قازىر قوعام تەز جاڭارىپ جاتىر. ەلىمىز ءۇشىن تاعى ءبىر سىن ساعاتىنىڭ مەجەسى كەلدى. مۇنى الەمنىڭ, ەلىمىزدىڭ, ءوڭىردىڭ كوڭىل اۋانىنان, ءىس-ارەكەتىنەن اڭعارامىز. قازىر ءداستۇرلى ساياساتتانۋدىڭ انىقتاما, ەرەجەسىنە سايكەس كەلمەيتىن ۇلى ىستەر ءجۇرىپ جاتىر. كەشەگى قاڭتار وقيعاسىنان ءبارىمىز دە اينالىپ وتە المايمىز. بىراق ويلانا قاراپ, اباي اماناتتاعان «اشۋ – دۇشپان, اقىل – دوستىڭ» قادىرىن بىلگەندەيمىز. كوپ ادام ەل پرەزيدەنتىنىڭ كەشەگى جولداۋىنا دەيىن ۇلكەن ەموتسيامەن ءجۇردى. بىراق ناقتىلىق, ءىستىڭ كوزىن تابۋ, جۇيەلەۋ – وسىنىڭ بارلىعى ءبىراز ازاماتتاردىڭ وي-ساناسىن سەرگىتتى دەپ سانايمىن.
وسى كۇردەلى شاقتا پرەزيدەنت جولداۋى قاي جاعىنان بولسا دا وتە ماڭىزدى. مەملەكەت باسشىسى ايتقان ازاماتتىق قوعام مەن قۇزىرلى ورگاندار وسىلاي اشىق ىنتىماقتاستىق قالىپتاستىراتىن تاجىريبە ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بەرىك ورناۋعا ءتيىس. «ۇلتتىق مۇددە» الاڭى – وسىنىڭ ءبىر ايعاعى.
قازىر ۇلت, ۇلىس, ايماق, ءوڭىر دەگەن ۇعىمداردىڭ ءوزى ءارتۇرلى ماعىنادا. وقۋ قۇرالدارىندا دا, باسپاسوزدە دە ءارتۇرلى ماعىنادا قولدانىلادى. بىراق ءبىز الەمدىك قۇندىلىقتارعا سايكەس كەلۋىمىز كەرەك. قازىر ۇلت دەگەن ۇعىمدى مەملەكەتتىك دەڭگەيگە كوتەرىپ, ۇلىس دەگەن تاماشا ءسوزىمىزدى «ناتسيونالنوست» دەگەن سوزگە قيماۋىمىز قاجەت. سەبەبى ەرتەڭ ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى كەلە جاتىر. ال بۇل مەيرام تەك باسقا ۇلتتاردىڭ مەيرامى ەمەس, مەملەكەتىمىزدىڭ مەيرامى. سونداي-اق «رەگيونوۆەدەنيە», ياعني «ايماقتانۋ» دەگەن ءبىلىم جۇيەسى بار. كەي جەرلەردە «رەگيون» ءسوزىن ءوڭىر دەپ قولدانادى. وسىنداي سايكەسسىزدىكتەر كەزدەسەدى. مۇنى دا ايقىنداپ الۋىمىز قاجەت.
ءبىز مامان دايارلاۋعا اتسالىسىپ جۇرگەن ورتادانبىز. قازىرگى قوعامدى مامان تاپشىلىعى, مامان زارۋلىگى ويلانتادى. عالىمداردىڭ ەسەپتەۋى بويىنشا, ءاربىر بىلىكتى دەگەن ادامنىڭ تانيتىنى 73 ادامنىڭ شاماسىندا بولادى ەكەن. ءبىز ازاماتتاردى قالاي تانيمىز؟ قوعامدا تاجىريبەسى بار, ءوزىن كورسەتكەن, ەلدە سالماعى بار ازاماتتاردىڭ كەپىلدىك بەرۋىمەن ماماندى تانۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋىمىز قاجەت. بىزگە بەلگىلى ازاماتتاردىڭ ديپلومى, بەلگىلى ءبىر ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەنى نەمەسە تەستتەن تاماشا وتكەنى ولشەم بولماۋى كەرەك. ءىستىڭ بارىسىندا نەنى, قالاي اتقارا الاتىنى ولشەم بولۋى قاجەت.
ءبارى اينالىپ عىلىمعا كەلىپ تىرەلەدى. ال عىلىمنىڭ ولشەمى ۇلتتىق مۇددە بولعاندىقتان مىندەتتى تۇردە گۋمانيتارلىق عىلىمنىڭ ماسەلەسى ايتىلادى. نەگىزگى ۇلتتىق يدەولوگياسىن ۇلتتىق مازمۇنى بار عىلىمدار جاسايدى. سوندىقتان دا جالعان ەسەپكە, بەلگىلى ءبىر ولشەمدەرگە ۋاقىتىمىزدى زايا كەتىرمەۋىمىز كەرەك. ناقتى مونوگرافيالار, ناقتى جۇمىستار, قازاقستاننىڭ قاتپار-قاتپار تاريحىنىڭ ماتىندەرىن كىمدەر دايارلايدى؟ قازىر ماسەلەن, بەلگىلى ءبىر ماتەريالداردى شەتەلدىك جۋرنالدارعا شىعارۋ دا ولشەم بولىپ كەتتى. ءبىز عىلىمدى كەشە عانا باستاعان جوقپىز. ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى بار, ونىڭ ءداستۇرى بار. وسى ءداستۇردى ودان ءارى جالعاستىرۋعا نە كەدەرگى؟ عىلىمي ورتادا وسىنداي ماسەلەلەر ءجيى كوتەرىلەدى.
پرەزيدەنت ادىلەتتىلىك, ساباقتاستىق پەن ورلەۋ تۋرالى ناقتى ايتتى. ارينە, 30 جىلدا ەلىمىزدە ءبىراز جۇمىستار اتقارىلدى. ء«بىر ەل – ءبىر مۇددە» دەگەن يدەيالار كوتەرىلدى. بىراق وسىنىڭ بارلىعى ىسكە استى ما؟ ۇلتتىق ماسەلەنىڭ تەتىكتەرىن بالاباقشادان مەكتەپكە ويىساتىن تۇستارىن ەسكەرمەي ءجۇرمىز. بۇل ماسەلەگە ۇلكەن عۇلاما, قايراتكەرلەرىمىزدەن باستاپ قاراپايىم ادامدار, اتا-انا دا ەرەكشە ءمان بەرۋى قاجەت. مەكتەپتەگى ءارتۇرلى ءتىلدى, ءتۇرلى ۇعىمداعى بالا ەرتەڭ ۇلكەن ماسەلەلەردى تۋىنداتادى. سوندىقتان ء«بىر ەل – ءبىر مۇددە» ۇستانىمىن ءارى قاراي تەرەڭدەتىپ, ءدىلى دە, ءدىنى دە ءبىر ۇلت رەتىندە ءبىر باعىتتا جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. مەملەكەت پەن ۇلت پاراللەل جۇرەتىن كەزەڭگە ءوتتى, سول مەجەگە كەلدىك. وتىز جىل دەگەن مول تاجىريبە, ۇلكەن ساباق! سوندىقتان دا بارلىقتارىڭىزعا بەرەكە-بىرلىك تىلەي وتىرىپ, وسىنداي دوڭگەلەك ۇستەل الاڭدارىنان ىلكىمدى وي الىپ قايتامىز دەگەن سەنىمىمدى بىلدىرگىم كەلەدى.
ديحان قامزابەك ۇلى,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ پرورەكتورى,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى:
