كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
بۇل 50-جىلداردىڭ اياعىندا بولعان وقيعا ەدى. ءىلياس وماروۆ الماتىعا قىزمەت اۋىستىرعان سوڭ الدىمەن ۋچيليششەنىڭ ديرەكتورى اۋىستى, سودان سوڭ, دومبىرا كلاسى دا جابىلدى. بۇل ساباق مۋزىكا مەكتەبىندە, قازاق ينتەرناتىندا ءۇزىلىپ-سوزىلىپ قانا جۇرگىزىلەتىن. سول 60-جىلداردان كەشەگى تاۋەلسىزدىك العان 90-جىلداردىڭ باسىنا دەيىن قىزىلجاردا دومبىراسىن كوتەرىپ تەك ءبىر عانا كوزىلدىرىكتى, قاعىلەز, ارقاشان ادامعا جىلىۇشىراي قارايتىن ءبىر ازامات كەتىپ بارا جاتاتىن. بۇل سەرىكباي ءباري ۇلى قۇسايىنوۆ ەدى. كەيبىر ساناسىز ماڭگۇرتتەر دومبىراعا ۇركە قارايتىن, ونى ارتتا قالعاندىقتىڭ بەلگىسى دەپ ويلايتىن. تاسىر ناداندار «ودنا پالكا, دۆە سترۋنى» دەپ مازاق قىلاتىن. قازاقتىڭ ەلىككىش-جەلىككىش توپتارى دا وسىلاي ويلايتىنىن كورىپ جۇردىك. كەڭەس وداعىنىڭ مادەنيەتكە, جوعارى تاربيەگە ۇندەۋى بىرجاقتى عانا بولعاندىقتان ورىس قولايىنا كەلمەيتىن دۇنيەنىڭ ءبارى وسىلاي ورەسكەل كورىنىپ تۇراتىن.
مىنە, وسىندايدىڭ بىرىنە قاراماي دومبىراسىن قىسا ۇستاعان سەكەڭ مۋزىكالىق مەكتەپتەگى, قازاق مەكتەپ-ينتەرناتىنداعى دومبىرا ساعاتتارىن جالعاستىرىپ 200-دەن ارتىق دومبىراشىنى دايارلاعان ءجالاڭتوس ءباھادۇر.
سەرىكباي قۇسايىنوۆ 1959 جىلى جوعارىدا ايتىلعان ءىلياس وماروۆ اشقىزعان مۋزىكالىق ۋچيليششەنىڭ دومبىرا كلاسىنا تۇسەدى. بىراق ىلەكەڭدەي جاناشىر كەتكەننەن سوڭ دومبىرا كلاسى جابىلىپ, سەكەڭ وقۋدى شىمكەنت مۋزىكا ۋچيليششەسىنەن جالعاستىرۋعا ءمۇجبۇر بولادى. ول جىلدارى ايتەۋىر مويىنتى-شۋ تەمىر جول تەلىمى اياقتالىپ, ءترانسسىبىر مەن تۇركىستان-ءسىبىر ماگيسترالدارى قوسىلعان بولاتىن. سوندىقتان الدىمەن ءبىر جارىم تاۋلىكتە شۋعا جەتىپ, ودان شىمكەنتتىڭ پويىزىنا وتىرۋ كەرەك بولدى. وسىنىڭ ءوزى ول جىلدارى تۋرا جول سانالاتىن. ايتپەسە, ءترانسسىبىر ارقىلى سەمەيگە جەتىپ, ودان الماتىعا, سوسىن بارىپ قانا شىمكەنت پويىزىنا وتىرۋ ءبىر اپتالىق قيامەت جول ەدى.
وسىلاي ازاپتانىپ ءجۇرىپ, سەرىكباي قۇسايىنوۆ اقىرى ۋچيليششەنىڭ ديپلومىن العان. تۋمىسىنان داۋلەسكەر كۇيشى بولعان سوڭ وقۋ ورنىندا العان تەوريالىق ءبىلىم ونىڭ شەبەرلىگىن شىڭداي تۇسەدى. سول جىلدارى ول وبلىس ورتالىعىنداعى دومبىرا ۇيرەتۋشى جالعىز ۇستاز بولعان. ارينە, سۇرانىس كوپ بولمايتىن, سەكەڭ شاكىرتتەرىن ءوزى جيناپ جۇرەتىن. ءسويتىپ ءجۇرىپ ونىڭ دومبىرا وركەسترىن قۇرعاندىعى, ۇلكەن جينالىستاردا ءبىر-ەكى ءنومىر ورىنداعاندىعى ۇلتتىق ونەردى ۇلىقتاعان كەيبىر جاندارعا قاتتى اسەر ەتىپ, پەرزەنتتەرىن سەكەڭ جۇرگىزەتىن دومبىرا ۇيىرمەسىنە الىپ كەلەتىندەر دە تابىلادى. سونىڭ ءبىرى «سويۋزتسەلينۆود» اتتى وداقتىق باي ترەستىڭ باسقارۋشىسى قاتتاي كەنشىنباەۆ اعامىز بولعان ەكەن. ول سەكەڭنىڭ وركەسترىندەگى ونەرپازدارعا سول جىلداردىڭ وزىندە دەمەۋشىلىك جاساپ, جاڭا دومبىرالار, ساحنالىق كيىمدەر مەن باسقا دا اسپاپتار الىپ بەرەدى. گاسترولمەن اۋىلدارعا شىقسا جول قاراجاتىن وتەيدى.
سول 60-جىلداردىڭ باسىنان سەكەڭ مەن ونىڭ شاكىرتتەرى وبلىس ساحنالارىنان ءجيى كورىنىپ, قازاق ونەرىنىڭ بويىنا قان جۇگىرتىپ كەلدى. ونىڭ شاكىرتتەرى, اسىرەسە قازاق مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ ىشىندە كوپ بولاتىن. مۇنداعى مۋزىكاعا يكەمى بار تالاي جاستىڭ باعىن سەرىكباي قۇسايىنوۆ اشتى. ارقاشان جىلى جىميىسپەن تۇراتىن اعامىزدىڭ شاكىرتتەرى ۇستازىنىڭ ۇيرەتكەندەرىن قاعىپ الاتىن. ال كەيىن كونسەرۆاتوريا بىتىرگەن تۋعان ءىنىسى كارىباي بىرنەشە كۇي شىعارعان تانىمال كۇيشى بولدى. وبلىستىق فيلارمونيادا, كەيىن ۋنيۆەرسيتەتتە قىزمەت ەتكەن ول بارلىق مادەني شارالاردىڭ گ ۇلى ەدى. اتتەڭ, ءومىرى قىسقا بولىپ, ومىردەن تىم ەرتە كەتتى.
سەكەڭ تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان قاناتىن كەڭگە جايىپ, وبلىستىڭ كوپتەگەن وقۋ ورنىندا دومبىرا ۇيىرمەلەرىن اشىپ, وركەسترلەر قۇردى. ول تەك 2013 جىلى 76 جاسىندا عانا ۇستازدىق جۇمىسىن قويعان-دى. وسى كەزدەن ول وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق باسىلىمدارعا ءوزى باستان كەشكەن تاريحتان ءجيى-ءجيى ماقالالار شىعارىپ تۇردى. ال بيىل ول «كۇي – قۇدىرەت, كۇي – ءومىر» اتتى جاقسى ورنەكتەلگەن جيناعىن جارىققا شىعاردى. مۇندا ءوزى مەن ءىنىسى كارىباي قۇسايىنوۆ شىعارعان كۇيلەر دە ورىن العان. سونىمەن قاتار وندا سەكەڭ تۋرالى ءاربىر جىلداردا جازىلعان گازەت ماتەريالدارى تولىق قامتىلعان.
سولتۇستىكتەگى قازاق ونەرىنە جالعىز ءوزى ءجۇرىپ وسىنشا ەڭبەك سىڭىرگەن سەرىكباي قۇسايىنوۆقا بىردە-ءبىر مەملەكەتتىك ماراپات بەرىلگەن ەمەس. ول تەك سالالىق مينيسترلىكتىڭ «ەڭبەك ارداگەرى», «ى.التىنسارين» مەدالى, «وقۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى» سەكىلدى ماراپاتتار العان. قازىر 85-كە اياق باسقان سەكەڭ ءالى دە تىڭ, مادەني شارالاردان قالماي ارقاشان قۇرمەتتى قوناعى بولىپ جۇرەدى. ال ونىڭ ەڭبەگىن لايىقتى باعالاۋ بۇگىنگى باسشىلاردىڭ مىندەتى ەكەنى داۋسىز.
