الەم • 27 ناۋرىز, 2022

بەيبىت ءومىردىڭ اۋىلى الىس بولىپ تۇر

311 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

ءبىر ايدان استام ۋاقىتتا نە وزگەردى؟ كەلىسسوزدەر توقىراپ قالدى. بەيبىت ءومىردىڭ اۋىلى الىس بولىپ تۇر. وتكەن سەنبى كۇنى ۋكراينا قارۋلى كۇشتەرى سۋمى وبلىسىنداعى تروستيانەتس قالاسىن ازات ەتكەنىن حابارلادى. باتىس ەلدەرى بريۋسسەلدە باس قوسىپ, قاقتىعىسقا قاتىستى ۇستانىمدارىن تاعى ءبىر مارتە ناقتىلادى.

بەيبىت ءومىردىڭ اۋىلى الىس بولىپ تۇر

ۇلىبريتانيانىڭ سىرتقى ىس­تەر ءمينيسترى ليز تراسس Telegraph گازە­تىنە بەر­گەن سۇحباتىندا رەسەي­گە سالىنعان سانك­تسياعا قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى. ۆەدومستۆو باس­شى­سىنىڭ ايتۋىنشا, كرەمل بيلىگى ۋك­راينا اۋماعىنان اسكەرىن اكەتسە جانە كە­لەشەكتە شابۋىل جاساماۋعا كەپىلدىك بول­عاندا عانا سانكتسيالار الىنىپ تاستالادى.

«سانكتسيالار اتىستى تولىق توق­تاتۋ جانە اسكەردى شىعارۋ, سون­داي-اق بۇدان ءارى اگرەسسيا جا­سال­ماي­تىنى جونىندە مىن­دەتتەمە العان جاعدايدا عانا جويىلۋى مۇمكىن», دەدى ول.

ليز تراسستىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, رەسەي قاي­تادان ۋكراينا جەرىنە اسكەر ەنگىزەتىندەي بول­سا, شەكتەۋ قاي­تا سالىنادى.

ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆولو­دي­مير زەلەنسكي حالىققا كەزەكتى جولداۋىندا اتىس ايماعىنداعى جاع­دايعا توقتالا كەلە, ورىس ءتىلى جو­نىندە پىكىر ءبىلدىردى. ول ەلدە ەش­قا­شان تىلدىك ماسەلە تۋىنداماعانىن جەتكىزدى.

«ۋكراينادا ءتىل ماسەلەسى جوق جانە بولعان دا ەمەس. بىراق قازىر ءتىل پروبلەماسىن رەسەي ءوزى جاساپ وتىر. حالقىمىزدىڭ ورىس تىلىنەن بەزىنۋى ءۇشىن ءبارىن ىستەپ جاتىر. ويت­كەنى ورىس ءتىلى رەسەي حالقىمەن بايلا­نىستى دەپ ەسەپتەلەدى. كۇن­دەلىكتى جارى­لىستارمەن جانە ادام ولىمدەرىمەن بايلانىستى سەزى­لەدى. رەسەي مەملەكەتىمىزدىڭ اۋما­عىندا ورىس­سىزداندىرۋ ءجۇرۋى ءۇشىن بار­لىعىن جاساپ جاتىر», دەدى ۆ.زە­لەنسكي.

دەمالىس كۇندەرى رەسەي اس­كەرى لۆوۆ قالا­سىن اتقىلادى. وبلىس اكىم­­شىلىگىنىڭ باسشىسى ماكسيم كو­زيتسكيدىڭ ايتۋىنشا, لۆوۆ ما­ڭىندا تاعى ءۇش كۇشتى جار­ىلىس ەس­تىلگەن. لۆوۆ مەرى اندرەي سا­دوۆىي قالالىق ينفرا­­ق­ۇ­­رى­لىم نىساندارى زارداپ شەك­كەنىن, تۇر­عىن ۇيلەر زاقىمدان­باعانىن جەت­كىزدى. وعان دەيىن قا­لاعا ەكى بومبا ءتۇسىپ, ينفرا­قۇ­­رى­لىمعا اجەپتاۋىر نۇق­سان كەل­گەن ەدى.

رەسەيلىكتەرگە سالىنعان شەك­تەۋ, تىيىم جالعاسىپ جاتىر. اسى­رەسە ورىس وليگارحتارىنا وڭايعا تيەتىن ەمەس. ماسەلەن, ۇلىبري­تانيا ۇكىمەتى رەسەيلىك ميلليار­دەر, مۇناي ماگناتى جانە «سيب­نەفت» كومپانياسىنىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى ەۆگەني شۆيدلەرگە تيەسىلى ۇشاقتاردى تاركىلەدى. قا­زىرگى تاڭدا اۋە كەمەلەرى انگليا­داعى فارنبورو جانە بيگگين حيلل اۋەجايلارىندا تۇر.

ۇلىبريتانيانىڭ كولىك ءمي­نيس­ترى گرانت شاپپس ۋكراينادا جازىقسىز ادامدار ءولىپ جاتقاندا, ء«پۋتيننىڭ دوستارى» ءسان-سال­تانات قۇرماۋى كەرەك ەكەنىن ما­لىم­دەدى. شۆيدلەرگە لوندوندىق «چەلسي» فۋتبول كلۋبىنىڭ يەسى رومان ابراموۆيچپەن ىسكەرلىك بايلانىسى بولعانى ءۇشىن سانكتسيا سالىندى. بريتان ۇكىمەتىنىڭ مالى­مەتى بويىنشا ونىڭ بايلىعى 1,2 ملرد فۋنت ستەرلينگكە با­عا­لا­نادى. تاركىلەنگەن ۇشاقتار قۇنى 60 ملن دوللارعا (45 ملن فۋنت) تەڭ.

ۋكراينا قورعانىس مينيسترلىگى تاراتقان مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك رەسەيلىك تاعى ءبىر گەنەرال, ياعني گەنەرال-لەيتەنانت ياكوۆ رەزانتسەۆ حەرسون ماڭىندا زىمىران سوققى­سىنان قازا تاپقان. يا.رەزانتسەۆ رەسەي قارۋلى كۇشتەرى 49-ارميا­سىنىڭ قولباسشىسى قىزمەتىن اتقارعان. ۋكراينالىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى گەنەرالدىڭ چەرنوباەۆكا اۋە بازا­سىندا قازا تاپ­قانىن حابارلادى. اۋەجاي رەسەي­دىڭ كوماندالىق پۋنكتى رەتىن­دە پايدالانىلعان.

رەزانتسەۆ – ۋكراينادا قازا تاپقان ءتورتىنشى رەسەي­لىك گە­نەرال. دەگەنمەن ۋكراي­نا قارۋلى كۇشتەرى قازىردىڭ وزىندە سەگىز گەنەرالدىڭ قايتىس بولعانىن ايتىپ وتىر. كەيبىر باتىس ساراپ­شىلارى مۇنداي جوعارى شەندى رەسەيلىك وفيتسەرلەر نەلىك­تەن مايدان شەبىنە جاقىن جۇر­گەنىنە تاڭعالادى.

ەۋروپالىق وداققا مۇشە مەم­لەكەت­تەردىڭ باسشىلارى رەسەيدىڭ اسكەري ءىس-قيمىلدارى اياقتالعاننان كەيىن ۋكراينانى قالپىنا كەل­تىرۋدى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن ىنتى­ماق­تاستىقتىڭ سەنىمدى قورىن قۇرۋعا كەلىستى. بريۋسسەلدە ەۋرو­وداق سامميتىندە بۇدان دا باسقا ماسەلەلەر ءسوز بولدى.

«رەسەي اسكەرىنىڭ ۋكرايناعا كەلتىرگەن زالالى مەن اۋقىمدى شىعىندارىن ەسكەرە وتىرىپ, ەۋرو­پالىق وداق ۋكراينا ۇكى­مەتى­نىڭ قاجەتتىلىگىن قامتاما­سىز ەتۋگە جانە رەسەيدىڭ شا­بۋى­لى اياق­تالعاننان كەيىن دەمو­كراتيالىق ۋكراينانى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن قولداۋ كور­سەتۋگە دايىن. وسى ماقساتتا ەۋرو­پا­لىق كەڭەس ۋكراينامەن ىنتى­ماق­تاس­تىق قورىن قۇرۋعا كەلىسىپ, وعان حا­لىقارالىق سەرىكتەستەرىن قا­تىسۋعا شاقىرادى, سونداي-اق دا­يىن­دىقتى كەشىك­تىرمەي باس­تاۋ­عا ۇندەپ وتىر», دەلىنگەن ما­لىم­دەمەدە.

سامميتكە قاتىسۋشىلار سو­نىمەن قاتار كيەۆكە ليۆيا مەن سي­رياعا كو­مەك كورسەتۋ ءۇشىن وتكى­زىلگەن تۇراقتى كونفە­رەنتسيا­لار سياقتى حالىقارالىق دونور­­لار كون­فەرەنتسياسىن وتكىزۋگە ۋادە بەردى. قۇجاتتا ەۋروپا­لىق وداقتىڭ ۋكراي­ناعا ساياسي, قار­جىلىق, ماتەريالدىق جانە گۋما­نيتارلىق قولداۋ كورسەتۋدى جال­عاس­تىراتىنى باسا ايتىلعان. ەۋرو­وداق ەلدە­رىنىڭ كوشباس­شى­لارى سونداي-اق رەسەي مەن بەلا­رۋسكە قارسى جاڭا قاتاڭ سانك­تسيا­لار ەنگىزۋگە دايىن ەكەنىن حابار­لادى.

رەسەي اسكەرى كيەۆتىڭ سولتۇس­تىگى­نە قاراي 120 شاقىرىم جەر­دەگى سلاۆۋتيچ قا­لا­سىنا كىرىپ, جەر­گىلىكتى اۋرۋحانانى قاراماعىنا الدى. سەنبى كۇنى تاڭەرتەڭنەن باس­تاپ قالادا ۋكراينانى قولداعان ميتينگ ءوتتى.​

اقش پرەزيدەنتى دجو باي­دەن 26 ناۋ­رىزدا ۆارشاۆادا ۋكراي­نانىڭ ەكى ءمينيس­ترى – سىرت­قى ىستەر ءمينيسترى دميتري كۋلە­با مەن قورعانىس ءمينيسترى الەك­سەي رەزني­كوۆپەن كەزدەستى. بۇل – رەسەي ۋكراي­ناعا اسكەر كىرگىزگەلى بەرى امە­ريكا مەن ۋك­راينانىڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالارى اراسىندا وتكەن العاشقى كەزدەسۋ.

ۋكراينا قورعانىس ءمينيسترىنىڭ كەڭەسشىسى ماركيان لۋبكيۆسكي بريتاندىق BBC Radio 4 راديو­سىنا «ۋكراينا كۇشتەرى حەرسوندى بۇگىن قايتارادى» دەپ مالىمدەدى. كيەۆتە 26 ناۋرىز كەشكى ساعات 8-دەن باستاپ, 28 ناۋرىز تاڭەرتەڭگى ساعات 7-گە دەيىن كومەندانتتىق ساعات ەنگىزىلدى.

Spotify سەرۆيسى رەسەيدەن تولىق كەتەتىنىن مالىمدەدى. Google Play مەن Apple Pay رەسەيلىك «مير» كارتاسىمەن جۇمىس ىستەۋدەن باس تارتتى. فرانتسيا, تۇركيا مەن گرۋ­زيا ءماريۋپولدىڭ بەيبىت تۇرعىن­دارىن قۇتقارۋ جوسپارىن ۇسىن­باقشى. اقش رەسەيدىڭ قورعانىس سالاسىنا قىزمەت كورسەتەتىن كوم­پانيالارعا سانكتسيا سالادى.

رەسەي قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ حابار­لاۋىنشا, ۋكرايناداعى قاقتىعىس باستالعالى بەرى 1351 رەسەي سول­داتى قازا بولعان جانە 3825 ادام جارا­لانعان. الايدا ۋكراينا تاراپى كەل­تىرگەن مالى­مەتكە سۇيەن­سەك, قازىردىڭ وزىندە قازا تاپقان­دار سانى 16 مىڭنان اسىپ كەتكەن. باتىس ساراپشىلارى جاراقات العان­دار سانى 50 مىڭعا جۋىقتا­عانىن ايتادى.

باتىس باسىلىمدارىنىڭ جا­زۋىن­شا, رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋ­تين حيميالىق نە بيولوگيالىق قا­رۋدى قولدانۋى مۇمكىن. بۇۇ ۋكراي­ناداعى گۋما­نيتارلىق جاع­داي تۋرالى ەسەبىن جاريالادى. وندا 953 بەيبىت تۇر­عىن قازا تاپ­تى, 1557 ادام جاراقات الدى دەپ ايتىلادى. ەلدەن قاشۋعا ءماج­بۇر بول­عان بوسقىندار سانى 3,5 ميلليون ادامعا جەتكەن.

سوڭعى جاڭالىقتار