مۇنى اۋىلداعىلار جاقسى سەزىنىپ وتىر
ءۇرجار اۋدانىنىڭ جەكە كاسىپكەرى نۇرزيا ساعاتپەكوۆا جەرگىلىكتى ءىس-شارالارعا بەلسەنە قاتىسىپ, قارجىلاي قولداۋ كورسەتىپ جۇرەدى. «گۇلناز» جشس-ىنە جەتەكشىلىك ەتىپ وتىرعان ول بۇگىندە قىرىققا جۋىق ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. نۇرزيا حانىممەن اڭگىمەلەسكەنىمىزدە مەملەكەت تاراپىنان شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە جاسالىپ وتىرعان قولداۋدى اۋىلدى جەرلەردەگى كاسىپكەرلەر دە سەزىنىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
– نۇرزيا نۇراحمەتقىزى, ۇرجارلىق كاسىپكەرلەر اراسىندا الەۋمەتتىك ءىس-شارالارعا ءجيى اتسالىسىپ جۇرەتىنىڭىزدى بايقايمىز. «كاسىپ ءتۇبى – ءناسىپ» دەگەندەي, اۋدان تۇرعىندارىنا ءناسىپ بولىپ وتىرعان كاسىبىڭىزدى العاش قالاي باستاعانىڭىز ەسىڭىزدە مە؟
– مەن 1961 جىلى ءۇرجار اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدىم. 1979 جىلى وسى اۋىلداعى اباي اتىنداعى ورتا مەكتەپتى, 1983 جىلى اڭ تەرىسى جانە بىلعارى تەحنيكۋمىن تاۋارتانۋشى ماماندىعى بويىنشا ءبىتىردىم. توقسانىنشى جىلدارى زامان اۋناپ ءتۇستى عوي. ءبىز دە سول كەزدەن باستاپ ءتۇرلى كاسىپ ىستەدىك. تاۋەلسىزدىك العانىمىزعا بوركىمىزدى اسپانعا اتىپ قۋانعانىمىزبەن, نارىقتىق قوعامنىڭ اڭىسىن اڭداپ ەڭبەك ەتۋ كەرەك بولدى. مەن دە سول جىلدارى بەلەڭ العان ساۋداگەرلىكتەن شەت قالمادىم.
توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا كوپشىلىكپەن بىرگە ساۋدا جاسادىم. ماسكەۋ, تاشكەنت قالالارىنا دەيىن تىنىمسىز جۇرەتىنمىن. ءۇرجاردىڭ اتاقتى شۇجىعىن سىرتقا, سىرتتان قات تاۋاردى اۋىلعا تاسىدىم. ءوستىپ الا سومكەدەن باستالعان ساۋدامىز ۇزدىكسىز ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىندە ورىستەپ, ءوزىمىزدىڭ وتباسىلىق بيزنەسىمىزدى قۇرۋعا مۇمكىندىك تۋدى. قازىرگى كەزدە «گۇلناز» جشس-ءنىڭ جەتەكشىسىمىن.
بۇگىنگى تاڭدا ءۇرجار اۋدانىن الەۋمەتتىك باعا بويىنشا تاۋارلارمەن قامتاماسىز ەتەمىز. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن اۋدان ورتالىعىندا «گۇلناز» ساۋدا ءۇيىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزدىك. بۇل امبەباپ ساۋدا كەشەنى اۋدان تۇرعىندارىنا ءتۇرلى قىزمەت ۇسىنادى. «گۇلناز» ساۋدا كەشەنىنىڭ جالپى اۋماعى 200 شارشى مەتردى قۇرايدى. بۇل دۇكەندى كەڭەيتۋ ءۇشىن بانكتەن نەسيە الىپ جۇمىس ىستەدىك. ازىق-ت ۇلىك جانە شارۋاشىلىق تاۋارلارى ساۋدالانادى. نەگىزىنەن, سەمەي مەن الماتى قالالارىنان تاسىمالدايمىز.
– تاۋاردى الەۋمەتتىك باعادا ۇسىنعانىمەن, كاسىپكەرلەر دە بەلگىلى دارەجەدە پايدا تابۋ كەرەك ەكەنى بەلگىلى. ءۇرجار – شەتكى اۋدانداردىڭ ءبىرى بولعاندىقتان, وعان تاۋار تاسىمالداۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس. مۇنداي جاعدايدا الەۋمەتتىك باعانى قالاي ساقتاۋعا بولادى؟
– مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باعانىڭ وسىمىنە جول بەرمەۋ جونىندە ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەگەنىن بىلەمىز. بۇل, اسىرەسە, قاراپايىم اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن قاجەت. ءبىز دە ەلباسى ساياساتىن ءوز تاراپىمىزدان قولدايمىز. ال ءبىزدىڭ قولداۋىمىز ناقتى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسادى. ياعني قىمباتشىلىقتى بولدىرماۋ, ونىڭ الدىن الۋ ءۇشىن مەيلىنشە كۇندەلىكتى تۇتىنۋشىلارىمىزعا اسا قاجەتتى ازىق-ت ۇلىك باعامىن بۇرىنعى دەڭگەيىندە قالدىرعاندى ءجون كورىپ وتىرمىز. ءبىز كوبىنەسە تاسىمالداۋ شىعىنىن اقتاۋدى ويلاستىرامىز. مىسالى, ساۋدا ورتالىعىندا ناننىڭ ءبىرىنشى سۇرىپتاعى ءبىر بولكەسى – 45 تەڭگەدەن, قانتتىڭ ءبىر كيلوسى 170 تەڭگەدەن, كۇرىش 150 تەڭگەدەن ساۋدالانۋدا. سول سياقتى, باسقا ازىق-ت ۇلىككە دە باعا بۇرىنعى قالىپتاسقان دەڭگەيىندە قالىپ وتىر. «كەڭ بولساڭ, كەم بولمايسىڭ» دەگەندەي, بۇگىنگى جاعدايدى ءتۇسىنىپ, وسى باعىتتا جۇمىس ىستەۋگە باسقا ارىپتەستەرىمدى دە شاقىرامىن.
ونىڭ ۇستىنە, وسىدان ءبىر اي بۇرىن ەلباسىنىڭ پارمەنىمەن كاسىپكەرلىكتى تەكسەرۋگە موراتوري جاريالاندى. سودان بەرى تەكسەرۋ تىيىلدى. ءبىزدى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق ستانسا قىزمەتكەرلەرى مەن سالىق ءبولىمىنىڭ ماماندارى ءجيى تەكسەرەتىن. قازىر جۇمىسىمىزعا ەشكىم بوگەت كەلتىرىپ جاتقان جوق. نەگىزى, ءوز قىزمەتىن تازا اتقارعان كاسىپكەر قانداي تەكسەرۋ كەلسە دە قىسىلمايدى. تەك قاعازباستىلىق قانا ۋاقىتتى الادى. وسى جاعىنان العاندا بىزگە موراتوريدىڭ پايداسى ۇلكەن بولىپ تۇر.
قازىرگى كەزدە اۋدانداعى «شاپاعات» مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىنا, بالالار ۇيىنە, اۋداندا وتەتىن مەرەكەلىك ءىس-شارالارعا, الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان وتباسىلارعا قارجىلاي كومەكتەر كورسەتەمىز. ءجارمەڭكەلەرگە قاتىسىپ, تومەن باعالارمەن تاۋارلارىمىزدى ساتامىز. ءبىر جىل ىشىندە اۋدان كولەمىندە 1 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى كولەمىندە الەۋمەتتىك كومەك كورسەتتىك. مەنىڭ ويىمشا, ءار قازاقستاندىق جەكە كاسىپكەر بولسا, ەلىمىز جىلدان-جىلعا گۇلدەنە بەرەدى. ويتكەنى, سالىق ءتۇسىمىنىڭ باسىم بولىگىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارى بەرەتىنى بەلگىلى. سوندىقتان, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلەردى مەملەكەتتىك قامقورلىققا الىپ وتىرعان ەلباسىنا ايتار العىسىمىز شەكسىز.
اڭگىمەلەسكەن
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ءۇرجار اۋدانى.
