ورتاق ىسكە ارنالعان ورتالىق

الماتى قالاسىنان دۇلەي ءزىلزالالاردىڭ قاۋىپ-قاتەرىن ازايتۋ جونىندەگى ورتالىق قۇرىلادى. بۇل جايلى سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا رەسەي جانە قىرعىزستانمەن توتەنشە جاعدايلارعا قاتىستى قارىم-قاتىناستاردى رەتتەيتىن زاڭ جوبالارىن قاراعان وتىرىس بارىسىندا ايتىلدى. الدىمەن دەپۋتاتتار «1994 جىلعى 28 ناۋرىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكiمەتi مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكiمەتi اراسىنداعى ونەركاسىپتىك اۆاريالاردىڭ, اپاتتاردىڭ, دۇلەي ءزىلزالالاردىڭ الدىن الۋ جانە ولاردىڭ زارداپتارىن جويۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرى مەن قۇرىلىمدارىنىڭ مەملەكەتتىك شەكارانى كەسىپ ءوتۋىنىڭ وڭايلاتىلعان ءتارتىبى تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قاراپ, قابىلدادى. حاتتامانىڭ ماقساتى – توتەن­شە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ءجا­نە ولاردى جويۋ ماقساتىندا اۆاريا­لىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرى مەن قۇرىلىمدارىنىڭ مەملە­كەت­تىك شەكارانى كەسىپ ءوتۋىنىڭ وڭاي­لاتىلعان ءتارتىبىن قامتاماسىز ەتۋگە قۇقىقتىق نەگىز قالاۋ. سون­داي-اق, زاڭ جوباسىمەن مەملە­كەتتىك شەكارانى ءوت­كىزۋ پۋنكتتەرى ارقىلى جانە قول­دانىستاعى ءوت­كى­زۋ پۋنكتتەرىنەن تىس جەردە كە­سىپ ءوتۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ار­نال­عان قۇزىرەتتى ورگانداردى اي­قىن­دايتىن نورمالار كوزدەلىپ وتىر. بۇدان باسقا, توتەنشە جاع­داي­لاردىڭ الدىن الۋ جانە سال­­دارىمەن كۇرەسۋگە ارنالعان قا­زاق­­ستاندىق-رەسەيلىك عارىشتىق مو­­ني­تورينگ جاساۋ جۇيەسىنىڭ ج­و­با­سى ازىرلەنىپ جاتقانى ءمالىم بولدى. سونىمەن قاتار, جالپى وتىرىس بارىسىندا «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىر­عىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكى­مەتى اراسىنداعى توتەنشە جاع­داي­لار جانە دۇلەي ءزىلزا­لالاردىڭ قاۋىپ-قاتەرىن ازايتۋ جونىندەگى ورتالىقتى قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتي­فيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوبا­سى دا قولداۋ تاپتى. توتەن­شە جاعدايلار ءمينيسترىنىڭ ءمىن­دە­تىن اتقارۋشى ۆلاديمير بوج­كو مۇنداي باستاما بۇۇ دامۋ باع­دارلاماسى تاراپىنان, بۇۇ گۋما­نيتارلىق ماسەلەلەردى ءۇي­لەس­تىرۋ جانە حالىقارالىق سترا­­تەگيا باسقارماسى, دۇلەي ءزىل­زا­لا­لاردىڭ قاتەرىن تومەندەتۋ ءجو­نىن­دەگى ازيا ورتالىعى تاراپى­نان قولداۋ تاپقاندىعىن اتاپ كور­سەتتى. الماتى قالاسىندا قۇرى­لا­تىن بۇل ورتالىققا بۇۇ ايماق­تىق قۇرىلىمدارى, گەرما­نيا­نىڭ, جاپونيانىڭ جانە باسقا دا ەلدەردىڭ حالىقارالىق ىنتى­­ماقتاستىق اگەنتتىكتەرى قىزى­عۋشىلىق تانىتۋدا. كوپتەگەن ۇيىم­دار اتالعان ورتالىقتى توتەن­شە جاعدايلار سالاسىنداعى جوبا­لاردى جۇزەگە اسىراتىن الاڭ رەتىندە قاراستىراتىنى دا ايتىلماي قالمادى. نەگىزىنەن, ورتالىق پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ ال­ماتى قالاسىندا كوپجاقتى ديپ­لو­ماتيالىق حاب قۇرۋ تۋرالى جۇكتەگەن تاپسىرمالارىن دا ءجۇ­زەگە اسىرۋمەن بايلانىستى. ورتالىقتىڭ جۇمىسى اياسىندا بۇۇ-نىڭ ەلىمىزدەگى گۋما­ني­تارلىق قويمالارىن قۇرۋ ماسە­لەسى قاراستىرىلادى دەپ كۇتى­لۋدە. مۇنداي قويمالار ايماق ەلدە­رىنە گۋمانيتارلىق كومەكتەر كورسەتۋگە باعىتتالادى جانە ولاردى ماتەريالدىق قورمەن قامتا­ماسىز ەتۋ قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرگە جۇك­تە­لۋى ءمۇم­كىندىگى العا تارتىل­دى. اۋ­عانستان يسلام رەسپۋب­ليكاسىنان الماتىدا قۇرىلاتىن ورتالىققا قوسىلۋعا نيەتتى ەكەن­دىكتەرىن بىلدىرگەن نوتا كەلىپ ءتۇس­­كەندىگى بەلگىلى بولدى. جانە دە ءتا­­جىك­ستان, ازەربايجان مەن پاكىس­تان قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا ەكەن. سونىمەن بىرگە, پالاتا «2008 جىلعى 12 جەلتوقسانداعى تاريف­تىك كۆوتالاردى قولدانۋدىڭ شارتتارى مەن تەتىگى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيا­لاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا قاراپ, قابىلدادى. بۇل جەردە حاتتاما 2008 جىلعى 12 جەلتوقسانداعى تاريفتىك كۆوتالاردى قولدانۋدىڭ شارتتارى مەن تەتىگى تۋرالى كەلىسىمنىڭ نورمالارىن 2011 جىلعى 18 قارا­شاداعى ەۋرازيالىق ەكونو­ميكالىق كوميسسيا تۋرالى شارت­­تىڭ نورمالارىنا سايكەس كەلتى­رۋدى كوزدەيدى. بۇدان وزگە, زاڭدىق قۇجات كەدەن وداعىنا مۇشە ەلدەر اراسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىنىڭ جەكەلەگەن ءتۇر­لەرىنە تاريفتىك كۆوتالاردىڭ كو­لەمىن بولۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. دەپۋتاتتار كۇن تارتىبىنە شى­عارىلعان «1928 جىلعى 22 قا­راشاداعى حالىقارالىق كورمە­لەر تۋرالى كونۆەنتسيانى, وعان 1948 جىلعى 10 مامىرداعى, 1966 جىلعى 16 قاراشاداعى, 1972 جىلعى 30 قاراشاداعى حاتتا­ما­لاردى, سونداي-اق, 1982 جىلعى 24 ماۋسىمداعى جانە 1988 جىلعى 31 مامىرداعى تۇزەتۋلەردى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا قابىلداعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيا­لاۋ ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىن ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋ ءۇشىن جاعدايلار جاساۋعا كومەكتەسەدى. اتاپ ايتقاندا, كورمەنى ۇيىم­داستىرۋشىنى ايقىنداۋ ءتارتىبى, تىركەلگەن كورمەلەر ۇيىم­داس­تى­رۋشىلارىنىڭ جانە قاتى­سۋشى مەملەكەتتەردىڭ مىندەت­تەمەلەرى بەلگىلەنەدى. بۇل جەردە كورسەتىلگەن قاعيدالار ەكسپو كورمەلەرىندە كورسەتۋگە نەمەسە پايدالانۋعا ارنالعان تاۋارلاردى اكەلۋدىڭ جەڭىلدىكتى رەجىمىن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».