قوعام • 14 قاڭتار, 2022

تۇبەگەيلى وزگەرىس قاجەت

524 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

سوڭعى كەزدە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل كۇيىنە اسەر ەتكەن دۇنيەلەردىڭ ءبىرى – الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتىڭ ءورشۋى. وسى جونىندە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پارلامەنت ماجىلىسىندەگى سوزىندە دە ايتىلدى.

تۇبەگەيلى وزگەرىس قاجەت

ءبىزدىڭ قوعامدا حالىقتىڭ تابىسى, اقشالاي كىرىسى اراسىندا, وتباسىلاردىڭ جاعدايى اراسىندا ايىرماشىلىق جوعارى. ونى باتىس ەلدەرىمەن ءتىپتى سالىستىرۋعا كەلمەيدى. جالپى ەكونوميكالىق ءوسىم, ورتاشا جالاقى تاعى دا باسقا كورسەتكىشتەر جوعارى بولعانىمەن, ونىڭ 10 پايىزى ەڭ كەدەي توپ, 10 پا­يىزى ەڭ باي توپ دەپ الاتىن بولساق, ەكەۋىنىڭ اراسىنداعى الشاقتىق جەر مەن كوكتەي. سون­دىقتان ءبىزدىڭ قوعامداعى وسى كەدەي­شىلىك ماسەلەسىن مويىنداۋى­مىز قاجەت.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سوزىن­دە ايتىلعانداي, حالىقتىڭ كىرى­سى ەلدىڭ ەكونوميكالىق وسىمى­مەن بايلانىستى بولۋى كەرەك. الاي­دا بىزدە ەكونوميكالىق ءوسىم ماكروەكو­نوميكالىق كورسەتكىشتەن, حالىق­تىڭ تۇرمىس جاعدايىنان كورىنىس تاپپاي كەلدى. پرەزيدەنت نارىق­تىق ەكونوميكانى دامىتقاندا ونىڭ الەۋمەتتىك باعدارىنا باسىم­دىق بەرۋ, سوعان نازار اۋدارۋ جانە قازاقستان ءوزىن كونستيتۋتسيادا قۇ­قىقتىق دەموكراتيالىق جانە الەۋ­مەتتىك مەملەكەت رەتىندە بەكىتەتىنىن تاعى دا ءبىر ەسكە سالدى. جانە حالىق­تىڭ كىرىسىن ۇلعايتۋ جونىندە ارنايى باعدارلاما جاساۋعا تاپسىرما بەر­دى. حالىقتىڭ كىرىسىن كوبەيتۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ تۇرلەرى مەن سانىن, كولەمىن كوبەيتۋدەن بۇرىن, ەڭ الدىمەن ايماقتاردا وڭدەۋشى ونەر­كاسىپتى, جاڭا, تۇراقتى جۇمىس ورىن­دارىن اشۋ وتە ماڭىزدى دەپ ويلايمىن.

ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر ماسە­لە, ەل وڭىرلەرىندە تولقۋلار بولدى. ءدىني-راديكالدىق تۇسىن ايت­پا­عاننىڭ وزىندە, الەۋمەتتىك تۇرعىدا ساۋالداما­لار جۇرگىزگەندە شىنىندا دا نارازى­لىقتار حالىقتىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل كۇيىندە ەكەنى كورىنەدى. ونى جاسىرۋعا بولمايدى. ول ونسىز دا ءتۇرلى بەي­بىت شەرۋ­­لەردەن كورىنىس تاپتى. سون­دىق­تان وسى الەۋمەتتىك ماسەلەدە ەڭ ما­­ڭىزدىسى – بىزدە ايماقتار­دا جۇ­مىس­­سىزدىق ءالى دە بولسا وزەك­تى. سونى­مەن قاتار ايماقتاردىڭ دامۋىندا تەڭسىزدىك بايقالادى. نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت سياق­تى ءىرى قالالاردىڭ دامۋى مەن ايماقتارداعى شاعىن قالالاردىڭ دامۋى, ءتىپتى كەي­بىر اۋىلداردىڭ جويىلىپ كەتۋى, ىشكى ميگراتسيا باعىتتارىنىڭ ار­تۇرلىلىگى – بۇنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ اي­ماق­تىڭ تەڭگەرىمسىز دامۋىنا الىپ كەلدى. ساياسي رەفورمالار ءوز الدىنا, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدا دا تۇبەگەيلى وزگەرىستەر قاجەت-اق.

ەكونوميكا ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي زەرتتەۋ جوبالارى اياسىندا جۇر­گىزىلگەن الەۋمەتتىك ساۋالدا­مالار ناتيجەسى بويىنشا ەلىمىز­دىڭ اي­ماق­تارىندا حالىقتى جۇمىس­سىز­دىق, تابىس كولەمىنىڭ از­دىعى, اۋىل-اۋداندارداعى, شالعاي ەل­دى مەكەن­دەردەگى الەۋمەتتىك-كولىك ينفرا­قۇرىلىمنىڭ تومەندىگى (مەكتەپ, اۋرۋحانا, اۋىز سۋ, گاز, جول جانە ت.ب.), ءبىلىم, مەديتسينا ساپاسى, كادر تاپ­شىلىعى جانە ت.ب. ماسەلەلەر تولعاندىراتىنى انىق­تالعان ەدى. بۇل قوعامىمىزداعى الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك, ادىلەتسىزدىك, حالىق كىرىسىندەگى جانە ايماق­تار اراسىنداعى الشاقتىقتى ەسە­لەپ تۋدىرىپ, حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ تومەندىگىنە, بەيبىت حالىقتىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل كۇيى­نە تىكەلەي اسەر ەتىپ وتىرعانى بەلگىلى. وسى جانە باسقا دا ماسە­لەلەر پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سوزىندە اشىق كوتەرىلدى. ارى قاراي جۇزەگە اسىرۋ تەتىكتەرى مەن ناقتى تاپسىرمالار بەرىلەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن. اسىرەسە, جەمقورلىق­پەن كۇرەسۋ, وڭدەۋشى ونەركاسىپتى دامىتۋ باعىتىندا باتىل قادام­دار مەن ناقتى جوبالار قولعا الىن­سا ەكەن. ورتاق ىسكە بارلىعىمىز ءوز دەڭگەيىمىزدە اتسالىسۋىمىز كەرەك دەپ ويلايمىن. ءبىز الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق باعىتتار بويىنشا ۇسىنىستار دايىنداپ, ارى قاراي دا تەرەڭىرەك زەرتتەۋ جاساۋعا دا­يىنبىز.

سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءماجىلىس وتىرىسىندا «قازاقستان حالقىنا» قورى قۇرىلاتىنىن جەتكىزدى. پرەزيدەنت ونداعى قاراجات دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, الەۋمەتتىك قولداۋ سالا­لارىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالاتىنىن ايتتى. «وسى قور قاراجاتىنان سيرەك اۋرۋعا شال­دىققان بالالارعا كومەك كورسە­تىلەدى. جانە قالالاردا, اۋداندار مەن اۋىلداردا بالالارعا سپورتتىق نىساندار سالىنادى. دارىندى بالالارعا قولداۋ بولادى. ب ۇلىكتەن كەيىنگى الماتى قالاسىن قايتا قالپى­نا كەلتىرۋگە جۇمسالادى. سونى­مەن قاتار اتالعان قور ەسەبى­نەن قازا تاپقان پوليتسەيلەر مەن اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ وتباسىلارىنا قولداۋ كورسەتىلەدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

 

ايسۇلۋ تۇرسىنبايقىزى,

ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتى ەكونوميكا ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى, الەۋمەتتانۋشى

سوڭعى جاڭالىقتار