بار الەمگە قاسىرەت اكەلگەن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس زاردابىنان باتىس قازاقستان وبلىسى, شىڭعىرلاۋ ءوڭىرى دە شەت قالعان جوق. ەر باسىنا كۇن تۋعان ساتتە اۋدانىمىزدان 3378 ازامات
وتان قورعاۋعا اتتانعان بولاتىن. ۇلى جەڭىس ءۇشىن, وتانىمىزدىڭ بوستاندىعى مەن تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن كۇرەسكەن ەرلەر بەينەسىن ەل جادىنان وشىرمەۋ – ءبارىمىزدىڭ ورتاق پارىزىمىز. جاس ۇرپاق اتا-بابالارىمىزدىڭ داڭقتى جولىن جاقسى ءبىلىپ, كەلەشەككە جەتكىزۋى كەرەك. بۇل تۇپتەپ كەلگەندە, قوعامىمىزداعى تىنىشتىق پەن كەلىسىمنىڭ, ەل وركەندەۋىنىڭ باستى كەپىلى بولماق. بۇگىنگى باقىتتى ءومىرىمىز بەن نۇرلى بولاشاعىمىزدىڭ نەگىزىن سالۋشىلار قاتارىندا جەرلەسىمىز, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اندرەي ياكوۆلەۆيچ تيحونەنكو دا بار ەدى.
ول 1912 جىلدىڭ 12 جەلتوقسانىندا باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى شىڭعىرلاۋ اۋدانىنىڭ لۋبەن اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1919 جىلى اندرەيدىڭ اتا-اناسى ومىردەن وتەدى. ەكى قارىنداسىمەن 7 جاسىنان باستاپ ۇلكەن اعاسى ءيوسيفتىڭ تاربيەسىندە بولادى. ونىڭ بالالىق شاعى اۋىر ءوتتى. جاستايىنان جەتىمدىكتىڭ اششى ءدامىن تاتقان اندرەي ەرتە ەسەيىپ, ومىرگە وجەت كوزقاراسپەن قاراي باستايدى.
قولدا بار دەرەكتەر ونىڭ 12 جاسىنان-اق جەر جىرتۋ, ءشوپ شابۋ, استىق جيناۋ ناۋقاندارىندا ايانباي تەر توككەنىن ايعاقتايدى. بالالىق شاعىنداعى سۇيىكتى كاسىبى بالىق اۋلاۋ بولعان ەكەن. مۋزىكاعا بەيىم تۇراتىن جاس ورەن سىرناي تارتىپ, ءان ايتاتىندىعىمەن دە تانىلا بىلگەن. قىزىل اسكەرلەر تۋرالى اندەردى جاقسى ايتۋىنا بايلانىستى اۋىلداستارى ونى «ۆوروشيلوۆشى» دەپ اتاپ كەتكەن.
1935 جىلى تراكتورشىلار دايارلايتىن كۋرستى ءبىتىرىپ, «كراسنايا زۆەزدا» كولحوزىندا ەڭبەك ەتكەن. قوعامدىق جۇمىستار, كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەلەرىنىڭ اراسىنان دا اندرەيدىڭ بەلسەندىلىگى ەرەكشە بايقالعان. 1939 جىلى ەڭبەككە دەگەن ىنتاسى مەن جىگەرلىلىگى ەسكەرىلىپ, ونى بريگاديردىڭ كومەكشىسى ەتىپ تاعايىندايدى.
اندرەي تيحونەنكو 1941 جىلى 24 ماۋسىمدا اسكەر قاتارىنا الىنادى. ماسكەۋ تۇبىندەگى جانە ليتۆانى ازات ەتۋدەگى ۇرىستارعا قاتىسادى. سوعىس كەزىندە ەرجۇرەكتىگىمەن, جان اياماي جاۋمەن شايقاسۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. 1944 جىلى 16 شىلدەدە ليتۆانىڭ پۋني ەلدى مەكەنىندەگى دەرەۆنيا تۇسىندا پۋلەمەت وعىمەن جاۋدىڭ اتىس نۇكتەسىن جويىپ, وزدەرىنەن كەيىنگى بولىمشەلەردىڭ وزەننەن وتۋىنە جاعداي تۋعىزدى. سول شايقاستا ول 30-دان استام نەمىستەردى جەر جاستاندىرعان. شايقاس قىزعان كەزدە تيحونەنكونىڭ وعى تاۋسىلعانىن بىلگەن جاۋ ونى قورشاۋعا الادى. قولىنا سوڭعى گراناتاسىن الىپ, فاشيستەردىڭ جاقىن كەلۋىن كۇتىپ جاتقان ول بار كۇشىن جيناپ, گراناتانىڭ ساقيناسىن تارتىپ, وزىمەن بىرگە اينالا قورشاعان بىرنەشە نەمىس سولداتىن جەر جاستاندىرادى.
ەرلىكپەن قازا تاپقان جاۋىنگەردى ەلى ەشقاشان ۇمىتپاق ەمەس. 1945 جىلدىڭ 24 ناۋرىزىندا وعان, قايتىس بولعاننان كەيىن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلدى. 20 جىلدان ارتىق ۋاقىت بويى تيحونەنكونىڭ جەرلەستەرى باتىردىڭ قايدا قازا تاۋىپ, قاي جەرگە جەرلەنگەنىن بىلمەدى. جىلدار بويى ليتۆاداعى رۋدزيانا دەرەۆنياسىنداعى كىشكەنە قىرات ەشكىمگە سىر اشپادى. تەك ۆيلنيۋستىك «جاس قىزىلىزشىلەردىڭ» ارقاسىندا عانا بەلگىسىز سولداتتىڭ ەسىمى انىقتالىپ, رۋدزيانا سەلوسىنىڭ تۇرعىندارى ەستە ساقتاعان ەرلىك ەسىمىنىڭ اتى اتالدى.
قازىر باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى اقساي قالاسىندا اۋدان ورتالىعى شىڭعىرلاۋدا جانە لۋبەن اۋىلىندا اندرەي ياكوۆلەۆيچ تيحونەنكونىڭ اتىندا كوشەلەر بار. وسىنداعى ساياباق ىشىندە كەۋدە ءمۇسىنى ورناتىلعان. تۋعان جەرىندەگى لۋبەن مەكتەبى باتىر ەسىمىمەن اتالادى.
اداق شوتپانوۆ.
باتىس قازاقستان وبلىسى,
شىڭعىرلاۋ اۋدانى.
