پىكىر • 15 ناۋرىز, 2022

پرەزيدەنت ماڭىزدى شەشىم قابىلدادى

312 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

«قاسىرەتتى قاڭتار» وقيعاسى تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلىنداعى ەلىمىزدىڭ تاريحىندا ەڭ قاسىرەتتى كۇندەرى بولىپ قالارى انىق. سەبەبى قازاقستاندا بۇرىن-سوڭدى مۇنداي وقيعا بولعان ەمەس. بۇل وقيعا ءدۇيىم ەلدى دۇرلىكتىرىپ, تالاي وتباسىن قارا جامىلدىرىپ كەتتى. سونىمەن قاتار سانامىزدى وزگەرتتى, كوپ نارسەگە كوزىمىزدى اشتى. شىنداپ كەلگەندە, كوپشىلىگىمىز ەل تاريحىندا وسىنداي قايعى مەن قاسىرەتكە تولى دۇربەلەڭ بولادى دەپ ەش ويلاماعان ەدىك.

پرەزيدەنت ماڭىزدى شەشىم قابىلدادى

ال وسى قاڭتار وقيعالارىنىڭ تەرگە­لۋىنە قاتىستى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ما­جىلىسكە كەلىپ ارنايى ەسەپ بەرۋى بۇل ءىستىڭ قانشالىقتى اشىق جۇرگىزىلىپ جاتقا­نىن, قوعامنىڭ بۇل كۇندەرگە دەگەن قىزى­عۋ­­شى­لىعىنىڭ ءالى دە باسىلماعانىن بىل­دى­رەدى.

ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىنا قاتى­سىپ وتىرعان بارلىق دەپۋتاتتار, قوعام­دىق ۇيىم وكىلدەرى, زاڭگەرلەر, باق وكىل­دەرى ءۇشىن بۇل ماسەلە وتە وزەكتى. جالپى, «قاسىرەتتى قاڭتار» بويىنشا تەرگەۋ­دىڭ قالاي جۇرگىزىلىپ جاتقانى, بەيبىت شەرۋگە شىعىپ, قازا بولعان قاراپايىم ازامات­تار­دىڭ ءولىمى, اسىرەسە تەرگەۋ يزولياتور­ىنداعى ازاپتاۋ دەرەكتەرىنە قاتىستى مالىمەتتەر – بۇكىل قوعام وسى ءمان-جايدىڭ بارلىعىن قۇزىرلى ورگانداردان انىق ءارى شىنايى اقپارات العىسى كەلەدى. بۇل – زاڭدىلىق.

قازىرگى مەملەكەتتىڭ, جاڭا قازاق­ستاننىڭ ىشكى ساياساتىنىڭ باسىمدىق بەرىپ وتىرعان باعىتى دا وسى. ءدال قازىرگى كەزدە قوعام­عا وتىرىك ايتىپ, جالعان اقپارات بەرۋ, سۇراقتان جالتارۋ دەگەن مۇلدە بول­ماۋى كەرەك. پرەزيدەنت قوعامدىق رەزونانس تۋ­­دىرعان كەز كەلگەن ماسەلەگە قاتىستى اشىق تالقىلاۋدى, پىكىر ءبىلدىرۋدى ۇسىنىپ وتىر.

قاڭتار وقيعاسىنا قاتىسى بار كۇدىكتى­لەردىڭ قاتارىندا ۇلتتىق قاۋىپ­سىزدىك كوميتەتىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى ك.ءماسىموۆ پەن ونىڭ بۇرىنعى ءۇش ورىنباسارىنىڭ ەسىمدەرىنىڭ اتالۋى كوپ نارسەنى اڭعارتادى. ونىڭ ۇستىنە ولارعا قۇقىق قورعاۋ ورگان­دارى تاراپىنان «مەملەكەتكە وپاسىزدىق جاساۋ», «بيلىكتى باسىپ الۋعا ارەكەت ەتۋ» دەگەن اۋىر ايىپ تاعىلىپ وتىر.

بەيبىت باستالعان شەرۋدىڭ سوڭى جاپپاي تارتىپسىزدىك پەن تەرروريستىك سيپات الىپ كەتكەندە ەل پرەزيدەنتىنىڭ «قايتسەم دە ەلىمدە بولامىن, استانادا قالامىن» دەپ تاباندىلىق تانىتقانى دا ءبىراز نارسەنى ۇقتىرادى. تۇپتەپ كەلگەندە بۇل – ەل تۇتاستىعىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن جاسالعان ماڭىزدى شەشىم بولىپ سانالادى. باس پروكۋرور, ىشكى ىستەر ءمينيسترى مەن سىباي­لاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنت­تىگىنىڭ توراعاسى قاڭتار قىرعىنى بويىن­شا تىركەلگەن قىلمىستىق ىستەر جونىندە بايانداما جاساعاندا كۇدىكتىلەردىڭ كونستي­تۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋ قامتا­ماسىز ەتىلەتىنىن ايتتى. تيىسىنشە, قىلمىس­كەرلەر دە جازادان جالتارىپ كەتپەۋى كەرەك. ەڭ باستىسى ءتيىستى ورگاندار تەرگەۋ امالدارىنىڭ اشىق, زاڭدى جانە وبەكتيۆتى تۇردە جۇرگىزىلۋىنىڭ قوعام ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن ءتۇسىنۋى ءتيىس.

بۇگىنگى وتىرىستا دەپۋتاتتاردىڭ ءوزى ۇلكەن بەلسەندىلىك تانىتىپ, حالىقتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن وزەكتى سۇراقتاردى قويدى. راس, قاڭتار وقيعالارىنا قاتىستى ايتىلىپ جۇرگەن پىكىرلەر ءارتۇرلى, سىن دا از ەمەس. سونىڭ ىشىندە, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ بىلىكتىلىگىنە, كاسىبيلىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىنە قاتىستى سان ءتۇرلى وتكىر دە وزەكتى ماسەلەلەر كوپ ايتىلىپ ءجۇر. بىراق ءبىر نارسە انىق. كەشەگى قاڭتار وقيعاسىنا زاڭدىق تۇرعىدان باعا بەرگەندە اسىعىستىققا بارماۋىمىز قاجەت. سەبەبى جاپپاي تارتىپسىزدىك پەن بيلىكتى قۇلاتۋدى كوزدەگەن لاڭكەستىككە ۇلاسىپ كەتكەن بەيبىت شەرۋ توڭىرەگىندەگى ماسەلەلەردى اينالاسى 1-2 ايدىڭ ىشىندە تولىق ءارى جان-جاقتى تەرگەپ ءبىتىرۋ مۇمكىن ەمەس. وسى وقيعادان بەرى 2 اي ۋاقىت ءوتتى, تەرگەۋ امالدارىنا دا وسىنداي ۋاقىت كەتتى. بۇل وبەكتيۆتى تەرگەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن از ۋاقىت.

قاڭتار وقيعالارى بىزگە ۇلكەن سىناق ءارى ساباق بولدى. ەلدىگىمىز بەن ەگەمەندىگىمىزگە ۇلكەن قاۋىپ تونگەن كەزدە قاراپايىم حالىق ەڭ ءبىرىنشى بيلىكتەن, قۇزىرلى ورگانداردان تاباندى ءارى ءادىل شەشىم كۇتەدى.

ەندىگى ماقسات – وسىنداي وقيعالاردىڭ بولماۋىنا باسىمدىق بەرۋ, ەلدىگىمىزدى ساقتاپ قالۋ.

 

مارات ءباشىموۆ,

ەۋروپالىق قۇقىق جانە ادام قۇقىقتارى ساراپتامالىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى

سوڭعى جاڭالىقتار