باس پروكۋراتۋرادا جەر تەلىمىنە قاتىستى ماسەلە قارالدى

بۇگىن, 28 ناۋرىز كۇنى باس پروكۋرور اسحات داۋىلباەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن القا وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا 2012-2013 جىلدارى جەر تەلىمدەرى مەملەكەتتىك قاجەتتىكتەر ءۇشىن الىنعان كەزدەگى زاڭدىلىق پەن سوت-پروكۋرورلىق تاجىريبەنىڭ جاي-كۇيى تۋرالى ماسەلە قارالدى. بۇل تۋرالى باس پروكۋراتۋرانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى. القانىڭ جۇمىسىنا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, جوعارعى سوتتىڭ وكىلدەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىنىڭ, وڭىرلىك دامۋ,  ادىلەت, قارجى, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىكتەرىنىڭ, جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ جانە قارجىلىق باقىلاۋ كوميتەتتەرىنىڭ, باعالاۋشىلار رەسپۋبليكالىق پالاتاسىنىڭ باسشىلارى, باس پروكۋراتۋرا جانىنداعى قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى قاتىستى. بەينەبايلانىس ارقىلى وبلىستاردىڭ پروكۋرورلارى, وبلىستىق سوتتاردىڭ باسشىلارى, وبلىس اكىمى ورىنباسارلارى مەن قارجى پوليتسياسى وبلىستىق دەپارتامەنتتەرىنىڭ, اۋماقتىق جەر ينسپەكتسياسى باسشىلارى قاتىستى. جيىندا باس پروكۋرور رەسپۋبليكامىزدا سوڭعى جىلدارى جەر تەلىمدەرىنىڭ جوسىقسىز جەر يەلەرى مەن شەنەۋنىكتەر ءۇشىن الىپ-ساتۋ وبەكتىسىنە اينالعانىن اتاپ ءوتتى. باس پروكۋراتۋرا جۇرگىزگەن تەكسەرۋلەر مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق مۇددەلەرىن ەلەۋلى تۇردە بۇزۋعا اكەپ سوققان بىرقاتار جۇيەلى پروبلەمالاردى انىقتادى. سوڭعى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە عانا ەلىمىزدە مەنشىك يەلەرىنە 12, 6 گەكتار جەر جانە جىلجىمايتىن م ۇلىك ءۇشىن 47 ملرد. تەڭگە تولەنگەن. باستاپقىدا وسى قاراجاتقا 4,4 مىڭ گەكتارعا ارتىق جەر تەلىمىن ساتىپ الۋ جوسپارلانعان بولاتىن. بۇل رەتتە, پروكۋرورلار جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ساتىپ الۋ باعاسىن دۇرىس ايقىنداماعاندىعىن جانە ونىڭ سالدارى 1 ملرد. 300 ملن. تەڭگەنىڭ نەگىزسىز تولەنىپ كەتۋىنە اكەپ سوققاندىعىن انىقتادى. وسىعان دەيىن جەكە مەنشىككە زاڭسىز بەرىلگەن جەر تەلىمدەرىن ساتىپ الۋدىڭ ناتيجەسىندە مەملەكەتكە 350 ملن. تەڭگەدەن اسا زيان كەلتىرىلگەن. پروكۋرورلىق ىقپال ەتۋ شارالارىنىڭ ارقاسىندا جالپى سوماسى 5 ملرد. 368 ملن. تەڭگەنى قۇرايتىن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ نەگىزسىز جۇمسالۋىنا جول بەرىلمەدى. رەسپۋبليكامىزدىڭ سوتتارىندا 1 ملرد. 800 مىڭ تەڭگەنىڭ ماسەلەسىن كوتەرگەن 84 تالاپ-ارىز قارالۋ ۇستىندە. قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارىنا تاپسىرىلعان فاكتىلەر بويىنشا 22 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى, 95 ماتەريالعا ءىس جۇرگىزۋ شەشىمدەرى قابىلدانۋ ۇستىندە. باس پروكۋرور اكىمدىكتەردەن باستاپ, ساراپتامالىق-باعالاۋ مەكەمەلەرىنە دەيىنگى بارلىق دەڭگەيلەردە بەلەڭ العان جەر تەلىمدەرىنىڭ الىنۋ راسىمدەرىنىڭ بارلىق ساتىلارىنداعى زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ جۇيەلى سيپات الىپ كەتكەندىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل ورايدا, وتەماقى مولشەرىن ارتتىرۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىن قىلمىستىق ارەكەتتەردىڭ ارقيلىلىعى مەملەكەتتىڭ ميللياردتاعان قارجىسىن شىعىن بولۋىنا اكەپ سوعاتىنى جاسىرىن ەمەس. مۇنداي زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا مەملەكەتتىك باعدارلامالار جانە باس جوسپارلار بويىنشا قۇرىلىس سالۋعا ارنالعان جەر تەلىمدەرىن بەرۋ, اكىمدىكتەردىڭ جەر تەلىمدەرىن ءبولۋ تۋرالى قاۋلىلارىن, كوميسسيالاردىڭ زاڭداستىرۋ تۋرالى شەشىمدەرىن, باعالاۋ تۋرالى ەسەپتەردى بۇرمالاۋ, جەر تەلىمدەرىن سەگمەنتتەۋ جانە قايتا ساتۋ سياقتى فاكتىلەردى جاتقىزۋعا بولادى. وسىعان بايلانىستى ۋاكىلەتتى ورگاندارعا جەر تەلىمدەرىن مەملەكەت قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن الۋ ماسەلەلەرىن عانا ەمەس, تۇتاستاي العاندا جەر تەلىمدەرى مەن جىلجىمايتىن م ۇلىكتەر نارىعىندا ناقتى باعا كورسەتكىشتەرىن تارتىپكە كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بىرقاتار شارالار ۇسىنىلدى. ءبىرىنشى كەزەكتەگى شارالار رەتىندە جەكە مەنشىك يەلىگىندەگى جەردى الماي, مەملەكەت قاجەتتىلىگىن مەملەكەت يەلىگىندەگى جەر تەلىمى ەسەبىنەن قاناعاتتاندىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ ۇسىنىلدى. الىپ-ساتارلىقتى بولدىرماۋ ماقساتىندا م ۇلىكتىڭ مەملەكەت قاجەتىنە الىناتىندىعى تۋرالى شەشىم شىعا سالىسىمەن ول تۋرالى مامىلە جاساۋعا تىيىم سالۋ قاجەتتىگى ۇسىنىلدى. مەملەكەت مەنشىگىنە الىنعان م ۇلىكتىڭ ورنىنا سوعان تەڭ دارەجەدەگى م ۇلىك بەرۋدى تالاپ ەتەتىن زاڭ تالاپتارىن ورىنداۋ ماقساتىندا الىنعان م ۇلىكتىڭ  بالاماسىن بەرۋ تەتىگىن قاراستىرۋدى دا ەسكەرۋ قاجەت. جەردى مەملەكەت قاجەتىنە الاتىن كەزدە ونىڭ يندەكساتسياسىن الىپ-ساتارلىقتى بولدىرمايتىن فاكتور رەتىندە ەسكەرە وتىرىپ, جەردى تەك قۇقىعى بەلگىلەنگەن ساتتەگى كاداسترلىق قۇنىمەن الۋ قاجەتتىگى نەگىزگى ۇسىنىس رەتىندە ۇسىنىلدى. تۇپتەپ كەلگەندە, بۇل ەكىنشى ساتىلىمداعى جەر تەلىمدەرىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرىپ, الىپ-ساتارلاردىڭ قيتۇرقى ارەكەتتەرىنە جول بەرمەيدى. بۇل سونىمەن قاتار جەر تەلىمدەرىن قايتا ساتۋ ءۇشىن ەمەس, تىكەلەي ماقساتتا پايدالانۋ ءۇشىن ساتىپ الۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى.سونىمەن بىرگە, مەملەكەت قاجەتتىلىگى ءۇشىن جەر تەلىمدەرىن الۋ سالاسىنداعى بارلىق لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ جۇمىستارىن باقىلاۋدى قاتالداتۋ, سونداي-اق جەردى الۋدىڭ وڭتايلى باعاسىن انىقتاۋ ماسەلەسىنە بىرىڭعاي ۇستانىم قالىپتاستىرۋ شارالارىن قابىلداۋ ۇسىنىلدى. تالقىلاۋدىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا وڭىرلىك دامۋ مينيسترلىگىنە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جۇمىستارىن ۇيلەستىرۋدى جۇزەگە اسىرعان كەزدە, سونداي-اق جەر زاڭنامالارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ بارىسىندا وسى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋ تاپسىرىلدى. قارجى پوليتسياسى اگەنتتىگىنە مەملەكەت قاجەتتىگىنە جەر تەلىمدەرىن الۋ كەزىندە بيۋدجەت قاراجاتىن جىمقىرۋدىڭ قىلمىستىق سحەمالارىن انىقتاۋ جونىندەگى جەدەل جۇمىستاردى كۇشەيتۋ ۇسىنىلدى. پروكۋرورلار جەر تەلىمدەرىنىڭ زاڭسىزدىعىنا قاتىستى كىنالى ادامداردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتا وتىرىپ, زاڭسىز تولەم تولەۋدىڭ بارلىق انىقتالعان فاكتىلەرى بويىنشا مەملەكەت مۇددەلەرىن قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان تۇبەگەيلى شارالار قابىلداۋدى قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس. دەرەككوز: باس پروكۋراتۋرانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. فوتو: باس پروكۋراتۋرانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.