تاپسىرمالار تياناقتى ورىندالۋى ءتيىس

پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا كەشە بىرنەشە ماڭىزدى ماسەلەلەر قارالدى. ماسەلەن, 2014 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ جايى تالقىلانىپ, «كولەڭكەلى ەكونوميكاعا» قارسى ءىس-قيمىلدىڭ كەشەندى جوسپارى تانىستىرىلدى. سونىمەن قاتار, قازىرگى ماۋسىمنىڭ كۇردەلى پروبلەمالارىنىڭ ءبىرى – كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا وڭىرلەردىڭ دايىندىق جايى پىسىقتالدى. العاشقى ەكى ماسەلە بويىنشا ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوس­پارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ باياندادى. مينيستر كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, اعىمداعى جىلى ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى ءوسۋ فاكتورلارى ىشكى سۇرانىستىڭ ءوسۋى مەن ەكسپورت ءۇشىن سىرتقى جاعدايلاردىڭ جاقسارۋى بول­ماق. ايتالىق, 2014 جىلى الەم­دىك ەكونوميكانىڭ 3,7 پايىز دەڭگەيىندە نەعۇرلىم جوعارى ءوسۋى كۇتىلۋدە. بۇل ءوسۋ نەگىزىنەن دامىعان ەلدەردەگى ەكونوميكالىق ءوسۋدى قالپىنا كەلتىرۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى دەپ بولجانۋدا. حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ەسەبىنشە, 2014 جىلى مۇنايدىڭ ورتاشا جىلدىق باعاسى باررەلىنە 105,1 اقش دوللارى دەڭگەيىندە بولادى دەلىنگەن. اقش دول­لارىنىڭ نىعايۋىن ەسكەرە وتىرىپ, بولجامدى ناقتىلاۋ كەزىندە ورتاشا جىلدىق باعا باررەلىنە 95 اقش دوللارى بولىپ ايقىندالدى. بۇعان دەيىن مۇناي باعاسى باررەلىنە 90 اقش دوللارى بولعان ەدى. 2014 جىلى ەلدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ ناقتى ءوسۋ بولجامى بۇرىنعى 6,0 پايىز دەڭگەيىندە باعالانىپ وتىر. بولجامدار بويىنشا تاۋارلار ەكسپورتى 86,3 ملرد. اقش دوللارىن, يمپورت 52,2 ملرد. اقش دوللارىن قۇرايدى دەپ كۇتىلۋدە. ال ينفلياتسيا بويىنشا پارامەتر­لەر جىلدىڭ سوڭىنا بولجانعان 6-8 پايىز دالىزىندە ساقتالماق. دوللار باعامىنىڭ 185 تەڭگەگە دەيىن ۇلعايۋىنا بايلانىس­تى ۇلتتىق قوردان بولىنەتىن كە­پىل­دەندىرىلگەن ترانسفەرتتىڭ 2014 جىلعا بەكىتىلگەن مولشەرى 1480 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى نەمەسە بەكىتىلگەن بيۋدجەتپەن سا­لىس­تىرعانداعى وسۋگە بايلانىستى 100 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى دەپ كۇ­­تىلۋدە. «مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ۋاقتىلى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا, ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ 2014 جىلعا ناق­تى­لانعان بولجامىن ەسەپكە الا وتى­رىپ, اعىمداعى جىلعى رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتىڭ پارا­مەترلەرى ناق­تىلاندى. ءناتي­جەسىندە, 2014 جىل­عا ارنالعان رەس­پۋب­ليكالىق بيۋد­جەتتىڭ ءتۇ­سىم­دەرى 6 206,1 ملرد. تەڭ­گە كولە­مىندە نەمەسە بەكىتىلگەن بيۋد­­جەت­پەن سالىستىرعاندا 431,7 ملرد. تەڭگەگە وسۋمەن ايقىن­دالدى. رەس­پۋبليكالىق بيۋد­جەت­تىڭ كىرىس­تەرى (ترانسفەرتتەر ءتۇسىم­دەرىن­سىز) بەكى­تىلگەن جوسپارداعى 4 029,4 ملرد. تەڭ­گەگە قاراعاندا 331,7 ملرد. تەڭگەگە ۇل­عايتىلا وتىرىپ ناقتىلاندى جانە 4 360,9 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى», دەدى ە.دوساەۆ. مۇنىمەن قوسا ە.دوساەۆ جالپى, قوسىمشا قاراجات مەملەكەت باس­شىسىنىڭ اعىمداعى جىلعى جول­داۋىندا, ەلباسىنىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەي­تىلگەن وتىرىسىندا ايتقان تاپ­­سىر­­مالارىن ىسكە اسىرۋعا باعىت­تا­لاتىنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان وسال توپتارىن قولداۋ ماق­ساتىندا ناقتىلانعان رەس­پۋب­­لي­كالىق بيۋدجەت جوباسىندا 121,6 ملرد. تەڭگە قوسىمشا ءبولۋ, ونىڭ ىشىندە اعىمداعى جىلعى 1 ءساۋىر­دەن باستاپ ازاماتتىق قىزمەت­شىلەردىڭ لاۋازىمدىق جالاقى­سىنا 10 پايىز مولشەرىندە اي سايىن­عى ۇستەمەاقىعا 63,5 ملرد. تەڭگە­گە, زەينەتاقىلىق ءجا­نە مەملە­كەت­تىك الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ ءمول­شەر­لەرىن 53,4 ملرد. تەڭگەگە, مەم­لە­كەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى شەڭ­بەرىندە وقيتىن ستۋدەنتتەردىڭ ستيپەنديا مولشەرىن 10 پايىزعا, جالپى سوماسى 4,7 ملرد. تەڭگەگە جوعارىلاتۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق «بالاپان» باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىن ىسكە اسىرۋعا, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى دامۋىنىڭ پروبلەمالارىن كەشەندى شەشۋگە قول جەتكىزۋ ماقساتىندا, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىنىڭ شەڭ­بەرىندە كوممۋنالدىق ينفرا­قۇ­رى­لىمنىڭ جاي-كۇيىن جاقسارتۋعا, اگرو­ونەر­كاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ باعىت­تارىنا دا شىعىستار ۇلعايتىلعان. ۇكىمەت وتىرىسىنىڭ كۇن ءتار­تى­بىندەگى ەكىنشى ماسەلە – 2014-2015 جىل­­دارعا ارنالعان «كولەڭكەلى ەكو­نو­­ميكاعا» قارسى ءىس-قيمىل بوي­ىن­شا كەشەندى جوسپار جوباسىن دا ە.دوساەۆ تانىستىردى. ءمينيستردىڭ اقپاراتى بويىنشا, ماڭىزدىلىعىن ارتتىرا تۇسكەن ۇكىمەتتىڭ اتالمىش كەشەندى جوسپارى 60 ءىس-شارانى قامتيدى. «2014-2015 جىلدارى «كولەڭكەلى ەكونوميكامەن» كۇرەس جالپى جۇيە­لىك سيپاتتاعى ماسەلەلەردى, سونداي-اق, ەكونوميكا سالالارىنداعى كو­لەڭ­كەلى وندىرىستەردى قىسقارتۋ بوي­ىنشا شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ­دى كوزدەيدى. جالپى, جۇيەلىك شارالار سالىقتار مەن كەدەندىك تولەمدەردەن جالتارۋشىلارمەن كۇرەسكە, قول­ما-قول اقشاسىز تولەمدەردى دا­مى­تۋعا, مەم­لە­كەتتىك قارجىلاردى ءتيىم­­دى باسقا­رۋعا, بيزنەس ورتانى ءجا­نە الەمدىك ءتا­جى­ريبەنى ەسەپكە الا وتى­رىپ «كولەڭ­كەلى ەكونوميكا­نى» با­عالاۋدى جەتىلدى­رۋگە با­عىتتالدى», دەپ اتاپ ءوتتى ە.دوساەۆ. ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوس­پارلاۋ ءمينيسترى سونىمەن قا­تار, ەكونوميكا سالالارىنداعى كولەڭ­كەلى ءوندىرىستى قىسقارتۋ بويىنشا شارالار مەيلىنشە «كولەڭكەلى ەكو­نوميكانىڭ» ۇلەسى جوعارى سالا­لار­داعى كولەڭكەلى اينالىمدى كەمى­تۋدى قاراستىرادى. «بۇل ساۋدا, اۋىل شارۋا­شىلىعى, كولىك, جىلجى­ماي­تىن م ۇلىك جانە ونەركاسىپ وپەرا­تسيا­لارى بولىپ تابىلادى», دەپ ناق­تىلادى ە.دوساەۆ. مينيستر مەملەكەتتىك قارا­جات­تىڭ ءبىر بولىگىنىڭ «كولەڭكەگە» كەتۋىنە قولايلى جاعداي تۋعى­زا­تىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالا­سىن­داعى قارجىلىق بۇزۋشى­لىقتار مەن مەم­لەكەتتىك قار­جىلىق باقىلاۋ جۇيە­سىنىڭ جەتىلدىرىلمەگەندىگى ەكە­نىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق, بۇزۋشى­لىق­تاردى ۋاقتىلى انىقتاۋ جانە ءتيىستى شارالار قابىلداۋ, ونىڭ ءىشىن­دە جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ ماق­ساتىندا جوسپار شەڭبەرىندە بيۋدجەت شىعىستارىن جوسپارلاۋ كەزىندە تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىن ەن­گىزۋ جوسپارلانىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن قاتار, ونىڭ ايتۋىن­شا, مەملەكەتتىك قارا­جات پەن مەملەكەتتىڭ اكتيۆتەرىن باس­قارۋ, پايدالانۋ تيىمدىلىگىن ارت­تى­رۋ شەڭبەرىندە مەملەكەتتىك اۋ­ديت جۇيەسىن ەنگىزۋدىڭ جانە ۇسىنىم­دار­دى ازىرلەۋدىڭ قۇقىقتىق تەتىگى قۇ­رىلاتىن بولادى. تالقىلانعان ماسەلەلەردى قو­رى­تىندىلاي كەلە, پرەمەر-مينيستر س.احمەتوۆ كەز كەلگەن دامۋشى ەل ءۇشىن «كولەڭكەلى ەكونوميكامەن» كۇرەستىڭ اسا ماڭىزدىلىعىن, ونىڭ ۇستىنە ءبىزدىڭ الدىمىزدا دامىعان وتىز ەلدىڭ ىشىنە ەنۋ مىندەتى تۇر­عانىن اتاپ ءوتتى. ۇكىمەت باسشىسى وكىلەتتى ورگاندارعا كەشەندى جوسپاردى جەتىلدىرىپ جانە وسى جىلعى 13 ناۋرىزعا دەيىن ۇكىمەتكە كەلىسىلگەن قۇجات جوباسىن ەنگىزۋدى تاپسىردى. وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىندەگى ءۇشىنشى ماسەلە – وڭىرلەردىڭ سۋ تاس­قىنىنا دايىندىعى تۋرالى توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆلاديمير بوجكو باياندادى. ءمينيستردىڭ ءما­لى­مەتى بويىنشا, سۋ تاسقىنىنا داي­ىن­دىق ءۇشىن 87 شاقىرىم جاڭا قور­عانىس دامبىلارى سالىندى, 119 شا­قى­رىم قولدانىستاعى بوگەتتەر ءجون­دە­لىپ, نىعايتىلدى. 92,5 شاقىرىم وزەن ارنالارىنىڭ ءتۇبىن ۇڭگۋ جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلدى. تۇتاستاي ال­عان­دا, رەسپۋبليكا بويىنشا سۋ تاس­قى­نى ناۋقانىنا 37 مىڭ توننا جا­نار-جاعارماي, 200 مىڭ توننا ينەرت­تى ماتەريالدار, 700 مىڭ قاپ جانە 104 توننا جارعىش قۇرالدار قورى جاسالعان. «قۇرامىندا 4,5 مىڭ ادام جانە 800-دەن استام تەحنيكا بار ازاماتتىق قورعانىستىڭ ەكى پولكى, قۇتقارۋشى جاساقتار, اپاتتىق مەديتسينا ورتا­لىعى كۇشتەرى مەن قۇرالدارى جۇ­مىل­دىرىلعان توپتار الدىن الا قا­لىپ­تاستىرىلىپ, جوعارى دايىندىق دەڭگەيىنە كەلتىرىلدى», دەپ ءتۇيدى ۆ.بوجكو. پرەمەر-مينيستر جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ازاماتتاردى تابيعاتتىڭ توتەنشە وزگەرىستەرىنەن قورعاۋ ماسەلەلەرىن ايرىقشا باقى­لاۋعا الۋدى تاپسىردى. «جاعدايعا مونيتورينگ ءجۇر­گىزۋ, تۇرعىندار اراسىندا تۇسىنىك جۇ­مىستارىن ۇيىمداستىرۋ قاجەت جانە توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى دەڭ­گەيىندە قابىلدانعان بارلىق شارالاردى اكىمدىكتەر مەرزىمىندە جۇزەگە اسىرۋى ءتيىس», دەدى س.احمەتوۆ. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».