ونەر • 13 قاڭتار، 2022

ءومىردى كۇيمەن ورنەكتەپ...

143 رەت كورسەتىلدى

كەڭەس وداعى كەزىندە قازاق ونەرى سولتۇستىكتە قىسىمشىلىققا ۇشىراپ، دامۋدىڭ ورنىنا جىلدان-جىلعا قۇلدىراي بەرگەندىگى تۋرالى تالاي رەت جازدىق. بيلىك تاراپىنان قولداۋ، قورعاۋ بولماعان سوڭ، الدىمەن جاي مەكتەپتەردەگى، ارتىنان ءتىپتى مۋزىكا مەكتەبىندەگى دومبىرا كلاستارى جابىلىپ قالعان. قازاقتاردىڭ دومبىراعا شولىركەپ، ونى ەستىگىسى، تىڭداعىسى كەلەتىنىن سەزسە دە بىردە-ءبىر باسشى جاناشىرلىق قىلىپ، دومبىرا سىنىبىن اشايىق دەگەن ەمەس. تەك جۇرەگىندە نامىس وتى بار ءىلياس وماروۆتاي تۇلعا وبكومنىڭ ەكىنشى حاتشىسى بولعان جىلدارىندا الدىمەن مۋزىكالىق ۋچيليششە اشقىزۋعا، وعان ديرەكتور ەتىپ الماتىدان كونسەرۆاتوريا بىتىرگەن بولات اسانوۆ دەگەن ازاماتتى الدىرتۋعا، سونىڭ كومەگىمەن دومبىرا سىنىبىن اشقىزۋعا قول جەتكىزگەن.

 

كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي، «EQ»

بۇل 50-جىلداردىڭ اياعىندا بولعان وقيعا ەدى. ءىلياس وماروۆ الماتىعا قىزمەت اۋىستىرعان سوڭ الدىمەن ۋچيليششەنىڭ ديرەكتورى اۋىستى، سودان سوڭ، دومبىرا كلاسى دا جابىلدى. بۇل ساباق مۋزىكا مەكتەبىندە، قازاق ينتەرناتىندا ءۇزىلىپ-سوزىلىپ قانا جۇرگىزىلەتىن. سول 60-جىلداردان كەشەگى تاۋەلسىزدىك العان 90-جىلداردىڭ باسىنا دەيىن قىزىلجاردا دومبى­راسىن كوتەرىپ تەك ءبىر عانا كو­زىلدىرىكتى، قاعىلەز، ارقاشان ادام­عا جىلى­ۇشىراي قارايتىن ءبىر ازامات كەتىپ بارا جاتاتىن. بۇل سە­رىك­باي ءباري ۇلى قۇسايىنوۆ ەدى. كەيبىر ساناسىز ماڭگۇرتتەر دوم­بىراعا ۇركە قارايتىن، ونى ارتتا قالعاندىقتىڭ بەلگىسى دەپ ويلايتىن. تاسىر ناداندار «ودنا پالكا، دۆە سترۋنى» دەپ مازاق قىلاتىن. قازاقتىڭ ەلىككىش-جە­لىككىش توپتارى دا وسىلاي ويلايتىنىن كورىپ جۇردىك. كەڭەس وداعى­نىڭ مادەنيەتكە، جوعارى تار­بيەگە ۇندەۋى بىرجاقتى عانا بول­عاندىقتان ورىس قولايىنا كەل­مەيتىن دۇنيەنىڭ ءبارى وسىلاي ورەسكەل كورىنىپ تۇراتىن.

مىنە، وسىندايدىڭ بىرىنە قاراماي دومبىراسىن قىسا ۇستا­عان سەكەڭ مۋزىكالىق مەكتەپتەگى، قازاق مەكتەپ-ينتەرناتىنداعى دومبىرا ساعاتتارىن جالعاس­تى­رىپ 200-دەن ارتىق دومبىرا­شىنى دايارلاعان ءجالاڭتوس ءباھادۇر.

سەرىكباي قۇسايىنوۆ 1959 جىلى جوعارىدا ايتىلعان ءىلياس وماروۆ اشقىزعان مۋزىكالىق ۋچيليششەنىڭ دومبىرا كلاسىنا تۇسەدى. بىراق ىلەكەڭدەي جاناشى­ر كەتكەننەن سوڭ دومبىرا كلاسى جابىلىپ، سەكەڭ وقۋدى شىم­كەنت مۋزىكا ۋچيليششەسىنەن جال­عاستىرۋعا ءمۇجبۇر بولادى. ول جىلدارى ايتەۋىر مويىنتى-شۋ تەمىر جول تەلىمى اياقتالىپ، ءترانسسىبىر مەن تۇركىستان-ءسىبىر ماگيسترالدارى قوسىلعان بولاتىن. سوندىقتان الدىمەن ءبىر جارىم تاۋلىكتە شۋعا جەتىپ، ودان شىمكەنتتىڭ پويىزىنا وتىرۋ كەرەك بولدى. وسىنىڭ ءوزى ول جىل­دارى تۋرا جول سانالاتىن. ايتپەسە، ءترانسسىبىر ارقىلى سە­مەيگە جەتىپ، ودان الماتىعا، سوسىن بارىپ قانا شىمكەنت پويىزى­نا وتىرۋ ءبىر اپتالىق قيامەت جول ەدى.

وسىلاي ازاپتانىپ ءجۇرىپ، سەرىكباي قۇسايىنوۆ اقىرى ۋچي­ليششەنىڭ ديپلومىن العان. تۋ­مىسىنان داۋلەسكەر كۇيشى بول­عان سوڭ وقۋ ورنىندا العان تەو­ريالىق ءبىلىم ونىڭ شەبەرلىگىن شىڭداي تۇسەدى. سول جىلدارى ول وبلىس ورتالىعىنداعى دومبىرا ۇيرەتۋشى جالعىز ۇستاز بولعان. ارينە، سۇرانىس كوپ بولمايتىن، سەكەڭ شاكىرتتەرىن ءوزى جيناپ جۇرەتىن. ءسويتىپ ءجۇرىپ ونىڭ دومبىرا وركەسترىن قۇرعاندىعى، ۇلكەن جينالىستاردا ءبىر-ەكى ءنومىر ورىنداعاندىعى ۇلتتىق ونەردى ۇلىقتاعان كەيبىر جاندارعا قات­تى اسەر ەتىپ، پەرزەنتتەرىن سە­كەڭ جۇرگىزەتىن دومبىرا ۇيىر­مە­سىنە الىپ كەلەتىندەر دە تا­بى­لادى. سونىڭ ءبىرى «سويۋز­تسە­­لينۆود» اتتى وداقتىق باي ترەس­تىڭ باسقارۋشىسى قاتتاي كەن­شىنباەۆ اعامىز بولعان ەكەن. ول سەكەڭنىڭ وركەسترىندەگى ونەر­پازدارعا سول جىلداردىڭ وزىندە دەمەۋشىلىك جاساپ، جاڭا دومبىرالار، ساحنالىق كيىمدەر مەن باسقا دا اسپاپتار الىپ بە­رەدى. گاسترولمەن اۋىلدارعا شىق­سا جول قاراجاتىن وتەيدى.

سول 60-جىلداردىڭ باسىنان سەكەڭ مەن ونىڭ شاكىرتتەرى وب­لىس ساحنالارىنان ءجيى كو­رىنىپ، قازاق ونەرىنىڭ بويىنا قان جۇگىرتىپ كەلدى. ونىڭ شا­كىرتتەرى، اسىرەسە قازاق مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ ىشىندە كوپ بولاتىن. مۇنداعى مۋزىكاعا يكەمى بار تالاي جاستىڭ باعىن سەرىكباي قۇ­سايىنوۆ اشتى. ارقاشان جى­لى جىميىسپەن تۇراتىن اعا­مىزدىڭ شاكىرتتەرى ۇستازىنىڭ ۇيرەتكەندەرىن قاعىپ الا­تىن. ال كەيىن كونسەرۆاتوريا بىتىرگەن تۋعان ءىنىسى كارىباي بىرنەشە كۇي شىعارعان تانىمال كۇيشى بولدى. وبلىستىق فيلارمونيادا، كەيىن ۋنيۆەرسيتەتتە قىزمەت ەتكەن ول بارلىق مادەني شارالاردىڭ گ ۇلى ەدى. اتتەڭ، ءومىرى قىسقا بولىپ، ومىردەن تىم ەرتە كەتتى.

سەكەڭ تاۋەلسىزدىك العان جىل­داردان قاناتىن كەڭگە جايىپ، وبلىستىڭ كوپتەگەن وقۋ ور­نىن­­دا دومبىرا ۇيىرمەلەرىن اشىپ، وركەسترلەر قۇردى. ول تەك 2013 جىلى 76 جاسىندا عانا ۇس­تازدىق جۇمىسىن قويعان-دى. وسى كەزدەن ول وبلىستىق، رەس­پۋب­ليكالىق باسىلىمدارعا ءوزى باستان كەشكەن تاريحتان ءجيى-ءجيى ماقالالار شىعارىپ تۇردى. ال بيىل ول «كۇي – قۇدىرەت، كۇي – ءومىر» اتتى جاقسى ورنەكتەلگەن جيناعىن جارىققا شىعاردى. مۇندا ءوزى مەن ءىنىسى كارىباي قۇ­سايىنوۆ شىعارعان كۇيلەر دە ورىن العان. سونىمەن قاتار وندا سەكەڭ تۋرالى ءاربىر جىلداردا جا­زىلعان گازەت ماتەريالدارى تولىق قامتىلعان.

سولتۇستىكتەگى قازاق ونەرىنە جالعىز ءوزى ءجۇرىپ وسىنشا ەڭبەك سىڭىرگەن سەرىكباي قۇسايىنوۆقا بىردە-ءبىر مەملەكەتتىك ماراپات بەرىل­گەن ەمەس. ول تەك سالالىق مينيس­ترلىكتىڭ «ەڭبەك ارداگەرى»، «ى.ال­تىنسارين» مەدالى، «وقۋ ءىسى­­­نىڭ ۇزدىگى» سەكىلدى ماراپاتتار العان. قازىر 85-كە اياق باس­قان سەكەڭ ءالى دە تىڭ، مادەني شارالار­دان قالماي ارقاشان قۇرمەتتى قوناعى بولىپ جۇرەدى. ال ونىڭ ەڭبەگىن لايىقتى با­عالاۋ بۇگىنگى باسشىلاردىڭ مىن­دەتى ەكەنى داۋسىز.

سوڭعى جاڭالىقتار

سىردىڭ سۋى تومەندەپ بارادى

ايماقتار • بۇگىن، 17:27

دوللار ارزاندادى

قارجى • بۇگىن، 16:56

الماتى ماڭىندا جەر سىلكىندى

ايماقتار • بۇگىن، 16:38

قازاقستاندا ەت قىمباتتادى

قوعام • بۇگىن، 15:10

ەلىمىزدە كيىك سانى كوبەيىپ كەلەدى

قازاقستان • بۇگىن، 14:41

ۇقساس جاڭالىقتار