىپ, سايلاۋعا دايىندىق جۇمىستارى بىتكەنشە بولاتىنىن مالىمدەگەن. بۇدان ونىڭ قىزمەتىنە كوپ نارسە بايلانىستى ەكەنىن اڭعارتقانداي ەدى. ول تەك مينيستر بولعانىمەن, ونىڭ قۇزىرى ۇكىمەتتەن دە جوعارى تۇرعانداي كورىنەتىن. ءتىپتى, ۋاقىتشا پرەزيدەنت ادلي مانسۇر دا ونىڭ ايتقانىنان شىقپايتىنداي ەدى.
ءال-سيسي مىناۋ سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە قىزمەتىن دوعارعانمەن, استە دە بيلىكتەن كەتتى, ونىڭ قولىندا كۇش قالمادى دەۋگە بولماس. بيلىك مارشالدىڭ ىقپالىنداعى گەنەراليتەتتىڭ قولىندا ەكەنى داۋسىز. ءال-سيسيدىڭ كۇشى دە, سايلاۋ ناۋقانىنداعى بەدەلى دە سوندا. وسىناۋ اسا جاۋاپتى كەزەڭدە اسكەريلەر ءمۇلت كەتسە, فەلدمارشال دا بەدەلىنەن ايىرىلادى. ازىرگە ول بارلىعىن دا جان-جاقتى ەسكەرگەن سياقتى.
ول ۇمىتكەر رەتىندەگى العاشقى مالىمدەمەسىندە ءوزىنىڭ ەشقانداي دا كەرەمەت جاساي المايتىنىن ايتىپ, سوندىقتان دا ءوز ەلىنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن جۇرتتى قاجىرلىلىقپەن جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى. ول تەك ەلدى تەرروريزمنەن قۇتقارىپ, ۇرەيدەن ازات ەتۋگە ۋادە بەردى. ال بۇل مىسىرلىقتارعا ءدال قازىر ەڭ كەرەگى بولىپ وتىر.
ونىڭ نەگىزگى قارسىلاستارى – يسلاميستىك «مۇسىلمان باۋىرلار» قوزعالىسى. ولاردىڭ دا حالىققا ىقپالى ايتارلىقتاي. سولاردىڭ ارقاسىندا وسىدان بۇرىنعى پرەزيدەنت مۇحاممەد مۋرسي سايلاۋدا جەڭىپ شىققان. ال ءال-سيسي وعان حالىقتىڭ قارسىلىعىن پايدالانىپ, ءبىراز ايىپ تاعىپ, تاعىنان تايدىرعان. يسلاميستەر بۇل سايلاۋدا ەسەسىن قايتارۋعا بارىنشا كۇش سالاتىنى دا بەلگىلى. فەلدمارشال ونى دا جان-جاقتى ەسكەرگەن بولار.
بولماساڭ دا ۇقساپ باق
كورەي حالقى ءبىر-بىرىنە ۇقساس, سىرت جۇرتتىڭ ولاردى ءبىر-بىرىنەن اجىراتۋى دا قيىنداۋ سوعادى. ال ەندى سولتۇستىك كورەيادا ولاردى اجىراتۋ بۇرىنعىدان دا قيىنداماق – ەر ادامدار بۇدان بىلاي شاشتارىن كوسەمدەرى كيم چەن ىنعا ۇقساستىرىپ قويۋعا مىندەتتى.
وسىنداي نۇسقاۋ بەرىلگەن كورىنەدى. شاشتى ساندەپ قويۋعا جاستار اۋەس. بۇل ءوزى الەمنىڭ بارلىق جەرىندە بار ادەت. بىرەۋلەر اتاقتى انشىگە, بىرەۋلەر كينواكتەرگە, ەندى بىرەۋلەر فۋتبولشىعا ۇقساپ شاش قويعىسى كەلەدى. ال كوسەمگە ۇقساپ شاش قويۋ ءسانى ەندى مەملەكەتتىك ماسەلەگە اينالىپ وتىرعانداي.
ءبىر نارسە ەكىنشى نارسەنى ەسكە تۇسىرەدى. سوناۋ وتكەن عاسىردىڭ 50-جىلدارىنىڭ باسىندا, ءالى ءستاليننىڭ ءتىرى كەزىندە بىرەۋلەردىڭ گيمناستەركا, الدى كوتەرىڭكى فۋراجكا كيۋ قۇمارلىعى بولاتىن. كوسەمگە ۇقساعىسى كەلەتىن. ءتىپتى, شاشىن قايىرىپ تارايتىندار دا بار ەدى. بىردە دەنەشىنىقتىرۋدان ساباق بەرەتىن, سوعىسقا قاتىسقان كاپيتان پانوۆ اعايىمىز كوسەمگە ۇقساتىپ شاش قويعان وقۋشىعا قاتتى شۇيلىككەنى بار: «ءاي, نۇرباەۆ, كوسەمگە ۇقساعىڭ كەلسە, ءجوندەپ ءجۇر, ىرجالاڭداپ كوسەمدى مازاق قىلعىڭ كەلسە, جاۋاپ بەرەسىڭ!» – دەگەن. ەرتەسىنە وقۋشى شاشىن ۇستارامەن قىرعىزىپ تاستاعان.
سولتۇستىك كورەيادا دا كوسەمگە ۇقساتىپ شاش قويۋ دا ساياسي ناۋقاننىڭ ءبىر كورىنىسىندەي قابىلدانىپ وتىرعانعا ۇقسايدى. ەلدەگى قاتاڭ ساياسي تارتىپكە رۋحاني باعىنۋمەن قاتار, سىرتقى تۇرپاتىڭمەن دە مويىنسىنۋ قاجەتتىلىككە اينالعان. سول كوسەمگە, ءتىپتى, شاش قويۋىڭمەن دە ۇقساي تۇرىپ, وزىڭشە قادام جاساۋعا بارا المايسىڭ. مۇنى قارابايىرلاپ ايتقاندا, ونەردەگى ءتۇر مەن مازمۇننىڭ ۇيلەسىمدىلىگىنە ۇقساتۋعا بولعانداي ما, قالاي؟
كوسەمگە ۇقساتىپ شاش قويۋ ەڭ الدىمەن ستۋدەنتتەرگە قاتىستى كورىنەدى. ادەتتە شاش قويۋ ءسانى ادامنىڭ بەت جۇزىنە دە قاتىستى عوي. بالكىم, كيم چەن ىن سەكىلدى شاش قويۋ وعان ۇقساستارعا, ياعني دوڭگەلەك بەتتىلەرگە جاراسار, باسقالار قايتپەك؟ امالسىز كونەدى, داعى. اسىرەسە, شاشى سەلدىر نەمەسە مۇلدەم جوقتارعا قيىنىراق تيەتىن ءتۇرى بار. قوي ىشىندە الاداي كورىنەر.
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن نارسە, وسىدان ون جىلداي بۇرىن بۇل ەلدە قازىرگى كيم چەن ىن سياقتى سامايدى قىرىپ شاش قويۋ قىلمىسكەر ورتاعا ءتان بولعان ەكەن, ەندى كوسەم سولاي شاش قويعان سوڭ, ول بۇكىلحالىقتىق سانگە اينالىپتى.
ەر ادامدار كوسەمگە ەلىكتەگەندە, ايەلدەر قايتپەك؟ ول وپ-وڭاي شەشىلىپتى. ولار كوسەمنىڭ زايىبىنا ۇقساۋعا ءتيىس. لي سول يۋ-شە شاش قويۋ ءوز الدىنا, ەندى ايەلدەر كيىم كيۋدە دە سول پاتشايىمعا ۇقساۋعا تىرىسادى ەكەن.
وسىنىڭ ءبارىن كيم چەن ىننىڭ ءوزى بىلمەي وتىرعان جوق. كۇلكىگە اينالاتىنىن دا اڭعاراتىن شىعار. بىراق وعان حالىقتىڭ توبىرعا اينالىپ, وزىنە ۇقساپ, ءوز سوڭىنان ەرگەنى بارىنەن دە ماڭىزدى سياقتى.
ماماديار جاقىپ,
«ەگەمەن قازاقستان».
مىسىر ەلىندە پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ كۇنى ناقتى ايقىندالدى: ول 26 جانە 27 مامىردا وتەدى. بۇل ەكى كۇندە جەڭىمپاز ايقىندالماسا, 16 جانە 17 ماۋسىمداعى ەكىنشى تۋردا پرەزيدەنت بەلگىلى بولادى.
ادەتتە كۇننىڭ بەلگىلەنۋى ونشا ءماندى ەمەس, ەڭ باستىسى, وعان كىمنىڭ قاتىساتىنى, كۇشتەردىڭ ارا-سالماعى ماڭىزدىراق سانالادى. سويتسە دە, سول كۇندى بەلگىلەۋدە دە بۇل ەلدە ايتارلىقتاي ءمان بولعان-اۋ. بۇعان دەيىن سايلاۋ ءساۋىردىڭ اياعىندا وتەدى دەلىنسە, ەندى ءبىر ايعا كەيىن شەگەرىلدى. سول شەگەرۋ بىرەۋلەرگە قاجەت تە بولعان شىعار.
ۇمىتكەرلەردى تىركەۋ 20 ساۋىرگە دەيىن سوزىلادى. بۇل بىرەۋلەرگە از كورىنۋى دە مۇمكىن. ال سايلاۋ ناۋقانى وسىدان ءبىر اي بۇرىن باستالىپ كەتكەن. ەندى ول سايلاۋعا ءۇش كۇن قالعانشا سوزىلادى. ءۇمىتكەرلەردىڭ اتتارى اتالىپ, ءبىرى ماقتالىپ, ءبىرى داتتالىپ جاتقانىنا دا ءبىراز بولدى.
ۇمىتكەرلەر دەگەندە, جۇرتتىڭ ايتاتىنى نەگىزىنەن قازىر ءبىر-اق ادام بولىپ وتىر. ول – ەلدىڭ قورعانىس ءمينيسترى فەلدمارشال ءابدىل-فاتتاح ءال-سيسي. جاقىندا عانا ول ءوزىنىڭ قورعانىس ءمينيسترى جانە ەگيپەت ارمياسىنىڭ باس قولباسشىسى قىزمەتىنەن بوساعانىن مالىمدەدى. مۇنداي شەشىمگە كەلۋ ونىڭ پرەزيدەنت سايلاۋىنا قاتىسۋ نيەتىنەن تۋىپ وتىرعانىن دا ايتتى. بۇل ەلدىڭ زاڭى بويىنشا, ۇكىمەت مۇشەسى پرەزيدەنت سايلاۋىنا قاتىسا المايدى.
اقپان ايىنىڭ اياعىندا ەل ۇكىمەتى وتستاۆكاعا كەتكەن بولاتىن. بىراق ءال-سيسي ءوزىنىڭ قىزمەتىندە سايلاۋ جونىندەگى زاڭدار تولىق قابىلدانىپ, سايلاۋعا دايىندىق جۇمىستارى بىتكەنشە بولاتىنىن مالىمدەگەن. بۇدان ونىڭ قىزمەتىنە كوپ نارسە بايلانىستى ەكەنىن اڭعارتقانداي ەدى. ول تەك مينيستر بولعانىمەن, ونىڭ قۇزىرى ۇكىمەتتەن دە جوعارى تۇرعانداي كورىنەتىن. ءتىپتى, ۋاقىتشا پرەزيدەنت ادلي مانسۇر دا ونىڭ ايتقانىنان شىقپايتىنداي ەدى.
ءال-سيسي مىناۋ سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە قىزمەتىن دوعارعانمەن, استە دە بيلىكتەن كەتتى, ونىڭ قولىندا كۇش قالمادى دەۋگە بولماس. بيلىك مارشالدىڭ ىقپالىنداعى گەنەراليتەتتىڭ قولىندا ەكەنى داۋسىز. ءال-سيسيدىڭ كۇشى دە, سايلاۋ ناۋقانىنداعى بەدەلى دە سوندا. وسىناۋ اسا جاۋاپتى كەزەڭدە اسكەريلەر ءمۇلت كەتسە, فەلدمارشال دا بەدەلىنەن ايىرىلادى. ازىرگە ول بارلىعىن دا جان-جاقتى ەسكەرگەن سياقتى.
ول ۇمىتكەر رەتىندەگى العاشقى مالىمدەمەسىندە ءوزىنىڭ ەشقانداي دا كەرەمەت جاساي المايتىنىن ايتىپ, سوندىقتان دا ءوز ەلىنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن جۇرتتى قاجىرلىلىقپەن جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى. ول تەك ەلدى تەرروريزمنەن قۇتقارىپ, ۇرەيدەن ازات ەتۋگە ۋادە بەردى. ال بۇل مىسىرلىقتارعا ءدال قازىر ەڭ كەرەگى بولىپ وتىر.
ونىڭ نەگىزگى قارسىلاستارى – يسلاميستىك «مۇسىلمان باۋىرلار» قوزعالىسى. ولاردىڭ دا حالىققا ىقپالى ايتارلىقتاي. سولاردىڭ ارقاسىندا وسىدان بۇرىنعى پرەزيدەنت مۇحاممەد مۋرسي سايلاۋدا جەڭىپ شىققان. ال ءال-سيسي وعان حالىقتىڭ قارسىلىعىن پايدالانىپ, ءبىراز ايىپ تاعىپ, تاعىنان تايدىرعان. يسلاميستەر بۇل سايلاۋدا ەسەسىن قايتارۋعا بارىنشا كۇش سالاتىنى دا بەلگىلى. فەلدمارشال ونى دا جان-جاقتى ەسكەرگەن بولار.
بولماساڭ دا ۇقساپ باق
كورەي حالقى ءبىر-بىرىنە ۇقساس, سىرت جۇرتتىڭ ولاردى ءبىر-بىرىنەن اجىراتۋى دا قيىنداۋ سوعادى. ال ەندى سولتۇستىك كورەيادا ولاردى اجىراتۋ بۇرىنعىدان دا قيىنداماق – ەر ادامدار بۇدان بىلاي شاشتارىن كوسەمدەرى كيم چەن ىنعا ۇقساستىرىپ قويۋعا مىندەتتى.
وسىنداي نۇسقاۋ بەرىلگەن كورىنەدى. شاشتى ساندەپ قويۋعا جاستار اۋەس. بۇل ءوزى الەمنىڭ بارلىق جەرىندە بار ادەت. بىرەۋلەر اتاقتى انشىگە, بىرەۋلەر كينواكتەرگە, ەندى بىرەۋلەر فۋتبولشىعا ۇقساپ شاش قويعىسى كەلەدى. ال كوسەمگە ۇقساپ شاش قويۋ ءسانى ەندى مەملەكەتتىك ماسەلەگە اينالىپ وتىرعانداي.
ءبىر نارسە ەكىنشى نارسەنى ەسكە تۇسىرەدى. سوناۋ وتكەن عاسىردىڭ 50-جىلدارىنىڭ باسىندا, ءالى ءستاليننىڭ ءتىرى كەزىندە بىرەۋلەردىڭ گيمناستەركا, الدى كوتەرىڭكى فۋراجكا كيۋ قۇمارلىعى بولاتىن. كوسەمگە ۇقساعىسى كەلەتىن. ءتىپتى, شاشىن قايىرىپ تارايتىندار دا بار ەدى. بىردە دەنەشىنىقتىرۋدان ساباق بەرەتىن, سوعىسقا قاتىسقان كاپيتان پانوۆ اعايىمىز كوسەمگە ۇقساتىپ شاش قويعان وقۋشىعا قاتتى شۇيلىككەنى بار: «ءاي, نۇرباەۆ, كوسەمگە ۇقساعىڭ كەلسە, ءجوندەپ ءجۇر, ىرجالاڭداپ كوسەمدى مازاق قىلعىڭ كەلسە, جاۋاپ بەرەسىڭ!» – دەگەن. ەرتەسىنە وقۋشى شاشىن ۇستارامەن قىرعىزىپ تاستاعان.
سولتۇستىك كورەيادا دا كوسەمگە ۇقساتىپ شاش قويۋ دا ساياسي ناۋقاننىڭ ءبىر كورىنىسىندەي قابىلدانىپ وتىرعانعا ۇقسايدى. ەلدەگى قاتاڭ ساياسي تارتىپكە رۋحاني باعىنۋمەن قاتار, سىرتقى تۇرپاتىڭمەن دە مويىنسىنۋ قاجەتتىلىككە اينالعان. سول كوسەمگە, ءتىپتى, شاش قويۋىڭمەن دە ۇقساي تۇرىپ, وزىڭشە قادام جاساۋعا بارا المايسىڭ. مۇنى قارابايىرلاپ ايتقاندا, ونەردەگى ءتۇر مەن مازمۇننىڭ ۇيلەسىمدىلىگىنە ۇقساتۋعا بولعانداي ما, قالاي؟
كوسەمگە ۇقساتىپ شاش قويۋ ەڭ الدىمەن ستۋدەنتتەرگە قاتىستى كورىنەدى. ادەتتە شاش قويۋ ءسانى ادامنىڭ بەت جۇزىنە دە قاتىستى عوي. بالكىم, كيم چەن ىن سەكىلدى شاش قويۋ وعان ۇقساستارعا, ياعني دوڭگەلەك بەتتىلەرگە جاراسار, باسقالار قايتپەك؟ امالسىز كونەدى, داعى. اسىرەسە, شاشى سەلدىر نەمەسە مۇلدەم جوقتارعا قيىنىراق تيەتىن ءتۇرى بار. قوي ىشىندە الاداي كورىنەر.
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن نارسە, وسىدان ون جىلداي بۇرىن بۇل ەلدە قازىرگى كيم چەن ىن سياقتى سامايدى قىرىپ شاش قويۋ قىلمىسكەر ورتاعا ءتان بولعان ەكەن, ەندى كوسەم سولاي شاش قويعان سوڭ, ول بۇكىلحالىقتىق سانگە اينالىپتى.
ەر ادامدار كوسەمگە ەلىكتەگەندە, ايەلدەر قايتپەك؟ ول وپ-وڭاي شەشىلىپتى. ولار كوسەمنىڭ زايىبىنا ۇقساۋعا ءتيىس. لي سول يۋ-شە شاش قويۋ ءوز الدىنا, ەندى ايەلدەر كيىم كيۋدە دە سول پاتشايىمعا ۇقساۋعا تىرىسادى ەكەن.
وسىنىڭ ءبارىن كيم چەن ىننىڭ ءوزى بىلمەي وتىرعان جوق. كۇلكىگە اينالاتىنىن دا اڭعاراتىن شىعار. بىراق وعان حالىقتىڭ توبىرعا اينالىپ, وزىنە ۇقساپ, ءوز سوڭىنان ەرگەنى بارىنەن دە ماڭىزدى سياقتى.
ماماديار جاقىپ,
«ەگەمەن قازاقستان».
