ونەر • 26 جەلتوقسان, 2021

«اققان كوزدەي اقتى جۇلدىز...»

473 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

بەۋ, سولاردىڭ كوز جاسىنداي,

و, ءبارىبىر... اقتى جۇلدىز...

پەرنەتاقتانىڭ الدىنا جاقىنداي بەرگەندە مارالتايدىڭ وسى ءبىر ولەڭى سانامىزعا ساپ ەتە قالدى. قايدان؟ نەگە؟ بىلمەيمىن. اقىننىڭ ءتانىجەر, جانىعارىش قوي, رۋح بيىگىنەن كوز تاستاساق اي مەن جۇلدىزدىڭ جاقىنى سولار سەكىلدى كورىنەدى بىزگە.

«اققان كوزدەي اقتى جۇلدىز...»

ال كاسىبي تۇرعىدان ءدۇربى سالساڭىز, ارينە, الدىمەن عارىشكەرلەر مەنمۇندالايتىنى انىق. بالا كۇنىندە ۇشقىش بولۋدى ارماندايتىن مەنىڭ دە, ءسىزدىڭ دە وسى سالادان ءبىر رومانتيكا ىزدەيتىنىمىز بار ەدى عوي. قازىر سول ارمانشىل ءتۇننىڭ جۇلدىزى ءسونىپ, ءانى عانا قالعانداي. قالاي ويلايسىز؟

ءيا, اياۋلى ءانى عانا ولمەدى. جەر-انانىڭ كوڭىلىن بوساتقان, جانىن تەربەگەن مەيىرىم مۋزىكاسى ءالى دە كوكىرەكتە سايراپ تۇر­عانداي. وتكەن ءداۋىر بەدەرىندە عارىشكەردىڭ قاھارماندىق ءھام رومانتيكالىق كاسىبىنە ارنال­عان كوپتەگەن ءان جازىلدى. دەسە دە 1982 جىلى ادامزات عارىش كەمەسىنىڭ تەرەزەسىنەن تومەن قا­راعاندا, وسىعان دەيىنگى تۋىن­دىلار تۇككە تۇرماي قالعان­داي. وعان ايعاق جىگەرلى گيتارا ريف­تەرىنە تولى جانە ساحنانىڭ تۇتىنگە وراعان «زەمليانە» توبى­نىڭ «ۇيدەگى كوكوراي» («تراۆا ۋ دوما») ءانى. تىڭداپ كورىڭىزشى, كوسموستىق اۋەنگە قوسىلا كەتكىڭىز كەلىپ تۇرادى.

ايتكەنمەن اۋەلگى كونتسەپتسيادان ۇلتتىق حيتكە جەتۋ جولىندا تۋىندى بىرنەشە مەتامورفوزانى باسىنان وتكەردى. بار­لىعى كومپوزيتور ۆلاديمير ميگۋليانىڭ «عارىشكەرلەر كۇ­نىنە» ءان جازۋدى ۇيعارۋىنان باستالعان ەدى. وسىلايشا, ول مۋ­زىكاعا ءماتىن جازۋدىڭ شەبەرى, اقىن اناتولي پوپەرەچنىيعا جۇگىنەدى. قالامگەر قايتسىن, قو­يىن داپتەرىن پاراقتاپ وتىرىپ, بۇ­رىننان تانىس «ۇيدەگى ءشوپ» دەگەن ولەڭىنە توقتالادى. وندا كوسموستان باسقا, قاراشاڭىراق, ءشوپ, ساراي, ءتىپتى قوراداعى سيىر­عا دەيىن بار ەدى.

قوراداعى سيىر دەگەننەن شىعادى, و باستا اقىن ءاننىڭ نە­گىزگى كۋلتى اكەسىنەن قالعان الا سيىر بولادى-اۋ دەپ ويلاعان ەكەن. ەستەلىككە ۇڭىلسەك, سازگەر باستى وبراز رەتىندە ءۇيدىڭ جانىن­داعى شالعىندى الۋدى وتىنگەن. عارىشكەر اۋەكەمەسىندە جاتىپ, اۋىلىن ەسكە الۋى ءتيىس. جىردان جەرگە, اناعا دەگەن ساعىنىش اڭقىپ تۇرعانىن قالاعان.  

اقىن ايتقانداي-اق, كومپو­زيتوردىڭ ويىنا ءدوپ تۇسەدى. ءتىپتى ءوزى حابارلاسىپ, جازعان ولە­­ڭىن تەلەفوننان قۋانا وقىپ بەرەدى دە. كوپ ۇزاماي ءان اۆتور­دىڭ ورىنداۋىندا راديودان شىرقالا باستايدى. ءبىرى بىلسە, ءبىرى بىلمەس «ۇيدەگى كوكوراي» ءانى­نىڭ العاشقى ورىنداۋشىسى ۆلاديمير ميگۋليانىڭ ءوزى بولعان. بۇل سالتاناتتى ءسات 1982 جىلى 12 ساۋىردە «جەردىڭ تارتىلىس كۇشى» باعدارلاماسىندا ورىن الدى. ءاننىڭ ءبىرىنشى نۇسقاسى ميگۋلياعا ءتان مانەردە ليريكاعا تولى, وتە جۇمساق ەستىلەدى.

ءان تاعدىرىنا ورىنداۋ­شى­نىڭ قوسار ۇلەسى ەداۋىر. بۇل – ونەر زاڭدىلىعى. قاراڭىزشى, شىعارما «زەمليانە» روك-توبى­نىڭ قولىنا تيگەننەن كەيىن تۇر­لەنىپ سالا بەردى. جاستىق ماكسيماليزمگە تولى, زامان تالابىنا ساي وڭدەلگەن تۋىندى بىر­دەن قو­عامداعى ءرولىن ايشىق­تاپ الدى دا. «زەمليانە» ءوزىنىڭ كيىم كيى­­سىمەن, ءجۇرىس-تۇرىسىمەن, تەك وز­­­دەرىنە ءتان باعىت-باعدارىمەن تىڭ­دارماننىڭ جۇرەگىن جاۋلادى. وسى اننەن كەيىن اتالعان توپتىڭ مارتەبەسى كۇننەن-كۇنگە شارىقتادى. تەلەديدار بەتىنەن تۇسپەدى, سۇقباتتارى دا ءجيى شى­عىپ تۇردى. ارينە, مۇنىن ءبارى ۇيىمداستىرۋشىسى ۆلاديمير كيسەلەۆتىڭ كوممەرتسيالىق قا­بى­لەتى مەن تاپقىرلىعىنىڭ ار­قا­سىندا جۇزەگە استى. بۇل رەت­تە توپتىڭ نەگىزىن قالاعان پرو­ديۋسەردىڭ ەرلىگى وراسان.

1980 جىلدان باستاپ ميگۋ­ليامەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەگەن ونەر مايتالماندارى العاشىندا-اق كومپوزيتوردىڭ كاراتە جانە كاس­كادەرلەر تۋرالى اندەرىن حيت­كە اينالدىرعان ەكەن. ەندى, مىنە, ءبىز مىسالعا العان عارىشكەرلەردىڭ گيمنىن جاستار ءسۇيىپ تىڭدايتىن تۋىندىلاردىڭ ساناتىنا قوسادى. ءتىپتى, اۆتوردىڭ ەسىمىن اڭىزعا پارا-پار بيىككە كوتەرەدى.

قىزىعى سول, «زەمليانە» توبى حالىق اراسىندا كەڭ تارالعان ­سوڭ, مەملەكەت ولاردى ءوز يگىلىگىنە پاي­دالانعىسى كەلدى. قالالىق پارتيا كوميتەتى: «لەنينگرادتىق روك-كلۋبقا كىرسەڭدەر, ستۋديا بەرەمىز, ونەر كورسەتەسىڭدەر» دەپ ۇگىتتەيدى. بىلايشا ايتقاندا, بيلىكتىڭ قولشوقپارىنا اينالىپ, يدەولوگياسىنا قىزمەت ەتۋ­دى ۇسىنعان. بىراق توپتاعى جىگىت­تەر قارسى بولادى. سەبەبى ولاردا ون­سىز دا ءبارى بار ەدى. سونىڭ سالدارىنان بولار, كەيىن توپتى بيلىك قىسپاققا الا باستادى. ونى وزدەرى دە ىشتەي سەزدى. دەگەنمەن دە 1982 جىلى توپتىڭ «ۋاقىت ماشيناسى» ءانى حيت-پا­رادتا ءبى­رىنشى ورىننان تومەن تۇسپەدى, كە­لەسى جىلى بۇل قاتارعا «ۇيدەگى كوكوراي» ءانى قوسىلدى دا كەتتى. 

ءداستۇرلى كەڭەستىك ەسترادا­نىڭ شەكپەنىنەن شىققان ميگۋليا ءاندى روك ستيلىندە جاڭا تۇستەر­مەن جارقىرايتىنىنا كۇمانمەن قارادى. «وليمپيسكيدە» كونتسەرت بەرۋگە دايىندالىپ جاتقان جىگىتتەر, ايتۋلى كەشكە ءبىر كۇن قالعاندا «ۇيدەگى كوكوراي» ءانىن وڭدەۋگە كىرىسەدى. مۇنى ەستىگەن كومپوزيتور نارازىلىق تانىتادى. ءاندى سونشا رەتروگرادتىق ەمەس, قاراپايىم قالپىن ساق­تاۋدى ۇسىندى. بىراق وعان جانىپ تۇرعان جاس جۇلدىزدار كونە قويسىن با؟ بيازى انگە جاڭا دەم, ەركىن ەكپىن, جارقىن لەپ بەردى. ناتيجەسىندە, كومپوزيتسيا ء«ان-83» بايقاۋىنىڭ لاۋرەا­تى اتانىپ, «انسامبلدەر شە­رۋى» البوم-جيناعىنا ەندى. وعان قوسا, رەجيسسەر كارەن شاحنا­زا­روۆ ءوزىنىڭ «كۋرەر» فيلمىنە قو­سىپ, داڭقىن ودان سايىن اسقاق­تاتتى.

بەرتىن كەلە عارىشكەرلەر ءاندى عارىشتا شىرقادى. توپتىڭ ۇزدىك ۆوكاليسى سەرگەي سكاچكوۆ سوڭعى ونجىلدىقتا كەم دەگەندە مىڭ رەت ورىنداعانىن ايتادى. بۇعان سەنسەك, شىعارما­نىڭ ومىرشەڭدىگىنە كۇمانمەن قاراۋ­دىڭ ءوزى ابەستىك. شىنىندا اتالعان ءاننىڭ تانىمالدىلىعى كسرو ىدىراعان كەزدە دە, رەسەي كوسموناۆتيكاسى قۇلدىراعاندا دا امان قالدى. بۇگىندە رەسەيلىك كوسموناۆتيكانىڭ باستى ءانۇرانى. اسپاننان قانشا جۇلدىز اقسا دا «زەمليانە» ءوز بيىگىنەن قۇلاعان ەمەس.

ال وسى ءاندى تىڭداعان سايىن ءبىزدىڭ ويىمىزعا مارالتايدىڭ سول ءبىر ولەڭى ورالادى دا تۇرادى.

كوكجيەككە باتتى

جۇلدىز,

اققان كوزدەي اقتى جۇلدىز...

ەسىنە السا, وكسي بەرەر...

و, وسىناۋ شاقتى...

ءبىر قىز.

ءيا, سول ءبىر كەزەڭنىڭ ءتاتتى ءانى كىمدى دە بولسا تولقىتاتىنى داۋ­سىز.

سوڭعى جاڭالىقتار