سىر بويىندا سەرپىلىس بار

كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆ باستاعان دەلەگاتسيا قىزىلوردا وبلىسىنا كەلدى. دەلەگاتسيانىڭ جۇمىسى اۋە­جايدان باستالىپ كەتتى. سەبەبى, الداعى جىلداردا قىزىلوردا اۋەجايىنىڭ تەرمينالى حا­لىقارالىق تالاپتارعا سايكەس­تەن­دىرىلىپ, قايتا سالىنادى. بۇگىندە اۋەجاي ءبىر ساعاتتا 150 ادامعا عانا قىزمەت كورسەتۋگە قاۋقارلى. ونىڭ ۇستىنە ايماققا قاتىنايتىن رەيستەردىڭ دە سانى از. سوندىقتان تەرمينالدى قايتا جاساقتاۋ ماسەلەسى تۋىنداپ وتىر. العاشىندا, تەر­مينال قۇرىلىسىن جەكە ينۆەس­تورلارعا بەرۋ كوزدەلگەن. دەگەن­مەن, بۇل وي ىسكە اسپادى. ەندى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمدىگى «قازاقستان تەمىرجولى» ۇلتتىق كومپانياسىمەن كەلىسىمگە كەلمەك. الداعى ءساۋىر ايىندا ەكى جاق مەموراندۋمعا قول قويادى. جاڭا اۋەجايدىڭ قۇرى­لى­سى اياقتالعاننان كەيىن ونىڭ جۇ­­مىسى دا جاندانادى. قازىردىڭ وزىندە اۋە كومپانيالارى ءماس­كەۋ, ىستامبۇل, دۋباي سەكىلدى قالالارعا جاڭا رەيس­تەر اشۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزگەن. ال جاڭا تەرمينال ساعاتىنا 250 ادامعا قىزمەت كورسەتە الاتىن بولادى. سەرىك نىعمەت ۇلى اۋەجايدا تەرمينال قۇرىلىسىنىڭ جوباسىمەن تانىسىپ, ساپارىن ودان ءارى جالعاستىردى. مۇنان كەيىن دەلەگاتسيا سىر­­­داريا اۋدانىنا قاراستى ناعي ءىلياسوۆ اۋدانىنداعى «ماع­جان جانە ك» جشس-ءنىڭ تۇ­قىم شا­رۋاشىلىعىندا بولىپ, وندا اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلا­رىن وندىرۋشىلەرمەن كەزدەس­تى. بيىل قىزىلوردالىق ديقاندار 160 مىڭ گەكتار جەرگە ەگىن ەگەدى. ونىڭ 76,6 مىڭ گەكتارى كۇرىش سالىسىنا تيەسىلى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, «ابزال جانە ك» تولىق سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى ابزال ەراليەۆ كۇرىش شارۋاشىلىعى تۋرالى بايان ەتتى. وڭىردە ءوندىرىلىپ جاتقان كۇرىش كولەمى, شارۋاشىلىققا ەنگىزىلگەن جاڭا تەحنولوگيالار مەن ءونىم سورتتارى تۋرالى مالىمدەدى. ال اۋىلشارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باستىعى تالعات دۇيسەباەۆ كوكتەمگى ناۋقان تۋرالى, ەگىن ەگۋگە دايىندىق جايىن جاپسارلادى. ەڭ قۋانارلىعى, كوكتەمگى ەگىن كەزىندە جانار-جاعارماي قىمبات باعاعا الىنبايدى. الدىن الا كەلىسىم بويىنشا شارۋالار جانار-جاعارمايدى ارزان باعاعا ساتىپ الادى. سونىمەن قاتار, كەيىنگى جىلداردا قىزىلوردا وبلىسىندا اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىن ءوندىرۋ ەداۋىر وسكەنى ايتىلدى. بۇل تاراپتا ەلباسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, ۇكىمەتتىڭ ءتيىستى قولداۋدى دەر كەزىندە كورسەتىپ وتىرعانى كوپ كومەك بەرىپ وتىر. ايماق ەكونوميكاسىنىڭ وسۋىنە, الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ تۇراقتى دامۋىنا «بايقوڭىر» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپو­راتسياسىنىڭ قوسىپ وتىرعان ۇلەسى دە زور. سەرىك نىعمەت ۇلى «بايقوڭىر» اكك جۇمىسىمەن دە تانىستى. قىزىلوردا وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى رزاقۇل نۇرتاەۆ مال شارۋاشىلىعىنا قاتىستى بايانداما جاسادى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا مال باسىنىڭ ازايىپ كەتكەنى انىق. سوڭعى ۋاقىتتا ايماق 1990 جىلعى كورسەتكىشكە جەتكەن. قازىردىڭ وزىندە وڭىردە ءىرى قارا مالىنىڭ باسى ارتقان. ايماق باسشىلىعى وبلىستا ۋاق مالدان گورى ءىرى قارانى وسىرگەن قولايلى ەكەنىن ايتادى. سوندىقتان ءىرى قارا مالىن كوبەيتۋگە باسىمدىق بەرىلگەن. ۇكىمەت باسشىسى بۇل باعىتتاعى جۇمىستى ودان ءارى دامىتا بەرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ايماقتا اسىلتۇقىمدى مال شارۋا­شىلىعىمەن اينالىسىپ وتىرعان «رزا» اكتسيونەرلىك قوعام­نىڭ باسشىسى سامۇرات يمان­دوسوۆ شارۋاشىلىق جايىندا كەڭىنەن مالىمەت بەردى. «ەلباسى اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنا اسا ۇلكەن كوڭىل ءبولىپ وتىر. سونداي-اق, ەلىمىز­­­دە «اگروبيزنەس-2020» باع­دار­لاماسى دا جەمىستى جۇمىس جاساپ جاتىر. وسى باعدارلاما اياسىندا 2020 جىلعا دەيىن اتالعان سالاعا 3 تريلليون تەڭگە بولىنبەك. ال بيىل اۋىل شارۋاشىلىعىنا 194 ميلليون تەڭگە بەرىلەدى», – دەدى پرەمەر-مينيستر شارۋاشىلىق وكىل­دەرىمەن كەزدەسۋىندە. مۇنان سوڭ مارتەبەلى مەيماندار وبلىستا سالىنىپ جاتقان «انا مەن بالا ورتالىعىندا» بولدى. كەيىنگى جىلدارى ايماقتا انا مەن بالا ءولىمى ازايعان. ول ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى بويىنشا ءبىرتالاي جۇمىس اتقارىلدى. سونىڭ ءبىرى وسى ورتالىق. ال وبلىستىق سپورت جانە دەنەشىنىقتىرۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى سادىق مۇستافاەۆ سىر سپورتىندا سەرپىلىس بار ەكەنىن ايتادى. ايماقتا «مۇز ايدىنى», «ءنۇرسات» تەننيس ورتالىعى سەكىلدى سپورتتىق كەشەندەردىڭ سالىنۋى دا بۇل سالانىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرسە كەرەك. ۇكىمەت باسشىسى «مۇز ايدىنىنىڭ» جۇمىسىن كورىپ, ايماقتا اتقا­رىلعان شارۋالار جايىندا ماعلۇمات الدى. ەڭ باستىسى, زاماناۋي تالاپتارعا ساي كەلەتىن سپورت كەشەندەرى تەك وبلىس ورتالىعىندا عانا ەمەس, شالعاي جاتقان اۋىلداردا دا سالىنادى. بۇل اۋىلدا جاتقان تالاي تالانتتىڭ جولىن اشادى دەپ سەنەمىز. سونداي-اق, سەرىك احمە­­توۆ «Smart Rubber» جشس-ءنىڭ ەسكى اۆتوموبيل دوڭگە­­لەك­­­­تەرىنەن تۇرمىسقا قا­جەتتى ءتۇر­لى زات جاسايتىن زاۋىت­قا باردى. كاسىپورىندا رە­زەڭ­كە قيىندىلارىنان اۋىل شا­رۋاشىلىعىندا قولد­ا­نى­لاتىن تام­شىلاتىپ سۋا­رۋ ادىسىنە كەرەك­­تى تۇتىكشە دە شى­عارادى. جو­­با­نى گەرما­­­نيا­لىق «Water Future Systems GmbH» كومپا­نياسى ءارىپ­تەستىك باعىتتا اتقا­­رىپ جاتىر. قىسقاسى, بۇل زاۋىت ەشكىم­گە قاجەتسىز جاتقان كولىك دوڭگە­لەكتەرىن وڭدەپ, ودان پايدالى زات جاساپ شىعارادى. جۇمىس ساپارىنىڭ سوڭىندا ۇكىمەت باسشىسى وبلىستىق اكىم­دىكتە قورىتىندى جيىن ءوت­كىزدى. جيىن كەزىندە سەرىك احمەتوۆ ءوڭىر ومىرىندە وزگە­رىس بارىن اتاپ ايتتى. ال قى­زىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ اتقا­رىلعان جۇمىستارعا شولۋ جاساپ, بولاشاقتا ىسكە اساتىن شارۋا­لاردى اتاپ ايتىپ, تۇيتكىلدى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە دە ءسوز قوزعادى. وبلىس ەكونوميكاسىن دامىتۋ ءۇشىن ناقتى كونسورتسيۋمدار قۇرىلدى. وسىنىڭ نەگىزىندە اۋىل شارۋاشىلىعى, ەجەلگى اتاكاسىپ – بالىق شارۋاشىلىعى ەرەكشە ەكپىنمەن دامىپ كەلەدى. قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ەكونوميكاسى نەگىزىنەن مۇناي مەن ۋرانعا تاۋەلدى. سوندىقتان ءوڭىر ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ ماقساتىندا مەتاللۋرگيا كلاستەرىن قولعا الۋ كوزدەلدى. بۇل باعىتتا دا ناقتى جۇمىستار باستالىپ كەتتى. – مەملەكەت باسشىسى ەلى­مىزدىڭ 2050 جىلعا دەيىن­گى ۇزاقمەرزىمدىك دامۋ باعىت­­تا­رى مەن العا قويىل­عان ماقساتقا قول جەتكىزۋدىڭ ناق­تى قادامدارىن ايقىنداپ بەردى. بۇل رەتتە يندۋستريالاندىرۋ­دى كۇشەيتۋگە, ەلىمىزدىڭ اگرو­ونەركاسىپتىك كەشەنىن دامىتۋدى يننوۆاتسيالىق سۇرەگە سالۋعا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى وركەن­دەتۋگە ەرەكشە ءمان بەرىلمەك. ءبىز بۇگىن وسى ماقساتتارعا قول جەت­كىزۋدە ەلباسى بەرگەن تاپسىر­ما­لاردى ورىنداۋعا وڭىردە بار­لىق قاجەتتى مۇمكىندىكتەر مەن رەسۋرستاردىڭ بارلىعىنا تاعى دا كوز جەتكىزدىك. جالپى, وبلىستا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلۋدا. ەكونوميكانىڭ ارتاراپتاندىرۋعا ارنالعان باستامالار بار. ارينە, ءوڭىر باسشىسى جاقسى باستامالاردى كوتەرىپ وتىر. وسىعان وراي, ۇكىمەت تاراپىنان ءتيىستى قول­داۋدىڭ كورسەتىلەتىنىن ايتقىم كەلەدى, – دەدى سەرىك نىعمەت ۇلى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ سىر بويىنا ساپارى ءساتتى بولدى دەپ ويلايمىز. سەبەبى, سەرىك نىع­مەت ۇلى جاسالعان جۇمىسقا وڭ باعاسىن بەرىپ قانا قويماي, ايماق باسشى­­­لىعىنىڭ باستامالارىن قولداي­تىنىن دا ءبىلدىردى. ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان». قىزىلوردا وبلىسى.