– ماڭداي تەر, تابان ەتپەن باعىپ وتىرعان جامان لاعىڭ ءولىپ قالسا دا جانعا باتادى. ءبىز بولساق, تەبىندەگى جىلقىلاردى جامان اۋىزعا جەگىزىپ قويىپ وتىرمىز. قولدان كەلەر قايران جوق. اتىپ سالايىق دەسەك, زاڭنان اتتاي المايمىز. ال يت-قۇس كوبەيگەننىڭ ۇستىنە كوبەيىپ بارادى. قاسەكەڭ ءبىر كۇشىكتەگەندە, جەتى بولتىرىككە دەيىن تابادى. سانىن ادام قولىمەن رەتتەمەسە, تابيعي جولمەن رەتتەلە قويادى دەگەنگە سەنبەيمىن, – دەيدى جاڭاۇلگى اۋىلىنىڭ تۇرعىنى قۋات ساحيموۆ.
اۋىلدىقتاردىڭ ايتىپ وتىرعان ۋاجدەرى ورىندى. تۇياقتى اڭداردىڭ ءالسىزى جىرتقىشتارعا جەم بولىپ, سانى جاعىنان رەتتەلىپ وتىرسا, قاسقىر سىندى جىرتقىشتاردا جاۋ جوق. ءوسىپ-ونە بەرەدى. قابان دا قاپتاپ كەتكەن. ولار قۇستىڭ جۇمىرتقالارى مەن ەلىكتىڭ لاقتارىن ازىق ەتىپ ءجۇر. ول ءوز الدىنا ۇلكەن ماسەلە.
وڭىردە ەلۋ قاسقىر جورتىپ جۇرسە, جىلىنا قانشا بولتىرىككە ازىق كەرەگىن ەسەپتەي بەرىڭىز. كەم دەگەندە, بىرەۋى ەكى توننا ەت جەسە, ءجۇزى 200 توننا ەت جەي مە؟! ۇلتتىق پارك ماماندارى بەرگەن سوڭعى مالىمەتتەرگە سەنسەك, اۋماقتا 100-دەن استام قاسقىر بار.
– بيىل قار ەرتە ءتۇسىپ, قاسقىر جەكە مەنشىك شارۋا قوجالىقتارىنا زيان كەلتىرىپ جاتىر. اسىرەسە, اقسۋ, اققاينار, كاتونقاراعاي اۋىلدارىنىڭ ماڭىندا قاسقىردىڭ شابۋىلى جيىلەپ كەتتى. بىراق ۇلتتىق پارك اۋماعىندا اڭ اۋلاۋعا مۇلدەم رۇقسات جوق. بۇل جونىندە «ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋرالى» زاڭىنىڭ 48-بابىندا جازىلعان. ەسكەرتە كەتسەك, ۇلتتىق پارك اۋماعىندا اڭ اۋلانسا, ول قىلمىستىق ارەكەت, – دەگەن كاتونقاراعاي مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ارناس اۋعانباەۆ زاڭدى بەلدەن باسۋعا بولمايتىنىن ەسكەرتتى.
راس, پارلامەنتتەگى پارمەندىلەر اۋىلداعى اعايىننىڭ زار-مۇڭىنا ءسال قۇلاق اسىپ, زاڭنىڭ كەيبىر تومپاق تۇستارىنا وزگەرتۋ ەنگىزۋلەرىنە بولاتىن شىعار. ويتپەسە, قىس تۇسپەي جاتىپ جىلدا مالشىلاردان مازا قاشادى. مازادان بۇرىن, قىپ-قىزىل شىعىن, زايا كەتكەن ماڭداي تەر. سايىپ كەلگەندە, شەكارا شەبىندە مالمەن كۇن كورىپ وتىرعان جۇرتتىڭ جان ايقايى بۇل.
ەگەر زاڭ جۇزىندە ۇلتتىق پارك اۋماعىندا بەلگىلى مولشەردە قاسقىر اۋلاۋعا رۇقسات ەتسە, اككى اڭشىلار از ەمەس. باياعىدا قاقپانمەن قاسقىر اۋلايتىن اڭشى الەكساندر ستەپانيششەۆپەن اڭگىمەلەسكەنىم بار. ونىڭ اڭشىلىققا دايىندىعى اۋلاسىنداعى قارا قازاننىڭ استىنا وت جاعۋدان باستالاتىن-تۇعىن. قاندى قاقپاندارىن سۋ تولى قازانعا ءتۇسىرىپ, ونىڭ ۇستىنە ءيىسى اڭقىعان شىرشانىڭ قۇرعاق بۇتاقتارىن سالار ەدى. ون-ون بەس مينۋت قايناعان سوڭ شىرشانىڭ شايىرى تەمىرگە ابدەن سىڭەدى. ايتپەسە, قۋلىعىنا قۇرىق بويلامايتىن سۇر اڭ تەمىردىڭ ءيىسىن شاقىرىمداردان سەزىپ قويادى ەكەن. ەرتەسى ەلەڭ-الاڭ شاقتا اتپەن قاسقىردىڭ ىزىنە تۇسەدى. كەيدە ءىزىن جاياۋ-جالپى اڭدۋعا دا تۋرا كەلەتىن. ءسويتىپ ءجۇرىپ, سىڭار سوقپاقتارعا قاقپان قويىپ, تالاي قاسقىردى قىرىپ سالعانىن جاقسى بىلەمىز. قاسقىردىڭ جىرتقىشتىعى سول, ازىق ىزدەپ, كۇنىنە 60-70 شاقىرىمدى ارتقا تاستايدى. قار باسىپ, تۇياقتى تاعىلار اۋىپ كەتكەن سوڭ اشىققان جامان اۋىز اۋىلعا ءتۇسىپ, تەبىندى جاعالايدى. قوراعا كىرىپ كەتكەن كەزدەرى دە از ەمەس. ونى قويىپ, بىلتىرلارى ادامعا شاپقانى دا ەستە.
بەلگىلى ليميتپەن قاسقىر سوعۋعا رۇقسات بولسا, اڭشىنىڭ پ ۇلىن تۇرعىندار وزدەرى-اق وتەۋگە ءازىر. بۇرىندارى مالشىلار اڭشىنىڭ اۋلاعان ءتورت قاسقىرىنا ءبىر ق ۇلىندى سىياقى رەتىندە بەرىپ وتىراتىن. ادىلەتتى ءارى ءتيىمدى. ءتورت قاسقىر ءتورت ق ۇلىندى تارتىپ كەتسە قايتەر ەدى؟! قازىرگى كۇندە تارتىپ كەتكەنى بىلاي تۇرسىن, جايراتىپ جاتىر. مالشىلاردا بارماق تىستەپ قالۋدان باسقا امال قالماعان. قالماعان دەيمىز, «مال اشۋى – جان اشۋى» دەگەندى دە ەستەن شىعارىپ الماۋىمىز كەرەك...
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كاتونقاراعاي اۋدانى
