بەرەكەلى مەكەمەنىڭ بەرەكەسى نەدەن قاشتى؟

«ەلەكتروجۇيەلەرى» جشس – 30 جىل بويى جاڭاوزەن حالقىن ەلەكتر ەنەرگيا­­سىمەن قامتۋ قىزمەتىندە ءمۇدىرىپ مىنگە, ءسۇرىنىپ سىنعا ىلىكپەگەن مەكەمە. جاڭا­وزەن­دىك 45 تۇرعىندى جۇمىسپەن قامتىپ, ءوز قۇرىلتايشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرىنە جالاقىنى, وتەماقىنى ۋاقىتىمەن تولەپ, سونداي-اق وزىمەن قويان-قولتىق قىزمەت ەتەتىن كومپانيالارعا, سالىق ورىندارىنا ەش قارىز بولماي, حالىققا قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن كومپانيا ءوز جۇمىسىن بارىنشا جولعا قويىپ, ابدەن قالىپتاسقان كەلىستى ۇجىم بولاتىن. الايدا مەكەمەنىڭ بەرەكەتتى تىرلىگىنىڭ سىرتتان كوزالارتىپ, وڭاي جەمتىك ەتۋدى كوكسەگەندەردىڭ وزبىر­لى­عىنان ءاپ-ساتتە تۋ-تالاقايى شىقتى. كو­زىڭدى باقىرايتىپ قويىپ كىسىنىڭ قو­لىن­­داعى كۇلشەنى «بەرسەڭ – قولىڭنان, بەرمەسەڭ – جولىڭنان» دەپ ج ۇلىپ الاتىن كەۋدەمسوقتاردىڭ بارىنا قايران قالاسىڭ – زاڭ قايدا, اكىمدىك قايدا, ادىلدىك قايدا؟

جاڭاوزەنگە كەلگەن «بارىمتاشى» توپ­تىڭ الەگى 2018 جىلى باستالدى. جا­بىر­­­لەنۋشىلەردىڭ قولىنداعى قىل­مىس­­­تىق ءىس قۇجاتتارىنا سۇيەنسەك, مەكەمە جۇمىسىنا سىرتتاي قىزىعىپ, ونى قالاي­دا قولدى ەتۋدى كوزدەگەن ۇيىم­داسقان قىل­مىس­تىق توپ اتالعان كوم­پانيانىڭ نەگىزگى قۇ­رىل­تاي­شىسى ق.كوش­كىن­باەۆتى قورقىتۋ-ۇركىتۋ جولىمەن بىل­دەي مەكەمەنى قۇجات بو­يىن­شا نەبارى 1 ء(بىر!) تەڭگەگە «ساتىپ الادى», دۇرىسىندا رەيدەرلىك جولمەن تارتىپ الادى. قازىرگى ءبىر وتتىقتىڭ قۇنى 200 تەڭگەدەن ءارى اسقان زاماندا بىلدەي مەكەمەنى 1 تەڭگەگە ساتىپ الۋدىڭ استارىندا قانشالىقتى كەلەمەج, قورلىق, قىلمىس جاتقانى بىر­دەن اڭعارىلىپ-اق تۇر. نە دەگەن باسىنۋ! سويتسەك, بۇل مازاق­تىڭ باسى ەكەن. حالىققا ەلەكتر ەنەرگيا­سىن تاراتۋدى ەمەس, اقشا جاساۋدى عانا ويلا­عاندار از ۋاقىتتا بۇرىن ەش قارىزى بول­ماعان مەكەمەنى «ماەك» مەكەمەسىنە 1 ملرد 900 مىڭ تەڭگەگە, «مرەك»-كە 239 427 856, 97 تەڭگەگە قارىزعا باتىرادى. مۇن­داي سوراقىلىق مەكەمەنى بانكروت ەتىپ نەمەسە وڭالتۋعا جىبەرىپ, قارجىنى قال­­تاعا باسىپ تايىپ تۇرۋ ءۇشىن ادەيى جا­سال­­دى دە­مەسكە امال جوق. الايدا ىسكە زاڭ ورىن­دارى ارالاسىپ, مەكەمەنى تالان-تاراج­عا سالعاندارعا قاتىستى قىل­مىستىق ءىس قوزعالدى, ولارعا تەرگەۋ ورىن­دارىمەن ۇيىم­داسقان قىلمىستىق توپ قۇرۋ, بوپسالاۋ, رەيدەرلىك, سالىقتان جال­تارۋ, قىل­­­مىستىق جولمەن تاپقان اقشانى زاڭ­داستىرۋ سىندى قىلمىستىق كودەكستىڭ اسا اۋىر باپتارىمەن ايىپتار تاعىلىپ, قازىرگى تاڭدا قىلمىستىق ءىس ماڭعىستاۋ وب­لىس­تىق ارنايى مامان­دان­دىرىلعان سوتىندا قارالۋدا. ايىپ تاعىلىپ, قازىرگى تاڭ­دا سوت ۇكىمىن كۇتىپ قاماۋدا وتىر­عان­دار قاتارىندا «ەلەك­ترو­­جۇيەلەرى» سەرىك­تەس­تىگىن قولدى ەتكەندەرمەن بىرگە اقتاۋ قالا­سىندا ەلەك­تر ەنەرگياسىن تاراتۋمەن اينا­لىساتىن «اليانسەنەرگوسناب», «ماەك» باسشىلىعى وكىلدەرى بار. وسى جەر­دە «اليانسەنەرگوسناب» كومپانياسىنا نا­زار اۋدارۋعا ءتيىسپىز. وسىدان 3-4 جىل بۇرىن ماڭعىستاۋدا پايدا بولىپ, ەلەك­تر ەنەرگياسىن تاراتۋ قىزمەتىندە ايقاي-شۋ, داۋ-دامايدىڭ تۋىنداۋىنا سەبەپ­شى بولعان كومپانيا ەندى تىرناعىن جاڭاوزەنگە باتىرعانى بايقالىپ تۇر. «جەر استىنان جىك شىقتى, ەكى قۇلاعى تىك شىق­تى» دەيتىندەي, ماڭعىستاۋعا كەلىپ ىلاڭ سالاتىنداي «وتقا سالسا جانبايتىن, سۋعا سالسا باتپايتىن» بۇل كىمنىڭ كوم­پا­نيا­­سى؟ نەگە ەل ءىشىن بورلىكتىرە­تىن­دەرگە زاڭمەن تى­يىم جوق؟

سونىمەن مەكەمەنى 1 تەڭگەگە «ساتىپ العان» ا.تولەمىسوۆتىڭ ءوزى قاماۋعا الىن­عانىمەن, سەرىكتەستىكتىڭ جۇمىسىن ودان ءارى جۇر­گىزۋ تىزگىنىن ەكس-ديرەكتوردىڭ ورىن­باسارى د.دجەيرانباەۆ, باس ەسەپشى ە.ەسكابۋلوۆا جانە كومپانيا­نى رەي­دەر­لىك جولمەن باسىپ العان قىل­مىستىق توپ مۇشەلەرى تەرگەۋ يزوليا­تو­رىنان سەنىمحات بەرگەن ادۆوكاتى ا.اليموۆ قولىنا الىپ, تولەمىسوۆتىڭ «تىر­لىگىن» جالعاستىرادى. ءاۋ باستا تۇ­تى­نۋ­شىلارعا قىزمەت ەتۋدى ەمەس, كوم­پانيا­نى توناۋدى ويلاعاندار 2019 جىلدان 2021 جىلدىڭ مامىر ايىنا دەيىن ەش كەدەرگىسىز ءوز ويلارىن جۇزەگە اسىرادى, بۇل جىلدارى مەكەمە قىزمەتى بارىنشا قۇلدىراپ قالت-قۇلت ەتكەن كۇيگە تۇسەدى. تەك 2021 جىلعى مامىر ايىن­دا «ەلەكتروجۇيەلەرى» سەرىكتەستىگىنىڭ توبە­­­سى­نە ۇيىرىلگەن بۇلت از-ماز سەيىلىپ, نەگىزگى قۇرىلتايشى ءوز بولىگىن الا الماسا دا, ديرەك­تورلىققا وسى سەرىكتەستىكتىڭ ءوز قىز­­مەت­­كەرىن تاعايىنداۋعا قول جەتكىزەدى. وسى­دان سوڭ-اق كومپانيا جۇمىسىنىڭ تا­مى­­رىنا قايتادان قان جۇگىرىپ, ولار از ۋا­قىت­تا كومپانيا ويدا جوقتا الدەبىر توپ­تىڭ كەسىرىنەن بەلشەدەن باتقان قا­رىز­دىڭ نە­­گىزگى بەرەشەگىن ەكى ەسەگە ازايتادى.

الايدا «ەلەكتروجۇيەلەرى» سەرىك­تەس­تى­گىنىڭ قۇرىلتايشىلارى مەن بۇرىنعى قىز­مەت­كەرلەرى, ياعني نەگىزگى يەلەرى الدىنان جاڭا كەدەرگى پايدا بولا كەتەدى. بىزدە ماسەلەگە وراي «جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ بو­­لىپ جاتقان وقي­عاعا كوزقاراسى مەن ارە­­كەتى قانداي بولدى؟» دەگەن سۇراق تۋىن­­دايدى. ءبىر قىزىعى جانە وكىنىشتىسى – جا­ڭا­وزەن قالالىق اكىم­دى­گى مەكەمەدەگى داۋ-دامايعا ءمان بەرىپ, انىق-قانىعىن ناقتىلاپ جاتپادى ما, الدە باسقا سەبەپ­تەرى بار ما – سەرىكتەستىكتى قولدى ەتكەن­دەردى, ياعني قازىرگى تاڭدا تەرگەۋ ورىندارىمەن «ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ قۇردى» دەپ كىنا تاعىلعاندار تاراپىن قولداپ شىعادى. نەگە؟ 30 جىل بويى جاڭاوزەندىك تۇتىنۋشىلارعا ءمىنسىز قىزمەت ەتكەن «ەلەكتروجۇيەلەرى» كومپا­نيا­سىن كوز الدىندا تۇتقيىلدان تاپ بەر­گەن كۇش شىرىلداتىپ تورعايداي تالاپ جاتقاندا اكىمدىكتىڭ ادىلدىككە ارا تۇسە الماۋىنىڭ, جابىرلەنۋشىگە قولداۋ كورسەتە الماۋىنىڭ سەبەبى نەدە؟ اتال­عان كومپانيا جۇمىسىندا قاتە بولسا, جۇمىستى جۇرگىزە الماعان بولسا, اكىم­دىك 30 جىل بويى ونى كورمەي, ايعا قاراپ وتىردى ما؟ وسى ماسەلە بويىنشا پىكىر­لەس­كىم كەلىپ جاڭاوزەن قالاسىنىڭ اكىمى م.يباعاروۆقا حابارلاسقانىمدا ول «اۋىلدا ەمەستىگىن, ەڭبەك دەمالىسىندا» ەكەنىن حابارلادى. ال قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ب.ىزعاليەۆ تەلەفونىن كوتەرگەن جوق.

جاڭاوزەن قالاسىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان­دار ۇستاتپاعانمەن, قولداعى قۇجاتتار ولاردىڭ ۇستانىمىن انىقتاپ بەردى. مى­سا­لى, ءبىر عانا 30.06.2021 جىلى جاڭا­وزەن قالالىق اكىمدىگىندە وتكەن ءماجىلىستىڭ حاتتاماسى دا ءبىراز جايدى اڭعارتىپ تۇر. ءوز قولدارى ءوز اۋىزدارىنا جەتكەندەي بولىپ جۇمىستى قايتا جۇرگىزە باستاعان «ەلەكتروجۇيەلەرى» كومپانياسىنا قا­زىر­گى كەدەرگى دە وسى جاڭاوزەن قالالىق اكىم­دىگى تاراپىنان بولىپ وتىر. اكىمدىك جا­ڭادان قۇرىلعان «ماڭعىستاۋجارىق» جشس-نا باسىمدىق بەرىپ, «ەلەك­­ترو­­­جۇيەلەرى» جشس جۇمىسىنا قول­دان كە­دەرگى ۇيىمداستىرۋدا. تەرگەۋ يزوليا­تو­رىنداعىلاردان سەنىمحات العان ادۆو­كات جاڭاوزەن قالالىق اكىمدىگىمەن جي­نالىس وتكىزەدى, ناتيجەسىندە, «ەلەك­ترو­جۇيەلەرى» جشس بانكروت, ەندى قالا­دا «ماڭ­عىستاۋجارىق» جشس ەلەك­تر ەنەر­گياسىن تاراتاتىن بولادى دەپ جەر­گى­لىكتى گازەتكە حابارلاندىرۋ, ناقتى­راق ايتساق جالعان اقپارات تاراتادى. وسى­دان سوڭ كوپتەگەن كومپانيا «ەلەكتروجۇيەلەرى» جشس-مەن اراداعى كەلىسىمشارتتى بۇزۋعا, ال «ماەك», «مرەك» مەكەمەلەرى «ەلەكتروجۇيەلەرى» جشس-نا ەنەرگيا بەرۋدى توقتاتۋعا ءماجبۇر بولادى. ال «ماڭعىستاۋجارىق» جشس قايدان شىقتى؟ ونىڭ جاڭاوزەندەگى كومپانيا جۇمىسىن رەيدەرلىك جولمەن تارتىپ الۋشىلاردىڭ, قازىرگى تاڭدا تەرگەۋ يزولياتورىندا وتىرعانداردىڭ «ەكىنشى بىلەگى» بولۋى مۇمكىن بە – ونى زاڭ ورىندارى انىقتايدى دەپ سەنەمىز.

– مەن زاڭگەر رەتىندە 2021 جىلدىڭ ورتاسىنان باستاپ «ەلەكتروجۇيەلەرى» جشس-مەن جۇمىس ىستەي باستادىم. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ءاليموۆتىڭ سەنىم­حا­تى­نىڭ زاڭسىز ەكەندىگىنە نازار اۋدارىپ, ونى جارامسىز دەپ تاپتىم. الايدا وسى ەكى ورتادا ول جاڭاوزەن اكىمدىگىمەن «كە­­لى­­سى­مىن» ىسكە اسىرىپ, اتالعان سەرىك­تەس­تىك­تى بانكروت دەپ تانۋ تۋرالى سوتقا تا­لاپ ارىز بەرىپ ۇلگەرگەن ەدى. سوتتا «ەلەك­­ترو­­جۇيە­لەرى» كومپانياسىنىڭ قىز­­­­­مەت اتقا­رۋعا قارجىلىق تا, باسقالاي دا, رەسۋرس­تىق مۇمكىندىگى بار ەكەنى دا­لەل­دەندى. بانكروتتىقتان باس تارتۋ تۋرا­لى سوت شەشىمى ءوز كۇشىنە ەندى. الايدا جاڭاوزەن اكىمدىگى تاراپىنان كەدەرگىلەر ءالى دە جالعاسۋدا, – دەيدى ادۆوكات, باتىس قازاقستان وبلىستىق ادۆوكاتتار ال­قا­سى­نىڭ مۇشەسى ابزال قۇسپان.

الدەكىمدەردىڭ كەسىرىنەن قارىزعا بەل­­­شەدەن باتقانىمەن جەكە جانە زاڭ­­دى تۇل­­عالاردان وندىرىلمەگەن 2 ملرد تەڭگە ش­ا­­ماسىندا قارجىسى بار «ەلەكترو­جۇيە­لە­رى» كومپانياسىن بانكروت دەپ تانۋدان باس تارتۋى – سوتتىڭ جەڭىسى!

مۇددەلى توپتىڭ ەندىگى ء«جۇرىسى» قا­لاي جالعاستى؟ ولار قاماقتا (تەرگەۋ يزولياتورىندا) جاتسا دا جاڭا­وزەن اكىمدىگىنە, «ماەك», «مرەك» باس­شى­لىعىنا ءوز ىق­پالدارىن ساقتاپ قال­عاندارىن كورۋگە بو­لادى. ولار «ەلەك­ترو­جۇيەلەرى» كومپانياسىن بانكروت قىلا الماعان سوڭ, ەندىگى ماقساتى – وسى كومپا­نياعا تيەسىلى بارلىق شارتتاردى بۇزعىزىپ, جاڭاوزەن قالاسىنىڭ بارلىق تۇتىنۋشىلارىن جاڭا­دان قۇرىلعان «ماڭعىستاۋجارىق» جشس-نا وتكىزۋ. وكىنىشتىسى جانە تۇ­سى­نىك­سىزى – وسى ماقساتتا جاڭاوزەن اكىم­دىگى, «ماەك», «مرەك» باسشىلىعى بىر­لە­سە قىزمەت اتقارۋدا. ادۆوكاتتىڭ ايتۋىنشا, ولاردى باسقارۋشى, ۇيىمداستىرۋشى ادامدار تەرگەۋ يزولياتورىنداعىلار ما, الدە قىل­مىس­تىق توپتىڭ ۇستاتپاي كەتكەن سىرت­تاعى ادامدارى ما, ول ازىرگە انىق ەمەس.

– «ەلەكتروجۇيەلەرى» جاۋاپكەرشىلىگى شەك­تەۋلى سەرىكتەستىگىنە قاتىستى 2018 جىل­­دان بەرگى جاعدايدى ساراپتاي كەلە, ارەكەت ەتۋشى ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ­­تىڭ تامىرى تەرەڭدە ەكەنىن بايقاۋعا بولادى. اتالعان كومپانيانىڭ نەگىزگى قۇرىلتايشىسى ق.كوشكىنباەۆ تەرگەۋ ورگاندارىمەن جابىرلەنۋشى دەپ تانىلعان, قىلمىستىق توپتىڭ بۇل كىسىنىڭ ءوز بولىگىن بار-جوعى ءبىر تيىنعا باعالاپ «ساتىپ العانى», انىعىندا تارتىپ العانى, قىل­مىستىق ءىس قۇجاتتارىندا بار. سول كەز­دەن باستاپ «ەلەكتروجۇيەلەرى» كوم­پا­­نيا­سىندا قارجىلىق پروبلەما باستالدى. سونداي-اق, «ەلەكتروجۇيەلەرى» كوم­پا­نيا­سىنىڭ باسقا قۇرىلتايشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرىن دە جابىرلەنۋشى دەۋگە تولىق نەگىز بار. كومپانيا بىرقاتار بىلىكتى مامانىنان ايىرىلىپ قالدى. ءىس وڭاي ەمەس, الايدا ادىلدىك جەڭەدى دەپ سەنەمىن, – دەيدى اققا جاق بولۋ ءۇشىن ءىس تىزگىنىن قولىنا العان ادۆوكات ا.قۇسپان.

جاڭاوزەندىكتەر باسىنعاندارعا بەلىن باسقىزۋعا نيەتتى ەمەس. ماڭعىستاۋلىقتار «ەلەكتروجۇيەلەرى» كومپانياسىنىڭ جە­ڭىسىن – جازىقسىز جاپا شەگىپ, بەيبىت كۇن­دە تالاۋعا تۇسكەندەردىڭ ادىلدىككە قول جەتكەن كۇنىن كۇتۋدە!