قاعازسىز قۇجات اينالىمىنا تولىعىمەن كوشتىك
– اڭگىمەمىزدى ەڭ ءجيى قويىلاتىن سۇراقتان باستاعىم كەلىپ وتىر. قاتاڭ كارانتين شەكتەۋلەرى ەنگىزىلگەن 2020 جىل قازاقستان دامۋ بانكى ءۇشىن قالاي ءوتتى؟ بۇرىنعى جۇمىس قارقىنىنا قايتا ورالا الدىڭىزدار ما؟
– 2020 جىل قازاقستان دامۋ بانكى ءۇشىن ناعىز سىناققا تولى جىل بولدى. وتكەنگە كوز جۇگىرتسەك, وسى ۋاقىت ىشىندە كوپ نارسە وزگەردى جانە ءبىز پاندەميا بانكتىڭ بيزنەس ۇردىستەرىن, ونىڭ ستراتەگياسى مەن فيلوسوفياسىن ايتارلىقتاي وزگەرتكەنىن بىرنەشە رەت ايتقانبىز. بانكتىڭ 2019 جىلى باستاعان IT ترانسفورماتسياسى اياقتالدى. قازىر قدب-نى تسيفرلى بانك دەپ ساناۋعا بولادى, ويتكەنى ءبىز بارلىق قىزمەتىمىزدى ونلاين تۇردە ۇسىنا الامىز.
بىلتىر ەلىمىزدە قاتاڭ كارانتيندىك شارالار مەن وقشاۋلاۋ ەنگىزىلگەندە ءبىز ۆيرتۋالدى «قارىز الۋشى كەڭسەسىن» ىسكە قوسىپ, وتاندىق بيزنەستى جاڭا فورماتتا قارجىلاندىرىپ, قاشىقتان جۇمىس ىستەۋدى جالعاستىردىق. ءبىز كورپوراتيۆتىك باسقارۋدىڭ سوڭعى قاعيداتتارىنا (BPM Simbase جۇيەسىن ەنگىزۋ) سايكەس ۆەب-تەحنولوگيالار قۇراستىرا وتىرىپ, بيزنەس-پروتسەستەردى باسقارۋ جۇيەسىن تولىعىمەن تۇرلەندىرۋگە قول جەتكىزدىك. بۇل جۇيە بانكتەگى القالى ورگانداردىڭ جۇمىسىن اۆتوماتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سونداي-اق تاۋەلسىز ديرەكتورلارعا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەزيدەنت ەمەستەرىنە داۋىس بەرۋ راسىمدەرى كەزىندە ەلەكتروندى تسيفرلى قولتاڭبانى پايدالانۋعا, ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە رەسمي قۇجاتتاردى بەكىتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ونىمدىلىكتى ايتارلىقتاي ارتتىرادى, جۇمىستى جەڭىلدەتەدى جانە اقشانى ۇنەمدەيدى.
ونىڭ ۇستىنە 2020 جىلى ءبىز كورپوراتيۆتىك ستاتسيونارلىق تەلەفوندار قاجەتتىلىگى جويىلىپ, بارلىق بايلانىس سمارتفوندار ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىنىن سەزدىك. ءسويتىپ بانك كومانداسى ءداستۇرلى تەلەفونيادان باس تارتىپ, IP-تەلەفونيا ينفراقۇرىلىمىن جوبالادى. ناتيجەسىندە, قۇرال-جابدىقتارعا كەتەتىن كۇردەلى شىعىنداردى 43,4 ميلليون تەڭگەگە دەيىن قىسقارتۋعا قول جەتكىزدىك.
قازىر, نەگىزىنەن, پاندەمياعا بايلانىستى بانكتەگى بارلىق ىشكى پروتسەسس اۆتوماتتاندىرىلعان, ءبىز تولىعىمەن قاعازسىز قۇجات اينالىمىنا كوشتىك جانە ىشكى اقپاراتتىق كەڭىستىكتى جاڭعىرتۋدىڭ ناتيجەسىندە ۋاقىت پەن رەسۋرستاردى ۇنەمدەي وتىرىپ ونىمدىلىكتى ايتارلىقتاي ارتتىرا الدىق.
2020 جىلى قدب وڭدەۋ ونەركاسىبى مەن ينفراقۇرىلىمعا سالعان ينۆەستيتسياسىنىڭ كولەمى بانك قىزمەتى تاريحىنداعى رەكوردتىق كورسەتكىشكە اينالدى. وڭدەۋ ونەركاسىبى مەن ينفراقۇرىلىمعا 506,2 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىپ, الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق تارتىمدىلىعى جوعارى ءارتۇرلى ايماقتارداعى 34 ءىرى جوبانى قارجىلاندىردىق.
نەسيە كولەمى ارتا ءتۇستى
– پاندەمياعا قاتىستى تاعى ءبىر ماسەلە – نەسيە بەرۋ. بانك كليەنتتەرگە نەسيە بەرۋدى پاندەمياعا دەيىنگى دەڭگەيدە ساقتاي الدى ما؟ 2021 جىلدىڭ باسىنان بەرى بانك پورتفەلى 2020 جىلعا قاراعاندا قانشاعا ءوستى؟
– پاندەميا كەزىندەگى جاھاندىق داعدارىس جاعدايىندا بۇل كورسەتكىش اياسىنداعى ماندەر داعدارىسقا دەيىنگى دەڭگەيگە ورالىپ قانا قويماي, ءتىپتى تاريحي ماندەردەن اسىپ ءتۇستى. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كليەنتتەر مەن بانكتەرگە بەرىلگەن نەسيەلەر پورتفەلىنىڭ كولەمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 13,97%-عا ءوسىپ, 1 970,7 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. كوبەيۋ نەگىزىنەن نەسيەنىڭ يگەرىلۋىنە بايلانىستى. 2020 جىلى بانكتىڭ جوبالاردى قارجىلاندىرۋ كولەمى دە رەكوردتىق مانگە – 506 ملرد تەڭگەگە جەتتى.
پاندەميامەن بايلانىستى تاۋەكەلدەرگە دەن قويۋ ناتيجەسىندە ءاربىر قارىز الۋشى ءۇشىن, اتاپ ايتقاندا ەكونوميكانىڭ داعدارىسقا نەعۇرلىم سەزىمتال سەكتورلارىنا قاتىستى, سونداي-اق جوبالار بويىنشا جول كارتالارى مەن داعدارىسقا قارسى جەكە جوسپارلار ازىرلەندى. بىرقاتار جوبا بويىنشا تاريفتەر سۋبسيديالاندى, تولەمدى كەيىنگە قالدىرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلدى. سونىمەن قاتار بانك ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ديالوگ قۇرۋ ارقىلى قارىز الۋشىلاردىڭ پروبلەمالىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە قاتىستى.
بيىل دا ءبىز 2020 جىلى العان قارقىندى باسەڭدەتكەن ەمەسپىز. اعىمداعى جىلدىڭ ون ءبىر ايىندا 27 جوبا قارجىلاندىرىلدى. ال سوڭعى ستاتيستيكاعا سايكەس بۇگىن قارىز سوماسى 1,1 ترلن تەڭگەدەن اساتىن 20 جوبانى قارجىلاندىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان. ولار ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندەگى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى, اقپارات جانە بايلانىس, ازىق-ت ۇلىك ونەركاسىبى, حيميا, قۇرىلىس, تۋريزم
جانە مەتاللۋرگيا سالالارىن قامتيتىن بىرەگەي جوبالار.
شىعىس ءوڭىرىن تۇگەل ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتەتىن جوبا
– ۇكىمەت كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋدى رەسپۋبليكا دامۋىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە جاريالادى. بۇل ۇردىسكە بەيىمدەلۋ قالاي ءجۇرىپ جاتىر؟ جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنە نەسيە بەرۋگە كوبىرەك كوڭىل بولىنە مە؟
– كليماتتىق كۇن ءتارتىبى جانە كومىرتەگى ءىزىن ازايتۋ كۋرسى قازىر وزەكتى. ۇكىمەت وتكەن ايدىڭ سوڭىندا ستراتەگيا قابىلدادى. وعان سايكەس 2030 جىلعا قاراي پارنيكتىك گازدار (پگ) شىعارىندىلارىن 230 ميلليون توننا CO2-شاماسىنا دەيىن ازايتۋ جانە 2060 جىلى نولگە جۋىق شىعارىندىلارعا جەتۋ قاجەت. ايتا كەتەتىن جايت, قدب – ەلىمىزدەگى جانە وڭىردەگى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا جوبالارىن قارجىلاندىرۋ بويىنشا قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىرا باستاعان العاشقى قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ ءبىرى. قازىرگى ۋاقىتتا جەك جالپى ەل كولەمىنىڭ 17,5%-عا جۋىعىن قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى قارجىلاندىراتىن جوبالار قۇرايدى. بۇگىندە بانكتىڭ نەسيە قورجىنىندا بارلىق باعىت بويىنشا ۇسىنىلعان جوبالار بار: جەل ەلەكتر ستانساسى, كۇن ەنەرگياسى جوبالارى جانە شاعىن سۋ ەلەكتر ستانساسى. ءبىزدىڭ سوڭعى «جاسىل» جوبامىز بۇكىل شىعىس ءوڭىرىن تۇگەلدەي دەرلىك تۇراقتى ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتەتىن, سونىمەن قاتار ونى ەلىمىزدىڭ باسقا ايماقتارىنا دا ساتا الاتىن «تۇرعىسىن-1» سۋ ەلەكتر ستانساسىن ىسكە قوسۋ بولدى.
ۇزاق مەرزىمدى دەپ سانالاتىن جوبالاردى قارجىلاندىرۋدى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قولعا العانىمىزعا بايلانىستى بۇگىنگى كۇنى بانكتىڭ فرونت-كەڭسەسىندە جەتكىلىكتى تاجىريبە جيناقتالعان. وعان قوسا «جاسىل» جوبالاردى قۇرىلىمداۋداعى قۇزىرەتتىلىك بارشىلىق. وسىلايشا, ەندى تەحنيكالىق جانە ماركەتينگتىك تاۋەكەلدەرى تومەن دەپ سانالاتىن كۇن ەلەكتر ستانسالارى مەن جەل ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ بويىنشا مامىلەلەرگە قاتىستى قۇجاتتاردى ساراپتاماعا ۇسىنۋ تىزبەسى قىسقارتىلدى. اتاپ ايتقاندا, سىرتقى تەحنيكالىق باعالاۋ الىنىپ تاستالدى. بۇل باستاماشىلار ءۇشىن دە, قدب ءۇشىن دە ۋاقىت پەن ماتەريالدىق شىعىنداردى ازايتۋ ماقساتىندا ىسكە قوسىلىپ وتىر.
بانك قولداعان جوبالار جەمىستى
– قدب جۇمىسى قازاقستان ەكونوميكاسىنا قالاي اسەر ەتتى؟ بانك بەرگەن نەسيەلەر مەن ەكسپورتقا قولداۋ بويىنشا قانشا كاسىپكەر تابىسىن ارتتىردى؟
– ينۆەستيتسيالىق جوبالارى مەن ەكسپورتتىق وپەراتسيالارىن ءساتتى جۇزەگە اسىرعان بانكتىڭ كليەنتتىك كاسىپورىندارى (2020 جىلى – 52 كاسىپورىن, 2021 جىلى – 56 كاسىپورىن) جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزە الدى. ماسەلەن, 2020 جىلى قولداۋ كورسەتىلەتىن كاسىپورىندار 4,3 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمىن, ونىڭ ىشىندە قدب قارجىلاندىرعان جوبالار ارقىلى 3,3 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمىن وتكىزگەن. 2020 جىلى قولداۋ كورسەتىلەتىن كاسىپورىنداردىڭ ەكسپورتتىق كىرىسىنىڭ كولەمى 2,3 ترلن تەڭگەگە جەتتى, ونىڭ ىشىندە بانكتىڭ قاتىسۋىمەن جۇزەگە اسىرىلعان جوبالار اياسىندا 2 ترلن تەڭگە بولدى.
2021 جىلدىڭ العاشقى 6 ايىندا قولداۋ كورسەتىلگەن كاسىپورىندار 2,5 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمىن, ونىڭ ىشىندە قارجىلاندىرىلعان جوبالار اياسىندا 2,1 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمىن وتكىزگەن. بۇل رەتتە كاسىپورىنداردىڭ 6 ايداعى ەكسپورتتىق ءتۇسىم كولەمى 2021 جىلى 1,3 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە قدب جوبالارى بويىنشا 1,2 ترلن تەڭگە كولەمىندەگى كورسەتكىشكە جەتتى.
– قدب كاپيتال نارىعىندا قارجىلاندىرۋدى بەلسەندى تۇردە تارتادى. وبليگاتسيالار شىعارۋ ارقىلى قانشا قاراجات جينالدى جانە مۇنداعى ماقساتى قانداي؟
– قدب – سەنىمدى ەميتەنت جانە بانك وبليگاتسيالارىنا سۇرانىس ارقاشان جوعارى. بۇل, ەڭ الدىمەن, ءبىزدىڭ جوعارى نەسيەلىك رەيتينگىمىزگە جانە بانكتىڭ 20 جىل ىشىندە شەتەلدىك ينۆەستورلار الدىنداعى جاقسى بەدەلگە, سەنىمىنە يە بولعانىمىزعا بايلانىستى. ماسەلەن, 2020-2021 جىلدار ارالىعىن الايىق. بانك وبليگاتسيالار شىعارۋ ارقىلى حالىقارالىق جانە جەرگىلىكتى كاپيتال نارىعىندا 375,3 ملرد تەڭگە جانە 500 ملن اقش دوللارىن تارتا الدى. قدب ۇلتتىق دامۋ ينستيتۋتى رەتىندە ەلدىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورىنا ينۆەستيتسيا سالۋ ارقىلى ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋىنا ىقپال ەتەتىن ءىرى ونەركاسىپتىك جانە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى نەسيەلەندىرۋگە ماماندانعان. دەمەك, جينالعان قاراجات وسىنداي جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا جۇمسالادى ءارى وسى باعىتتى باسشىلىققا الامىز.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
