ايماقتار • 28 ناۋرىز، 2022

ورمان القابى كوبەيتىلەدى

96 رەت كورسەتىلدى

اقتوبە وبلىسى – ەلىمىزدەگى جاسىل جەلەگى از وڭىرلەردىڭ ءبىرى. ايماقتا مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ جالپى اۋماعى 500 مىڭ گەكتاردان ءسال-اق اسادى. وڭىردە جەتى ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەسى بار. الداعى بەس جىلدا ەلىمىزدە 2 ملرد ءتۇپ اعاش وتىرعىزۋ جونىندەگى پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن بىلتىر وڭىرلىك جوسپار قۇرىلدى. كەشەندى جوسپارعا سايكەس، اقتوبە وبلىسىندا الداعى بەس جىلدا 30 744 گەكتار القاپقا 61 ملن ءتۇپ اعاش وتىرعىزۋ كەرەك. وتكەن جىلى 1 200 گەكتار جەرگە 2 ملن ءتۇپ كوشەت وتىرعىزىلدى. بيىل وسى جۇمىس تاعى دا جالعاسىن تابادى.

جاقىندا وتكەن وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ ءVىى سەسسياسىندا دەپۋتاتتار مۇعالجار اۋدانى اۋما­عىندا ورقاش ورمان مەكەمەسىنىڭ قۇرىلۋىن ماقۇلدادى. ونىڭ اۋماعى 57 مىڭ 469 گەكتاردى قۇرايدى. بۇل جەر ەجەلدەن كوك­جيدە تۇششى جەراستى سۋ قورىمەن جالعاسقان تابيعي وازيس. ورقاش شاتقالىنىڭ قۇمدى بەلدەۋىندە ەجەلدەن قايىڭ، كوكتەرەك، قا­راعاش، قاراعاي وسكەن بىرەگەي ورمان القابى بولسا دا، كوپ جىلدان بەرى قورعاۋسىز قالعان. توعاي قاراۋىل ورمانشىسى بولماعان سوڭ توزالى. بىرتىندەپ اعاشى سيرەي بەرەدى دە، اقىرى جوعالىپ، ءشوبى از قۋ جازىققا اينالادى. ورقاش تا سونداي جەر. كەڭەس وكىمەتى جىلدارى كوكجيدە جەر­استى سۋ قورى ەرەكشە قورعاۋعا الىنىپ، جيەگىندەگى ورقاشتىڭ قۇم بەلدەۋىندەگى توعايىنا دا بالتا تيگەن ەمەس. بىراق سوڭعى وتىز جىلدا ورقاش توعايى دا مۇناي كومپانيالارىنىڭ تاپتاۋىنا ءتۇستى. جەراستى مۇنايىن الىپ جاتقان كوكجيدە قۇمىنىڭ تابيعي كەشەنى، قۇمجارعان قۇمى مەن جەم وزەنى اڭعارىنداعى ورقاش توعايىنىڭ مۇشكىل جاع­دايىنا جەرگىلىكتى تۇرعىندار بىرنەشە جىلدان بەرى قاتتى الاڭ­داپ كەلەدى.

بيىلعى ساۋىردەن باستاپ اۋداندارداعى بارلىق ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرىندەگى قۋرا­عان اعاشتار 15 ملن ءتۇپ جاس وسكىنمەن الماستىرىلىپ، بوس جاتقان 5 165 گەكتار الاڭعا قۇرعاق كليماتقا ءتوزىمدى اعاش كوشەتتەرى مەن كوپجىلدىق بۇتا­لار ەگىلەدى. كوشەتتەر ويىل، قوب­دا جانە مارتوك اۋدانىنداعى ورمان شارۋاشىلىقتارىنداعى تالىمباقتاردان الىنادى. اقتوبە وبلىسىنداعى رەسپۋبليكالىق، وبلىسارالىق ماڭىزى بار تاسجول­داردىڭ بويىنداعى اعاشتار دا كوپ جىلدان بەرى كۇتىمسىز قالىپ، قۋراعان. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىندا ساۋىردەن باستاپ اۆتوكولىك جولدارىنىڭ بويىنداعى 77 مىڭ گەكتار جەرگە كوشەتتەر مەن بۇتالار ەگىلەدى.

ايتا كەتۋ كەرەك، اقتوبە وبلىسىندا تەك بايعانين اۋدانىنان باسقا اۋدانداردىڭ بارىندە دە مەملەكەتتىك ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرى جۇمىس ىستەيدى. بىراق جاسىراتىنى جوق، ۇزاق جىلدان بەرى وسى مەكەمەلەر قاراۋسىز قالدى. ورمانشىسى، تەحنيكالارى بولماعان سوڭ تاراپ كەتكەن، نە قاعاز جۇزىندە عانا قالعان مەكەمەلەرگە ءۇش جىلدان بەرى وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجى ءبولىنىپ، شتاتتار اشىلىپ، بىرنەشە تراكتور، جەر جىرتاتىن تەحنيكالار ساتىپ الىندى. قايتا جاڭارتىلعان شارۋاشىلىقتاردىڭ اراسىنان قارابۇتاق جانە تەمىر ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرى عانا جاقسى جۇمىس ىستەپ كەلەدى.

سونىڭ ىشىندە ويىل جانە تەمىر ورمان شارۋاشىلىقتارى ءحىح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ورىنبور گەنەرال گۋبەر­ناتورىنىڭ بۇيرىعىمەن قۇرىلعان. پاتشا بەكىنىسى جانىنان قۇم بەلدەۋىنە كوشەتتەر ورىنبوردان اكەلىنىپ، ونى سولداتتار وزدەرى كۇتكەن. تاعى ءبىر تاريحى ەجەلدەن باستاۋ الاتىن ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەسى ىرعىز بەكىنىسى جانىندا، ىرعىز وزەنىنىڭ بويىندا قۇرىلعان. بىراق زامانىندا جايقالعان تال-تەرەگى كوپ القاپ 1980 جىلدارى قۋراپ جوعالعان. كەڭەس وكىمەتى ورناعانعا دەيىن تولعاناي ورمان شارۋاشىلىعى دەپ اتالعان تەمىر ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەسىنىڭ قازىرگى اۋماعى – 77 مىڭ گەكتار. جۇزگە جۋىق تال-تەرەك، بۇتا ءتۇرى وسەتىن القاپتىڭ ورتا­سىنان ءدىڭى وتە جۋان، وتە بيىك جۇزجىلدىق ەمەندەر ۇشىراسادى. بۇگىندە تەمىر ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەسىنىڭ 13 مىڭ گەكتارى عانا ورمانمەن كومكەرىلگەن. تەمىر وزەنى تارتىلعان سوڭ جاعاسىنداعى توعاي القابى دا سيرەپ قالدى. بۇگىندە تەمىر ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەسىندە 77 ورمانشى جۇمىس ىستەيدى. دەگەنمەن وسى مەكەمەنىڭ شتاتىندا التى ورىن بوس تۇر. سونىڭ ىشىندە تراكتور-مەحانيزاتورلار جەتىسپەيدى. ادەتتە تەمىر، مۇعالجار اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى ورمانشى بولۋعا ەمەس، مۇنايشى بولۋعا قۇشتار. سەبەبى، ورمانشىنىڭ ەڭبەكاقىسى 100 مىڭ تەڭگەگە جەتىپ جىعىلادى. ورمانشى بولۋ ءۇشىن تابيعاتتى سۇيە ءبىلۋ كەرەك. ەكىنشى جاعىنان وسى ماماندىقتى قالايتىن ادام ازداپ رومانتيك تە بولادى. كۇنى-ءتۇنى جاياۋ ءجۇرىپ، توعايدى ارالاۋ، جەر بەدەرىن جاقسى تانۋ، ءار اعاشتى، ءار بۇتانىڭ قايدا ءوسىپ تۇرعانىن، ونىڭ كۇتىمىن جاقسى ءبىلۋ كەز كەلگەن ادامنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى.

جاز باستالسا، دالا ءورتى كو­بەيەدى. ورمان ورتەنسە، ونى ءسون­دىرۋ وتە قيىن. قاساقانا ءورت قويۋ­شىلاردى ايتپاعاندا، شىلىمىن دا ءجوندى سوندىرمەي ءورت تۇتاندىراتىن جاۋاپسىز ادامدار قاتارى كوپ. ادامدارىمىزدا ەكولوگيالىق مادەنيەت دەڭگەيى تومەن ەكەنىن مويىنداۋىمىز كەرەك. ءورت شىقسا ونى سوندىرۋگە كۇرەگىنەن باسقا ەشتەڭەسى جوق ورمانشىنىڭ شاماسى جەتە بەرمەيدى. سول سەبەپتى ورماندا كۇشتى كۇزەت بولۋى ءۇشىن ەڭ الدىمەن ءورت سوندىرەتىن كولىكتەر قىراعى كۇزەتتە تۇرۋى ءتيىس. قالا­نىڭ ءورتىن سوندىرە الماي جات­قاندا، دالانىڭ ءورتىن سوندىرۋگە اسىقپايتىن جايبا­سار­لىعىمىز تاعى بار. وسى ماسە­لەلەر ورماندى كوبەيتۋ ءۇشىن اعاشتى ەگىپ قانا قويماي، ونىڭ كۇزەتىن كۇشەيتۋ كەرەكتىگىن تاعى ەسكە سالادى.

 

اقتوبە وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ءادىل قازى – قوعامنىڭ قۇتى

ساياسات • بۇگىن، 00:16

باستى ماقسات – قۇقىقتىق قولداۋ

ساياسات • بۇگىن، 00:15

قىلمىستى قۇرىقتاۋ كەزەڭى

قوعام • بۇگىن، 00:11

ەلگە كەلگەندەردىڭ ەسەبى بار

قوعام • بۇگىن، 00:08

قانداستىڭ باسىن قوسقان جيىن

قازاقستان • بۇگىن، 00:05

الەمنىڭ اۋەزوۆى

ادەبيەت • بۇگىن، 00:03

تۇگەل تۇركىنىڭ تۇلعاسى

قازاقستان • بۇگىن، 00:01

بولات جولدىڭ مايتالمانى

قازاقستان • كەشە

ايۋحانوۆتىڭ ارمانى

تەاتر • كەشە

زاماناۋي كىتاپحانا

سۇحبات • كەشە

تسيفرلىق تاڭبالاۋ جۇيەسى

قازاقستان • كەشە

كولىكتەر QR-كود تاعادى

قازاقستان • كەشە

جول جوندەلسە، ىسكە سەپ

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار